II OZ 207/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 709/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi E.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lutego 2025 r., nr 119/25 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 709/25, odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi E.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 lutego 2025 r., nr 119/25 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z 22 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E.P. na wyżej powołaną decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 lutego 2025 r. nr 119/25 w przedmiocie nakazu rozbiórki z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 1 odpisu skargi oraz wskazanie numeru PESEL. Powyższe orzeczenie doręczono skarżącej w dniu 17 listopada 2025 r. na adres wskazany w skardze. Pismem z 24 listopada 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Do wniosku załączono odpis skargi oraz wskazano numer PESEL skarżącej. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnik wyjaśnił, że skarżąca nie mogła usunąć braków formalnych skargi w terminie, ponieważ w dniu 16 kwietnia 2025 r. opuściła Polskę i od tego momentu przebywała za granicą, co uniemożliwiło faktyczny odbiór korespondencji sądowej. Zaznaczył, że okoliczność tę potwierdza dowód zakupu biletu oraz potwierdzenie wylotu. Wskazał, że w czasie awizowania i ponownego awizowania przesyłek nie było skarżącej w kraju. Nieodebranie korespondencji nie wynikało z jej zaniedbania, lecz z okoliczności niezależnych od niej. O treści wezwania do usunięcia braków formalnych dowiedziała się dopiero po odebraniu postanowienia 17 listopada 2025 r. Wyjaśnił ponadto, że wyjazd skarżącej miał charakter początkowo krótkotrwały, jednak z powodu nagłych zmian życiowych uległ przedłużeniu. Obiektywnie uniemożliwiło to zapewnienie odbioru korespondencji w Polsce. Końcowo pełnomocnik wskazał, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od skarżącej niezależnych, w sposób niezawiniony, co spełnia przesłankę z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Do pisma załączono potwierdzenie P. S.A. zakupu przez skarżącą biletu na lot, 16 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a.). Sąd uznał, że składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 24 listopada 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Spełniła też warunek dokonania czynności, których termin został uchybiony. Natomiast nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu nieprzebywanie skarżącej w kraju z racji wyjazdu za granicę jest czynnością przewidywalną i planowaną. Skarżąca będąca stroną postępowania administracyjnego powinna spodziewać się ewentualnej korespondencji z Sądu skoro zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne i w związku z wyjazdem zadbać o skuteczne ustanowienie pełnomocnika do doręczeń czy pełnomocnika do reprezentowania przed sądami administracyjnymi, na okres swojej nieobecności. Fakt nieobecności skarżącej w kraju, nie pozbawiał jej również możliwości uzyskania informacji o sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła E.P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, przyjęcie uzupełnienia braków jako skutecznie wniesionego, dopuszczenie skargi do dalszego merytorycznego rozpoznania. Skarżąca wyjaśniła, że wyjazd skarżącej był krótkoterminowy i miał charakter nagły, a jego przedłużenie nastąpiło z przyczyn niezależnych. Skarżąca opuściła Polskę w dniu 16 kwietnia 2025 r. z powodu nagłej, dramatycznej sytuacji rodzinnej. Okoliczności te zostały udokumentowane i miały charakter nieprzewidywalny, wyjątkowy i nadzwyczajny. Tymczasem WSA potraktował stronę czysto formalistycznie, oparł się wyłącznie na rozważaniach proceduralnych, całkowicie pominął cel instytucji przywrócenia terminu – ochronę realnego prawa do sądu. Następnie podniesiono, że strony są rygorystycznie rozliczane z krótkich terminów formalnych, podczas gdy postępowania sądowoadministracyjne trwają miesiącami lub latami, uchybienia proceduralne sądu lub organów nie wywołują żadnych negatywnych konsekwencji, obywatel natomiast ponosi skrajnie dotkliwe konsekwencje najmniejszego opóźnienia, nawet spowodowanego zdarzeniami nadzwyczajnymi, niezależnymi od niego. W ocenie żalącej Sąd zignorował dokumenty i argumenty wskazujące na nagły kryzys rodzinny, poważne problemy emocjonalne bliskiej, osoby, realne zagrożenie jej życia, konieczność natychmiastowego wyjazdu i przedłużenia pobytu. Zdaniem skarżącej okoliczności te spełniają definicję przeszkody nie do przezwyciężenia przy dołożeniu należytej staranności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast stosownie do art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji sprostał powyższemu. Kwestią kluczową w niniejszej sprawie jest prawidłowość bądź nieprawidłowość oceny dokonanej przez Sąd I instancji, z której wynika, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Z przedstawionych we wniosku oraz zażaleniu okoliczności nie wynika by skarżąca skutecznie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi. Powołanie się na twierdzenia o trudnej sytuacji życiowej/rodzinnej oraz konieczności krótkotrwałego wyjazdu, który uległ wydłużeniu nie może świadczyć o spełnieniu przesłanek dla przywrócenia terminu, nie są to również powody by uznać, że skarżąca podjęła czynności dla zapobieżenia dochowania terminowi. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest zasadne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa, nadto przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie NSA z 28.05.2004 r., FZ 93/04, niepubl.). Z kolei należy podkreślić, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Skarżąca wiedząc, że będzie przebywać poza miejscem zamieszkania, winna podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. (por. postanowienie NSA z 17.09.2020 r., II OZ 624/20) Na stronie ciążył bowiem obowiązek takiego zorganizowania spraw w kraju, by jej nieobecność nie naraziła ją na poniesienie szkody. Skoro takich działań strona zaniechała, to uznać należało, że dopuściła się niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II OZ 829/19). Oceniając zatem zachowanie skarżącej i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której skarżąca nie mogła w żaden sposób usunąć, ani której nie mogła zapobiec. Zasadnie więc Sąd I instancji uznał, że nie ma podstaw do przywrócenia skarżącej terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.