II OZ 2056/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Wspólnoty Mieszkaniowej X w [...] i Wspólnoty Mieszkaniowej Y w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1835/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej X w [...] i Wspólnoty Mieszkaniowej Y w [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenia.

Postanowieniem z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1835/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej X w [...] i Wspólnocie Mieszkaniowej Y w [...] wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 14 lutego 2025 r. o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki i udzieleniu pozwolenia na budowę dla [...] sp. z o.o., obejmującego budynek mieszkalny wielorodzinny z częścią usługową, garażem podziemnym oraz infrastrukturą techniczną przy ul. [...] w [...], dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]z obrębu [...]w [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że ww. Wspólnoty złożyły skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 czerwca 2025 r., nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego wszczętego na skutek odwołań strony skarżącej od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 14 lutego 2025 r. W skardze skarżące Wspólnoty wniosły o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Prezydenta m.st. Warszawy. Uzasadniając swoje wnioski Wspólnoty podały m.in, że samo przystąpienie do wykonywania decyzji o pozwoleniu na budowę stwarza zagrożenie wystąpienia katastrofy budowlanej o skutkach nieodwracalnych dla budynków przy ul. [...] [...] i [...]. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że z dokumentacji projektowanej inwestycji wynika, że rozpocznie się ona od wykonania 10 metrowego wykopu. Powołując się na opinię sporządzoną przez prof. T. G. z Instytutu [...] Wspólnota wskazała, że podjęcie działań budowlanych może być niebezpieczne albo co najmniej nieprzewidywalne. Uzasadniając odmowę uwzględnienia powyższych wniosków Sąd podniósł, że przedmiotem wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie była decyzja organu pierwszej instancji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, zaś przedmiotem skargi do sądu administracyjnego była decyzja Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego. Dlatego też, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotowa o której mowa w art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego jest rozstrzygnięciem sprawy o charakterze niemerytorycznym, gdyż organ odwoławczy nie formułuje żadnego prawa, ani obowiązku. Jest to więc wyłącznie rozstrzygnięcie natury procesowej, które podległoby w następstwie uzyskania przymiotu ostateczności, wykonalności. W konsekwencji powyższego skoro decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego nie wywołuje konsekwencji materialnoprawnych, nie może podlegać ona wstrzymaniu wykonania, jak i nie może podlegać w związku z tym wstrzymaniu decyzja o pozwoleniu na budowę. Nie jest skuteczne odwołanie we wniosku przez stronę skarżącą do skutków udzielonego pozwolenia na budowę, które aktualnie nie jest przedmiotem oceny w związku z jej skargami na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego. Istotne jest to, że umorzenie postępowania odwoławczego nastąpiło z tej przyczyny, że Wspólnotom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ww. pozwolenia na budowę. Argumenty strony skarżącej dotyczące ewentualnych skutków decyzji o pozwoleniu na budowę, a więc decyzji, która nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy co zaskarżona decyzja, nie mogły zostać wzięte pod uwagę przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Stąd też w ocenie Sądu nie było możliwe orzeczenie zgodnie z wnioskami skarżących Wspólnot. Zażaleniami Wspólnota Mieszkaniowa X w [...] i Wspólnota Mieszkaniowa Y w [...] zaskarżyły powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 14 lutego 2025 r. nie jest wydana w postępowaniu prowadzonym w granicach sprawy której dotyczą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w połączonej sprawie VII SA/Wa 1835/25, a przez to odmowę wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 14 lutego 2025 r. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o orzeczenie o wstrzymaniu wykonania ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 14 lutego 2025 r. lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenia [...] sp. z o.o. w [...] wniosła o ich oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. W przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji opierając się o uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, że uwzględnienie wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania ww. decyzji nie było możliwe z uwagi na fakt, że decyzja ta nie mieści się w granicach sprawy dotyczącej zaskarżonego rozstrzygnięcia o charakterze procesowym. W uzasadnieniu tej uchwały wyjaśniono, że cyt. "Nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi – zgodnie z art. 135 p.p.s.a. – sąd nie może uchylić tego aktu. Czyli rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Przyjęcie odmiennego stanowiska tj. dopuszczenie do wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji powodowałoby, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych postanowień, nadal pozostawałoby w obrocie postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji". Wprawdzie cyt. uchwała dotyczyła wprost innego rodzaju rozstrzygnięć niż zaskarżone w niniejszej sprawie, niemniej z uwagi na formalny charakter decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego należy przyjąć, że wyrażone w niej stanowisko w pełni koresponduje z okolicznościami faktycznymi i prawnymi niniejszej sprawy. Po podjęciu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22 w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że w ramach postępowania ze skargi na decyzję organu odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja organu pierwszej instancji nie mieści się bowiem w granicach rozpoznawanej sprawy, która dotyczy wyłącznie kwestii procesowych, a nie materialnoprawnych (zob. postanowienia NSA: z 2.07.2024 r., II OZ 317/24 i II OZ 318/24; z 28.08.2024 r., II OZ 420/24). Stanowisko to podziela również Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenia.