II OZ 273/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 431/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi B.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" B.S. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2023 r. znak WOA.7722.31.2023.RD w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 431/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił w całości skargę B.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" B.S. (po przekształceniu przedsiębiorcy: D. sp. z o.o. z siedzibą w M., k. 43 akt sądowych; dalej: "skarżący"). Odpis wyroku doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 października 2023 r. (k. 50 akt sądowych). Do WSA w Poznaniu wpłynął wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, który został nadany w placówce pocztowej 27 października 2023 r. (k. 56 akt sądowych) przez jego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku w związku z uchybieniem siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt II OZ 38/24 oddalił zażalenie skarżącego. NSA wskazał, że w treści zażalenia zawarto wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia, który winien zostać rozpoznany po zwrocie akt. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 431/23 Sąd oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 września 2023 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie wniosek ten spełniał warunki formalne, skoro wraz z wnioskiem strona dokonała czynności, której nie dokonała w terminie, tj. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednakże w ocenie Sądu wniosek ten był niezasadny, ponieważ nie uprawdopodobniono w nim braku winy pełnomocnika, będącego adwokatem, w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W szczególności Sąd pierwszej instancji stwierdził, że motywując wniosek o przywrócenie terminu, mimo jasnego wskazania NSA, pełnomocnik skarżącego nadal kwestionuje datę widoczną na stemplu pocztowym. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu przesądził, że pieczęć pocztowa na kopercie bezsprzecznie wskazuje datę "27102023". Pełnomocnik skarżącego nie przedstawił żadnego dowodu (np. wyciągu z książki nadawczej, potwierdzenia nadania listu poleconego), który podważyłby ww. okoliczność, tj. nadania przesyłki 26 października 2023 r., zamiast 27 października 2023 r., jak twierdzi pełnomocnik. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił także niewłaściwego działania pracownika pocztowego. Jak podkreślił Sąd, w judykaturze nie budzi wątpliwości to, że dowód nadania przesyłki zawierający stempel pocztowy uznaje się za dokument urzędowy korzystający z domniemania prawdziwości i autentyczności. Pełnomocnik nie obalił jednak tego domniemania, nie przedstawiając żadnych dowodów w sprawie, argumentację opierając jedynie na własnych twierdzeniach. Stempel pocztowy (dowód nadania przesyłki) wskazuje wyraźnie na datę 27 października 2023 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący zaskarżając je w całości i zarzucając Sądowi pierwszej instancji: 1. naruszenie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skarżący nie dokonał czynności bez swojej winy, co zostało odzwierciedlone we wniosku o przywrócenie terminu, wraz z którym dopełnił uchybionej czynności oraz uprawdopodobnił brak winy; 2. naruszenie art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuwzględnienie zagwarantowanego Konstytucją prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, a w konsekwencji ograniczeniu prawa do uzyskania uzasadnienia wyroku Sądu z 28 września 2023 r., pomimo braku winy skarżącego, a tym samym pozbawienia go prawa do zaskarżenia ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano ponadto, że na przesyłce błędnie widnieje data nadania 27 października 2023 r., mimo rzeczywistego złożenia listu w placówce pocztowej 26 października 2023 r. Co więcej, mała czytelność odbicia liczby na stemplu pocztowym budzi wątpliwości co do rzeczywiście oznaczonej w nim daty. Skarżący podniósł, że błędy pełnomocnika czy wadliwe działania operatora pocztowego nie mogą powodować dla niego negatywnych skutków prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem podniesione w nim zarzuty nie podważają prawidłowości zaskarżonego postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, a we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zasadnicze znaczenie dla uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy strony. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę we wniosku, lecz również całości okoliczności sprawy. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem skarżącego, że nie dokonał czynności bez swojej winy, co miało zostać wykazane we wniosku o przywrócenie terminu. Przede wszystkim należy stwierdzić, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to warunkiem przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie braku winy pełnomocnika, bowiem to na nim spoczywa obowiązek dbania o prawidłowe i terminowe dokonywanie czynności procesowych. Jednocześnie w takim przypadku kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny) posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie NSA z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 369/16, CBOSA). W sprawie nie uprawdopodobniono braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że termin do złożenia wniosku upłynął z dniem 26 października 2023 r., a jak wynika ze stempla pocztowego zawartego na potwierdzeniu nadania przesyłki zawierającej wniosek o sporządzenie uzasadnienia, przesyłka ta została nadana 27 października 2023 r. (k. 56 akt sądowych) Nie sposób się zgodzić ze skarżącym, jakoby pieczęć pocztowa zawierająca datę była niewyraźna. Widnieje na niej w sposób czytelny data 27 października 2023 r. Słusznie wskazuje Sąd pierwszej instancji, że we wniosku nie przedstawiono żadnych dowodów, które potwierdzałyby twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że przesyłka została nadana dzień wcześniej, a pracownik pocztowy błędnie oznaczył na potwierdzeniu nadania przesyłki datę 27 października 2023 r. Pełnomocnik skarżącego nie przedstawił żadnych takich dowodów również w zażaleniu. W konsekwencji twierdzenia te należy uznać za nieuprawdopodobnione, tym bardziej, że jak podnosi sam wnoszący zażalenie, pełnomocnik akurat tego dnia nie przygotowywał zbiorczej listy nadanych przesyłek, mogącej stanowić ewentualny dowód w sprawie. Jak wskazuje się w orzecznictwie nie jest wystarczające twierdzenie strony, że dopełniła czynności w terminie, ponieważ nadała przesyłkę w urzędzie pocztowym, jeżeli potwierdzeniem tego mają być wyłącznie jej własne słowa. Powszechnie przyjęte jest, że dla zachowania terminu w przypadku wysyłania pism w postępowaniu sądowym, obejmujących wnioski i oświadczenia stron (pism stron) za pośrednictwem urzędu pocztowego podstawowe znaczenie mają pocztowe potwierdzenia nadania pisma, ponieważ oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu, a o dacie wniesienia pisma rozstrzyga data stempla pocztowego (zob. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 133/05, CBOSA). Nie można także zgodzić się z poglądem pełnomocnika skarżącego, że odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku w okolicznościach niniejszej sprawy spowodowałaby naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Stanowisko Sądu pierwszej instancji zostało w sposób należyty uargumentowane i ma bezpośrednie oparcie w przepisach P.p.s.a., w szczególności w art. 86-87 P.p.s.a. określających zasady przywracania terminu do dokonania czynności procesowych, których skuteczność uzależniona jest od zachowania terminu. Jak zaś stwierdził NSA w przywoływanym już postanowieniu z 6 lutego 2024 r., nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP z faktu niezachowania należytej staranności pełnomocnika w prowadzeniu spraw skarżącego. Skoro autor zażalenia nie naprowadza żądnych innych okoliczności mogących uprawdopodabnić brak winy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.