II OZ 246/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2607/22 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze sprzeciwu R.J. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 20 października 2022 r., nr SKO.4000-1673/2022 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2607/22, odrzucił skargę kasacyjną R.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2607/22, w sprawie ze sprzeciwu R.J. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 20 października 2022 r., nr SKO.4000-1673/2022 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 października 2023 r. wezwano R.J., zastępowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2607/22, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 8 marca 2024 r. wezwano R.J., zastępowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z 23 października 2023 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2607/22 – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego doręczono pełnomocnikowi skarżącego 14 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga podlega odrzuceniu. Sąd wyjaśnił, że w myśl art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Na podstawie zaś § 3 tego artykułu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zgodnie z art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Sąd podniósł, że w niniejszej sprawie termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej upłynął 21 marca 2024 r. Pełnomocnik skarżącego nie wykonał wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 23 października 2023 r. Na marginesie Sąd zauważył, że złożony 21 marca 2024 r. kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mógł przerwać biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, składał już wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i postępowanie w tym przedmiocie zostało prawomocnie zakończone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 marca 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 264/23. Prawomocność powyższego postanowienia w sprawie odmowy zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek uiszczenia przez skarżącego wymaganego wpisu w niniejszym postępowaniu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. R.J. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania: art. 220 § 3 p.p.s.a. przez przedwczesne odrzucenie skargi, w sytuacji gdy nie wydano rozstrzygnięcia w zakresie jej ponownego wniosku o prawo pomocy, a postępowanie w tym zakresie jest w toku. W zażaleniu wskazano, że wniosek z 21 marca 2024 r. wymaga najpierw procesowej wypowiedzi co do jego zasadności w ramach art. 165 p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami o prawie pomocy. Dopiero po jego – co do zasady – prawomocnym jej załatwieniu, jeśli byłoby ono odmowne, stan taki prowadziłby, do odrzucenia skargi jako nieopłaconej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Do zadań Sądu I instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy m.in. zbadanie czy został uiszczony przewidziany prawem wpis. W przypadku, gdy wpis nie został uiszczony, Sąd wzywa do usunięcia braku fiskalnego. Jeśli wskazane uchybienie nie zostanie w wyznaczonym terminie usunięte, Sąd I instancji postanawia na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. o odrzuceniu środka odwoławczego. Na postanowienie to przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 i 8 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze należy zaznaczyć, że żalący został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu doręczonym 30 października 2023 r. zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 23 października 2023 r., wzywającym R.J. zastępowanego przez adw. P.S. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 6 kwietnia 2023 r. w kwocie 100 (sto) złotych stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535), w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Jednocześnie skarżący został prawidłowo pouczony o rygorze niezastosowania się do wezwania. Zaznaczyć też należy, że nie kwestionował on wysokości wpisu określonego przez Sąd I instancji. Zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest przyznanie stronie prawa do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym prawomocnym postanowieniem o przyznaniu tego prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a które to w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Skarżący po zakończeniu postępowania w sprawie prawa pomocy, został prawidłowo wezwany do wykonania zarządzenia z 23 października 2023 r., to jest do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, jednak w terminie zakreślonym przez Sąd I instancji nie sprostał powyższemu. Należało przy tym przychylić się do stanowiska Sądu I instancji, że złożenie przez skarżącego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, w której wezwany został do uiszczenia wpisu po prawomocnym zakończeniu poprzedniego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu i tym samym nie chroni skarżącego przed negatywnymi konsekwencjami nieuiszczenia wpisu. Nieuiszczenie wpisu jest szczególnym rodzajem braku formalnego skargi, który powstaje nie z datą jej wniesienia, lecz dopiero gdy (tak jak w niniejszej sprawie) skarżący kasacyjnie, mimo wezwania, nie uiści wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Z tego też powodu samodzielną podstawą do odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu sądowego jest art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.