II OZ 2012/25

Dnia 14 stycznia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 439/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi T. L. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 22 grudnia 2022 r., znak: WO-II.621.1.2.3.2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za udostępnienie z rejestru mieszkańców danych dotyczących numeru PESEL postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę, ponieważ skarżący na wezwanie Sądu nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Sąd wskazał, że pismem z dnia 5 lutego 2024 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dnia od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to skarżący odebrał dnia 26 lutego 2024 r. Termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał więc z dniem 4 marca 2024 r. Skarżący wpisu nie uiścił. Ponadto Sąd wyjaśnił, że ponowne wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Zażalenie na ww. postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Jak niewadliwie wskazał Sąd I instancji, w niniejszej sprawie po wezwaniu skarżącego zarządzeniem z 17 marca 2023 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych; prawomocnym, w stosunku do skarżącego, zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy (co nastąpiło postanowieniem Sądu I instancji z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SPP/Wa 122/23; patrz: art. 260 § 2 p.p.s.a.) – zaistniały podstawy do wydania przez Przewodniczącego Wydziału zarządzenia z 2 lutego 2024 r. o wezwaniu skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 marca 2023 r., wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Przy piśmie z dnia 5 lutego 2024 r. wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 lutego 2024 r. A więc do dnia 4 marca 2024 r. skarżącemu biegł termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – jak trafnie wskazał Sąd I instancji. Pomimo tego skarżący nie uiścił wpisu sądowego w terminie zakreślonym przez Sąd. Takie zaś okoliczności uprawniały Sąd I instancji do zastosowania art. 220 § 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. Argumentacja zawarta w zażaleniu tej zaś oceny nie podważa skutecznie, ponieważ skupia się na innych zagadnieniach (sytuacji finansowej skarżącego i złożeniu kolejnego wniosku o prawo pomocy) niż wynikające z art. 220 § 3 p.p.s.a. Tymczasem Sąd I instancji niewadliwie wyjaśnił skarżącemu, że wobec zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, składanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy na etapie wezwania skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisy sądowego od skargi nie ma już wpływu na wymagalność obowiązku uiszczenia wpisu. W tym zakresie ma rację Sąd I instancji powołując się na pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnej odmowie uwzględnienia uprzednio złożonego wniosku (lub pozostawienie wniosku bez rozpoznania) w tym przedmiocie nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (por. postanowienia NSA: z 20 października 2020 r., II OZ 860/20; z 10 września 2020 r., II OZ 599/20; z 26 kwietnia 2005 r., II FZ 125/05). W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji prawidłowo zatem wyjaśnił skarżącym omawiane wyżej zagadnienie prawnoprocesowe, albowiem nawet ewentualne pozytywne rozpoznanie przez Sąd kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miało już wpływu na wymagalność wykonania przez skarżących zarządzenia o wezwaniu do uiszczeniu wpisu od skargi. Najistotniejsze dla prawidłowo przeprowadzonej procedury jest to czy nastąpiło "zderzenie się" w tym samym czasie obowiązku uiszczenia opłaty warunkującej podjęcie przez sąd czynności (art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.) i uprawnienia strony niezamożnej do ubiegania się o zwolnienie od kosztów (art. 246 p.p.s.a.). Jeżeli to nastąpiło, pierwszeństwo uzyskuje postępowanie o zwolnienie od kosztów. Jak wynika z akt sprawy, z takim "zderzeniem się" obowiązku i uprawnienia strony nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie na aktualnym rozpatrywanym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie mogło uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie miało wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 § 1 p.p.s.a. Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji uprawniony był do zastosowania art. 220 § 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.