II OZ 238/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. i D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2026 r. sygn. akt VII SPP/Wa 808/24 o odrzuceniu zażalenia D.K. w sprawie ze skargi K.P., D.K. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r. nr 909/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K., 2. odrzucić zażalenie D.K.

Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z 8 stycznia 2026 r. sygn. akt VII SPP/Wa 808/24 odrzucił zażalenie D.K. (dalej skarżąca) na postanowienie tego Sądu z 18 listopada 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 31 marca 2025 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd przywołując treść art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej Ppsa) stwierdził, że w przepisach Ppsa nie przewidziano możliwości zaskarżenia postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 § 1 Ppsa. Dlatego też wniesione zażalenie, jako niedopuszczalne, podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 Ppsa. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D.K. i D.K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 258 § 1 Ppsa czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W świetle art. 260 § 1 Ppsa rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 Ppsa, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie (lub zarządzenie) referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jak wynika z powyższych regulacji, od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy postanowienie (lub zarządzenie) referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, nie przysługuje już żaden środek odwoławczy. Ani bowiem art. 173 § 1, ani art. 194 § 1 Ppsa, czy też inny przepis tej ustawy, nie przewiduje możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, zażalenia bądź też sprzeciwu od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 Ppsa. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że D.K. skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 31 marca 2025 r. Tym samym złożenie przez skarżącą pisma zatytułowanego jako skarga kasacyjna (potraktowanego przez Sąd I instancji jako zażalenie) na postanowienie Sądu z 18 listopada 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie wydane przez starszego referendarza sądowego, było niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu. Zaskarżone postanowienie odpowiada więc prawu. Odnosząc się natomiast do podnoszonego w zażaleniu naruszenia prawa do sądu wskazać należy, że w niniejszej sprawie strona z tego prawa w pełni korzysta wnosząc środki odwoławcze od każdego wydanego w sprawie orzeczenia Sądu. Okoliczność, iż nie zawierają one usprawiedliwionych podstaw nie wpływa w żaden sposób na kwestię naruszania prawa do sądu. Trzeba nadto zauważyć, że pisma wnoszone przez stronę skarżącą w toku inicjowanych kilkudziesięciu postępowań dotyczących udzielenia prawa pomocy zmierzają wręcz do nadużycia prawa do sądu. Pomimo otrzymywania stosownych pouczeń o niezaskarżalności postanowienia Sądu I instancji wydanego w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu od postanowienia (lub zarządzenia) referendarza sądowego, strona wnosi kolejne pisma, doprowadzając tym do paraliżu pracy wydziału zarówno Sądu I instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Takie działanie strony, która ze swojego prawa czyni nienależyty użytek wypacza sens prawny instytucji prawa pomocy i nie zasługuje na ochronę. W związku z powyższym zażalenie wniesione przez D.K. oddalono na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji. Zażalenie wniesione natomiast przez D.K. należało odrzucić jako niedopuszczalne. Z art. 252 § 3 Ppsa jednoznacznie wynika, iż stroną postępowania o udzielenie prawa pomocy jest jedynie wnioskodawca, czyli podmiot domagający się przyznania prawa pomocy. Skoro zaskarżone postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym wnioskiem D.K. i dotyczyło wyłącznie jej uprawnień procesowych, brak było podstaw do uznania, iż stroną tego postępowania jest D.K.. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł, jak w punkcie 2 sentencji.