II OZ 277/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 251/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 18 października 2022 r., nr WINB-WOA.7721.363.2022.JB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym postanowieniem z 13 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 251/23 odmówił Z. O. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia wynikało z braku przekazania skarżącemu przez jego pełnomocnika informacji o wydaniu i terminie doręczenia decyzji organu odwoławczego. Brak przekazania tej informacji wynikał z problemów zdrowotnych i rodzinnych pełnomocnika, a wszelkie próby kontaktu z nim były nieskuteczne. Skarżący zauważył także, że reprezentujący go pełnomocnik nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem i nie może dochodzić od niego odszkodowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, nie można mu przypisać winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając przywrócenia terminu, podkreślił, że zawinienie pełnomocnika skarżącego nie uwalnia go od winy w niezachowaniu terminu. Osoba działająca przez pełnomocnika, działa bowiem w taki sposób jakby sama dokonywała czynności procesowych. Tym samym osobę tę obciążają skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań. Sąd wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego decyzję organu odwoławczego odebrał osobiście w dniu 8 listopada 2022 r., a zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 8 grudnia 2022 r. Natomiast we wniosku o przywrócenie terminu z 20 stycznia 2023 r. skarżący podniósł, że od ponad pół roku, czyli od lipca 2022 r. nie miał możliwości skontaktowania się z pełnomocnikiem. Z kolei decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 5 września 2022 r., zaś organu odwoławczego w dniu 18 października 2022 r. Z powyższego zdaniem Sądu wynika, że skarżący nie wykazał należytej dbałości o swoje interesy, albowiem wiedząc, że nie jest w stanie skontaktować się z pełnomocnikiem nie zwrócił się do organów o podanie stanu sprawy, ani też nie odwołał udzielonego pełnomocnictwa. Sąd stwierdził więc, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Z. O., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, a także naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", poprzez błędne i niezasadne przyjęcie winy leżącej po stronie skarżącego sprowadzającej się do uznania, że działał on z nienależytą starannością w zabezpieczeniu własnych interesów w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy jasno wynika, że pełnomocnik skarżącego celowo i świadomie działał na szkodę skarżącego przedstawiając fakty odmienne od rzeczywistych co do stanu sprawy i jej wyników, próbując "tuszować" uchybienia wywołane jego niestarannym i zawinionym działaniem, a także stanem zdrowia psychicznego, o czym skarżący powziął wiedzę w momencie otrzymania decyzji i podjęcia próby złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaznaczyć jednocześnie należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym również pełnomocnika (por. np. postanowienie NSA z 30 października 2018 r., sygn. akt II FZ 631/18). Pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu. Ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, strona ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa, mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne (zob. postanowienia: NSA z 6 października 2014 r., I FZ 328/14, oraz WSA w Opolu z 13 listopada 2019 r., I SA/Op 400/19). Mając na uwadze ramy prawne sprawy, przytoczone powyżej regulacje prawne oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia skargi od kwestionowanej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu, nie wskazują na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przypomnieć bowiem należy, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w art. 87 § 2 p.p.s.a. chodzi o takie przeszkody nadzwyczajne w terminowym dokonaniu czynności procesowej, których strona należycie dbająca o swoje interesy nie mogła przewidzieć, nie mogła ich uniknąć nawet przy użyciu nadmiernego wysiłku i środków. Prezentowany pogląd odnosi się również do działań reprezentującego stronę pełnomocnika. Argumentacja zawarta w zażaleniu – zgodnie z którą obciążanie strony postępowania tak rażącym błędem i zaniedbaniem pełnomocnika prowadzi do rażąco niesprawiedliwych konsekwencji obciążających skarżącego – w świetle poczynionych powyżej uwag nie mogła odnieść skutku we wnioskowanym zakresie. W tym kontekście nie może być uznane za usprawiedliwione uchybienie pełnomocnika skarżącego w niedochowaniu ustawowego terminu do wniesienia skargi. Słusznie stwierdził także Sąd pierwszej instancji, że skoro skarżący od ponad pół roku przed złożeniem wniosku o przywrócenie uchybionego terminu nie miał możliwości skontaktowania się z pełnomocnikiem, to brak zwrócenie się do organów o ustalenie stanu sprawy, czy też brak odwołania udzielonego pełnomocnictwa, świadczy o nienależytej dbałości skarżącego o własne interesy. Relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają zatem bez wpływu na bieg terminów procesowych i nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej niedotrzymanie terminu. Okoliczności takiej nie stanowi także powoływany przez skarżącego w zażaleniu stan zdrowia jego pełnomocnika, gdyż załączona do zażalenia karta informacyjna leczenia szpitalnego pełnomocnika obejmująca okres od 20 stycznia 2023 r. do 23 stycznia 2023 r. (daty dzienne słabo czytelne), nie dotyczy okresu doręczenia decyzji organu odwoławczego, co miało miejsce w dniu 8 listopada 2022 r. Tym samym nie mamy tu do czynienia z nagłą chorobą pełnomocnika, która nie pozwoliła mu na podjęcie odpowiednich czynności procesowych. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania zażalenia za zasadne. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.