II OZ 285/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. i R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2514/24 o odrzuceniu skargi K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r., nr 848/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. odrzucić zażalenie R.P.; 2. oddalić zażalenie K.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 stycznia 2026 r., VII SA/Wa 2514/24, odrzucił skargę K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu wskazano, że skarga nie została opłacona. Zażalenie wnieśli K.P. i R.P. Podnieśli, że zastosowanie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 934 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) narusza prawo do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazali, że Sąd powinien ponownie rozpoznać ich wnioski o przyznanie prawa pomocy, uwzględniając "skalę toczących się przeciwko nam postępowań (około 380 spraw)". Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie skargi do merytorycznego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zażalenie wniesione przez R.P. podlega odrzuceniu z uwagi na to, że nie pochodzi od strony postępowania. Zażalenie, zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), może wnieść strona. W rozpoznawanej sprawie stronami są jedynie skarżąca (K.P.) oraz organ. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w punkcie pierwszym sentencji. 2. Zażalenie K.P. nie jest zasadne. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika zatem, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi. Skarżąca miała możliwość zakwestionowania obowiązku uiszczenia wpisu od skargi i jego wysokości, z której to skorzystała, wnosząc zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 4 grudnia 2025 r., II OZ 1865/25, oddalił to zażalenie, uznając, że wpis od skargi jest należny, a jego wysokość została prawidłowo ustalona. Kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy również została prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniem z 21 sierpnia 2025 r., VII SPP/Wa 714/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy. Skarżąca została bezskutecznie wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisów od skargi. W tym stanie rzeczy, wobec nieopłacenia skargi, podlegała ona odrzuceniu, stosownie do art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że obowiązek spełnienia wymagań formalnych i fiskalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, w tym nałożeniu na strony obowiązku dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Nie ma również znaczenia dla oceny legalności odrzucenia skargi okoliczność, że skarżąca jest inicjatorką wielu postępowań, które zobowiązują do ponoszenia wielu wpisów sądowych na łączną kwotę przewyższającą jej zdolności finansowe. W rozpoznawanej sprawie ocenie podlega wyłącznie prawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na jej nieopłacenie pomimo wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd nie ma podstawy prawnej, żeby w sprawie z jednej skargi oceniać zdolności finansowe skarżącej przy uwzględnieniu innych postępowań toczących się z jej inicjatywy. Podkreślić też trzeba, że postępowanie sądowoadministracyjne jest bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości. Inicjując takie postępowanie strona skarżąca powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia opłat sądowych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.