II OZ 285/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 320/23 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr WOP.7721.50.2023.AH w przedmiocie nakazania wykonania rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 320/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę kasacyjną W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 320/23 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nakazania wykonania rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 320/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę W. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nakazania wykonania rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 21 sierpnia 2023 r. W dniu 20 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego adw. T. Z. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie jednego brakującego odpisu skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przedmiotowe zarządzenie zostało doręczone na adres pełnomocnika skarżącego w dniu 29 września 2023 r. (k.122). W wyznaczonym terminie brak formalny skargi kasacyjnej nie został usunięty. W dniu 13 października 2023 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożył natomiast wniosek do o przywrócenie terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Zażalenie pełnomocnika skarżącego na ww. postanowienie Sądu, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt II OZ 86/24 – oddalił. W tym stanie rzeczy, wobec nieuzupełnienia w zakreślonym terminie ww. braku formalnego skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji skargę kasacyjną odrzucił na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie art. 178, 177 § 1 i 176 § 2 p.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące orzeczeniem contra legem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu, co należy podkreślić w kontekście argumentacji zażalenia, poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Wymogi formalne pism składanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym zostały uregulowane w art. 46 p.p.s.a. Na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 p.p.s.a., należy traktować wymogi określone w art. 47 p.p.s.a. Przepis art. 47 § 1 p.p.s.a. stanowi, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W sytuacji, gdy brak jest elementu pisma określonego w art. 47 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 178 p.p.s.a., stanowiący, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na fakt występowania rozbieżności w stosowaniu ww. przepisów w sytuacji, gdy strona w wymaganym terminie nie wykona wezwania sądu i nie nadeśle odpisów skargi (kasacyjnej). Istniały także rozbieżne stanowiska co do możliwości samodzielnego wykonania przez sąd kserokopii takich pism. Rozbieżności te usunęła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, dotycząca problematyki braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych (i ich załączników), w której stwierdzono, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono w szczególności, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów. Rolą Sądu nie jest zastępowanie strony w dokonywaniu czynności procesowych, leżących w jej interesie i stanowiących jej ustawowy obowiązek. Nie ma żadnych przeszkód prawnych by powyższą interpretację wymienionego w uchwale art. 47 § 1 oraz art. 49 § 1 p.p.s.a., stosować także do braków pisma, jakim jest skarga kasacyjna (por. np. post. NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 840/21). Tym samym stwierdzić należy, że brak odpisów (odpisu) skargi kasacyjnej dla uczestników (uczestnika) postępowania jest istotnym brakiem formalnym, którego nieuzupełnienie uniemożliwia nadanie tej skardze prawidłowego biegu. Konsekwencją niewykonania żądania Sądu wzywającego do usunięcia w terminie 7 dni braków skargi kasacyjnej, pod rygorem jej odrzucenia, musi być zatem jej odrzucenie. Przechodząc do rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę kasacyjną W. K. z uwagi na niewykonanie przez niego wezwania do nadesłania brakującego odpisu skargi kasacyjnej we wskazanym przez Sąd terminie. Brak odpisu skargi kasacyjnej uniemożliwiał nadanie jej prawidłowego biegu, gdyż obowiązkiem Sądu było doręczenie odpisu skargi kasacyjnej występującym w sprawie uczestnikom postępowania. Skorzystanie z prawa do sądu i doprowadzenie do merytorycznego rozpoznania sprawy wymaga od strony przestrzegania przepisów dotyczących wymogów formalnych składanych środków zaskarżenia oraz prawidłowego wykonywania w terminie wezwań sądu do usunięcia ich braków. Kwestia zawinienia strony skarżącej w niedochowaniu terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego została prawomocnie rozstrzygnięta poprzez odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. Wobec tych okoliczności oraz braku ich skutecznego podważenia w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.