II OZ 275/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 33/23 o odrzuceniu skargi T. W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2022 r. nr WOA.7721.215.2022.MO w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 33/23 odrzucił skargę T. W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2022 r. nr WOA.7721.215.2022.MO w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 18 stycznia 2023 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 2 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych – w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone w dniu 25 stycznia 2023 r., zatem termin do wykonania zarządzenia upływał z dniem 1 lutego 2023 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi. Z tego względu Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). T. W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie 20 stycznia 2023 r. (oznaczone sygn. akt IV SA/Po 34/23) w dniu 27 stycznia 2023 r. wysłał dwa egzemplarze podpisanej własnoręcznie skargi, wobec czego wnosi o rozpatrzenie skargi. Do zażalenia załączono dodatkowo 2 egzemplarze podpisanej przez skarżącego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 47 § 1 p.p.s.a. stanowi, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie załącznika do akt sądowych. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie z 20 stycznia 2023 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi (w wykonaniu zarządzenia z 18 stycznia 2023 r.) nie było prawidłowe, co nie pozwalało na zastosowanie rygoru odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie wskazanych braków formalnych. W tym miejscu nakreślić należy okoliczności wniesienia przez skarżącego skargi odrzuconej zaskarżonym postanowieniem, co miało istotny wpływ na ocenę prawidłowości czynności sądowych podejmowanych w tej sprawie względem skarżącego. T. W. w piśmie z dnia 22 grudnia 2022 r. zaskarżył dwa akty wydane przez ten sam organ tego samego dnia, mianowicie decyzję oraz postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego (decyzja nr WOA.7721.215.2022.MO, postanowienie nr WOA.7722.134.2022.MO). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zarejestrował sprawę ze skargi na decyzję pod sygn. akt IV SA/Po 33/23, a sprawę ze skargi na postanowienie – pod sygn. akt IV SA/Po 34/22. Do akt sprawy o sygn. IV SA/Po 34/22 załączono – jako oryginał – podpisany własnoręcznie przez skarżącego egzemplarz skargi złożony jako jej odpis. Następnie w każdej ze spraw pismem z 20 stycznia 2023 r. (w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 18 stycznia 2023 r.) wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie 2 odpisów skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W zakreślonym terminie, przy piśmie z 27 stycznia 2023 r. oznaczonym sygn. akt IV SA/Po 34/23, skarżący nadesłał 2 odpisy skargi. Pismo dołączono do akt sprawy o sygn. IV SA/Po 34/23. Następnie odpisy skargi doręczono uczestnikom postępowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 34/23 i sprawie tej nadano dalszy bieg (wyrokiem z dnia 23 marca 2023 r. Sąd oddalił skargę w tej sprawie). W odniesieniu zaś do sprawy o sygn. akt IV SA/Po 33/23 Sąd uznał, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi i postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r. skargę odrzucił. Analiza akt spraw o sygn. IV SA/Po 33/23 i IV SA/Po 34/23 doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do przekonania, że korespondencja wysłana do skarżącego w obu ww. sprawach była nieprecyzyjna i mogła wywołać w skarżącego uzasadnioną wątpliwość co do tego, ile spraw (postępowań) zostało w rzeczywistości zainicjowanych jego skargą z dnia 22 grudnia 2022 r., a w konsekwencji doprowadzić do nieprawidłowego wykonania (niewykonania) wezwań do usunięcia braków formalnych skarg. Zauważyć należy, że skarżący w żadnej z tych spraw nie otrzymał precyzyjnej informacji z sądu o rozdzieleniu jego spraw ze skargi na decyzję i postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2022 r. na dwa odrębne postępowania prowadzone pod różnymi sygnaturami akt. Powyższa okoliczność ma o tyle istotne znaczenie, że w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z 18 stycznia 2023 r. w sprawach o sygn. akt IV SA/Po 33/23 i IV SA/Po 34/23 pismami z dnia 20 stycznia 2023 r. wezwano skarżącego w obu tych sprawach do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie 2 odpisów skargi, przy czym w obu wezwaniach wskazano, że sprawa dotyczy decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, mimo że decyzja była przedmiotem zaskarżenia tylko w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 33/23. Okoliczność, że wraz z wezwaniem w każdej ze spraw skarżącemu doręczono także odpowiedź organu na skargę, w których wskazano, czego skarga dotyczyła (w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 33/23 – decyzji, a w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 34/23 – postanowienia), ani też prawidłowe wskazanie w każdym z tych wezwań odpowiedniego numeru zaskarżonego rozstrzygnięcia (w sprawie IV SA/Po 33/23 nr WOA.7721.215.2022.MO, a w sprawie IV SA/Po 34/23 nr WOA.7722.134.2022.MO), nie równoważy błędu polegającego na nieprawidłowym wykonaniu wezwania z 18 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 34/22 poprzez wskazanie, że sprawa dotyczy decyzji. W konsekwencji, jak wynika z treści rozpoznawanego zażalenia, skarżący pozostawał w błędnym przeświadczeniu, że otrzymana korespondencja dotyczy w istocie jednej i tej samej sprawy, w której z nieznanych mu przyczyn wskazano (być może omyłkowo – zdaniem skarżącego) dwie sygnatury akt. Reasumując powyższe, poza sporem jest, że wraz ze skargą skarżący nie złożył wymaganej liczby jej odpisów, jaka winna być uwzględniona w każdej ze spraw, tj. o sygn. akt IV SA/Po 33/23 i IV SA/Po 34/23. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 20 stycznia 2023 r. skarżący nie nadesłał do niniejszej sprawy o sygn. akt IV SA/Po 33/23 wymaganych odpisów skargi. Przy piśmie z 27 stycznia 2023 r. nadesłał 2 egzemplarze odpisów skargi, wskazując w piśmie sygn. akt IV SA/Po 34/23. Do tej jedynie sprawy załączono odpisy, uznając, że braki formalne skargi zostały uzupełnione w tej tylko sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że w sprawach o sygn. akt IV SA/Po 33/23 i IV SA/Po 34/23 skarżący otrzymał niemal jednobrzmiące wezwania do usunięcia braków formalnych skargi (w obu sprawach wskazano, że dotyczy decyzji) wyłącznie wskutek błędu leżącego po stronie sądu, nie dawała podstaw do zastosowania rygoru odrzucenia skargi w związku z nienadesłaniem do jednej z tych spraw wymaganych odpisów skargi. Na korzyść strony skarżącej przemawia kwestia nadesłania w zakreślonym terminie 2 egzemplarzy odpisów skargi, o które wzywano w pismach z 20 stycznia 2023 r. Nie można zakładać, że wykonując jedno wezwanie Sądu prawidłowo skarżący umyślnie uchybił innemu obowiązkowi wynikającemu z wezwania w drugiej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze wątpliwości wynikające z braku precyzyjnego poinformowania skarżącego o przedmiocie zaskarżenia w sprawach zarejestrowanych pod sygn. akt IV SA/Po 33/23 i IV SA/Po 34/23, w sprawie niniejszej uznał, że zaskarżone postanowienie winno być uchylone. Wskazane wyżej okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do skuteczności wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych skargi nie mogą bowiem pozbawiać strony skarżącej zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu. Odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ponownie oceni, czy aktualnie skarga wniesiona w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 33/23 nadal obarczona jest brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie jej prawidłowego biegu, uwzględniając, że do akt niniejszej sprawy dołączony jest (luzem) jeden egzemplarz jej odpisu (wraz z załącznikami), a dwa dodatkowe odpisy skargi (załączone do rozpoznawanego zażalenia) zostały wszyte do akt spraw o sygn. IV SA/Po 33/23 i IV SA/Po 34/23 – po jednym do każdej ze spraw.