II OZ 255/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1487/17 o odrzuceniu skargi G. D. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1487/17, odrzucił skargę G. D. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oraz zwrócił skarżącemu wpis sądowy od skargi w kwocie 300 złotych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 12 czerwca 2017 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 złotych oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez złożenie 5 egzemplarzy odpisów skargi, poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały prawidłowo doręczone skarżącemu dnia 26 czerwca 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 20 akt sądowych). Sąd stwierdził, że pomimo uiszczenia w wyznaczonym terminie wpisu sądowego od skargi, skarżący G. D. do dnia wydania postanowienia nie uzupełnił braków formalnych skargi, tj. nie złożył 5 egzemplarzy odpisów skargi, poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Podniósł, że otrzymał tylko jedno zarządzenie odnośnie uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 złotych. Z uzasadnienia postanowienia z dnia 11 sierpnia 2017 r. dopiero się dowiedział, że zobowiązany był złożyć 5 egzemplarzy odpisów skargi (skarżący do zażalenia dołączył 5 odpisów skargi dla stron). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, który w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi nakazuje sądowi jej odrzucenie. Warunkiem odrzucenia skargi w opisanej wyżej sytuacji jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Oczywistym jest, że termin siedmiodniowy, o którym stanowi art. 49 § 1 p.p.s.a., rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma. W przypadku, gdy stronie nie doręczono skutecznie wezwania, nie może w stosunku do niej rozpocząć biegu termin do uzupełnienia braków formalnych pisma, a w konsekwencji nie jest możliwe uchybienie terminowi, który nie rozpoczął się. Stosując rygor odrzucenia skargi, jaki ustawa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wiąże z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie jego braków formalnych, Sąd winien wykazać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do odrzucenia skargi, a więc również fakt, że strona, mimo prawidłowego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie uzupełniła ich w wyznaczonym terminie, a argumentacja ta powinna znaleźć potwierdzenie w aktach sprawy. W niniejszej sprawie skarżący podnosi, że nie otrzymał on wezwania do nadesłania odpisów skargi, bowiem w przesyłce otrzymanej w dniu 26 czerwca 2017 r. było tylko jedno zarządzenie odnośnie uiszczenia wpisu sądowego. Do zażalenia skarżący załączył jego kserokopię oraz pismo przewodnie dotyczące tego zarządzenia. Zasadą jest, że pisma wysyłane przez sąd doręcza się adresatom za zwrotnym poświadczeniem odbioru sporządzonym na ustalonym formularzu. Na formularzu tym, stosowanym także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazuje się m.in. rodzaj przesyłki. Praktyka sądów administracyjnych pokazuje, że informację o zawartości przesyłki zamieszcza się w formie adnotacji w pełnej lub skróconej formie, która pozwala zidentyfikować rodzaj wysyłanego pisma, a jeśli jest ich w kopercie kilka – każdego z nich. Podkreślić należy, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który potwierdza fakt i datę doręczenia wskazanych pism. Oznacza to, że stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. postanowienia NSA: z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1001/16 i z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OZ 404/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest jednakże wykluczona możliwość obalenia domniemania prawidłowości doręczenia pism wymienionych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W niniejszej sprawie Sąd uznając, że skarżący w jednej przesyłce otrzymał rzeczywiście dwa wezwania: do uiszczenia wpisu sądowego i do uzupełnienia braku formalnego skargi, a w związku z tym, że bezskutecznie upłynął mu termin do nadesłania odpisów skargi, oparł się zapewne na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W aktach sprawy rzeczywiście znajdują się odpisy dwóch wezwań skierowanych do skarżącego w dniu 21 czerwca 2017 r.: jednego do uzupełnienia braku formalnego skargi, przez złożenie 5 jej odpisów (k. 17) i drugiego dotyczącego doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 16). Na obu tych pismach widnieje adnotacja pracownika sądu, że pismo "przekazano na biuro podawcze dn. 2017-06-21". Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki kierowanej do skarżącego (k. 20) wynika, że przesyłka ta zawierała: "wezwanie do uiszczenia wpisu + nadesłanie odpisów skargi + pouczenie + doręczenie odpisu odp. na skargę". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnemu w okolicznościach niniejszej sprawy zwrotnemu potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki nie można jednak przypisywać decydującego znaczenia przy ustalaniu rzeczywistej zawartości przesyłki kierowanej do skarżącego – w szczególności wobec podnoszonych w zażaleniu wątpliwości co do tej kwestii. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi oraz doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (wraz z odpisem tego wezwania) sporządzone zostały na odrębnych drukach i nie sporządzano pisma przewodniego wymieniającego całą zawartość przesyłki, co, w związku z twierdzeniem skarżącego o nieotrzymaniu jednego z nich, nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie o nadesłanie odpisów skargi mimo wymienienia takiego wezwania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Powyższe rodzi zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżący faktycznie otrzymał wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi – tym bardziej, że wykonał drugie zobowiązanie – do uiszczenia wpisu od skargi. Jeżeli zaś istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenie zarządzenia nakładającego na stronę obowiązek wykonania określonych czynności procesowych pod rygorem odrzucenia pisma procesowego, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego zbadania tego pisma (por. postanowienia NSA: z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 i z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odrzucenie skargi ze wskazanych przyczyn stanowiłoby bowiem nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Jedynie na marginesie wskazać warto, że praktyka sporządzania pisma przewodniego zawierającego spis całej zawartości przesyłki kierowanej do strony jest z powodzeniem stosowana w innych wojewódzkich sądach administracyjnych. Niewątpliwie działanie polegające na sporządzeniu tego jednego więcej pisma do strony w sposób znaczący pozwala uniknąć podobnych wątpliwości co do zawartości przesyłki jak wynikłe w niniejszej sprawie. W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braku formalnego, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tego braku, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie dokonując dalszych czynności w sprawie uwzględnić fakt, że do rozpoznawanego obecnie zażalenia strona załączyła brakujące 5 odpisów skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. .