II OZ 215/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1515/25 o umorzeniu postępowania zażaleniowego w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 2025 r. znak [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1515/25, po rozpoznaniu zażalenia A. S. na postanowienie z dnia 1 października 2025 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 2025 r., znak [...], w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę – w punkcie 1. umorzył postępowanie zażaleniowe; w punkcie 2. zwrócił A. S. kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia. Jak w wskazał Sąd pierwszej instancji, postanowieniem z dnia 1 października 2025 r. odmówił A. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 kwietnia 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 24 kwietnia 2024 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. S. Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skarg X S.A., M. S. i M. S. oraz A. S. uchylił zaskarżoną decyzję, a także rozstrzygnął o kosztach postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że w sytuacji wydania wyroku uwzględniającego skargę rozpoznanie ww. zażalenia stało się bezprzedmiotowe – czy to przez Sąd pierwszej instancji w trybie autokontroli, o której mowa w art. 195 § 2 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", czy też przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 61 § 6 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a.) albo z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 2 P.p.s.a). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 195 § 3 P.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia postanowiono na podstawie art. 225 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. S. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenia mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 195 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania zażaleniowego w całości, podczas gdy postanowienie z 1 października 2025 r., dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania wykonania zarówno punktu 2 decyzji GINB, jak i poprzedzającej ją Decyzji Wojewody w całości, natomiast uwzględnienie skargi przez Sąd wyrokiem z 3 grudnia 2025 r. - mające powodować w ocenie Sądu bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego w całości - doprowadziło do uchylenia jedynie decyzji GINB w całości, ale nie skutkowało uwzględnieniem skargi na decyzję Wojewody podlegającej wykonaniu z powodu nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 K.p.a., w związku z czym przepis art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a. nie może znajdować zastosowania do decyzji Wojewody, wobec której - pomimo wydania wyroku - w pełni aktualna pozostaje konieczność podjęcia przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia o udzieleniu skarżącemu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., a zatem w tym zakresie postępowanie zażaleniowe nie stało się bezprzedmiotowe i nie mogło ulegać umorzeniu; 2) art. 163 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na skonstruowaniu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób lakoniczny i niepełny, widoczne w odstąpieniu od doprecyzowania przez Sąd podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia, przejawiającym się w braku określenia czy bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego - mająca uzasadniać w ocenie Sądu jego umorzenie - zostało oparte na art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a., czy art. 61 § 6 pkt 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu prawnym zaskarżonego postanowienia ograniczono się do przytoczenia przepisów art. 195 § 3 P.p.s.a. oraz art. 61 § 6 P.p.s.a. (bez doprecyzowania, która z jednostek redakcyjnych tego ostatniego miałaby znajdować zastosowanie w sprawie) oraz faktu wydania przez Sąd wyroku z 3 grudnia 2025 r. Powyższe nie może być uznane za właściwe "wyjaśnienie" podstawy prawnej rozstrzygnięcia, gdyż Sąd ograniczył się co najwyżej do nieprecyzyjnego "podania" podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Właściwe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia było w tej sprawie niezbędne, ponieważ: a) w sprawie wniesiono kilka skarg o odmiennym zakresie i zawierających różne wnioski, b) wyrok z dnia 3 października 2025 r. uwzględniał wniesione skargi jedynie w części, c) wyrok z dnia 3 października 2025 r. doprowadził do uchylenia jedynie decyzji GINB w całości, ale nie skutkował uwzględnieniem skargi na decyzję Wojewody opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności, która także objęta była częścią skarg i zawartych w nich wniosków o uchylenie tej decyzji w całości; W związku z tym z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia nie wynika, z jakich powodów postępowanie zażaleniowe miałoby - zdaniem Sądu - stać się bezprzedmiotowe w całości, pomimo uwzględnienia skargi wyłącznie na decyzję GINB i jakie względy miałyby - w ocenie Sądu - przemawiać za zasadnością podjęcia tego rozstrzygnięcia w oparciu art. 61 § 6 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł: - na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia przez Sąd, a następnie na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wydanie przez Sąd postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji Wojewody w całości; - alternatywnie, na podstawie art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 188 P.p.s.a. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji Wojewody w całości; - alternatywnie, na podstawie art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd. W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty dodatkowo umotywowano. Pismem z dnia 10 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił dodatkowe argumenty na poparcie wniesionego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 oraz art. 197 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zauważyć należy, że istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia jego kontroli pod względem zgodności z prawem, dokonywanej przez sąd administracyjny. Wobec tego, zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem pierwszej instancji wydaniem wyroku z dnia 3 grudnia 2025 r. spowodowało, że Sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej. Oznacza to, że po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji, bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania aktu lub czynności, a postępowanie zażaleniowe podlega umorzeniu (por. postanowienia NSA: z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 673/17; z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1514/17; z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 671/18; z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 792/17, z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 348/20, dostępne [w:] CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto podstawą do umorzenia postępowania zażaleniowego jest również okoliczność, że wydany w niniejszej sprawie wyrok jest wyrokiem uwzględniającym skargę. Zgodnie z art. 61 § 6 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę. Nie było zatem potrzeby oceniać postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania skoro orzeczenie w sposób odmienny nie może doprowadzić do wstrzymania wykonania aktu, który został uchylony. Skoro skarga już doprowadziła do uchylenia aktu to nie wywołuje on skutków prawnych (art. 152 P.p.s.a.) i nie podlega wykonaniu. Orzekanie o wstrzymaniu wówczas staje się bezprzedmiotowe. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że skoro decyzji organu pierwszej instancji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 K.p.a., to ewentualne wstrzymanie wykonania takiej decyzji byłoby działaniem sprzecznym z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel takiego uregulowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.