II OZ 173/22

Dnia 29 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2121/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę, ponieważ na wezwanie Sądu skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi przez prawidłowe jej podpisanie kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym. Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 20 października 2021 r. wezwano skarżącego (drogą elektroniczną) do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) przez nadesłanie skargi podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu 27 listopada 2021 r. w trybie doręczenia zastępczego – art. 74a § 8 p.p.s.a. (Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k. 34). W piśmie przewodnim z 27 listopada 2021 r. (w formie elektronicznej) skarżący wskazał, że załącza skargę, która jest "automatycznie podpisana profilem zaufanym jako załącznik do niniejszego pisma". Skarżący podjął próbę uzupełnienia powyższego braku formalnego przy piśmie przewodnim z 27 listopada 2021 r., za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w formie dokumentu elektronicznego. Skarga, która stanowiła załącznik do ww. pisma przewodniego nie została jednak podpisana, chociaż stanowiła załącznik do pisma ogólnego, które zostało z kolei prawidłowo podpisane profilem zaufanym. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący, podnosząc, że twierdzenie WSA jest niegodne ze stanem faktycznym. W piśmie, o którym pisze WSA znajdował się plik archiwum (zip), który zawierał dwa pliki: oryginał skargi i drugi plik podpisu elektronicznego wraz ze skargą podpisany za pomocą profilu zaufanego – "Skarga do WSA [...] postanowienie z dnia [...].08.2021.pdf.xml". Przesłany po wezwaniu WSA dokument zawiera dokument skargi w postaci elektrycznej podpisany za pomocą profilu zaufanego tym samym jest zgodny z żądaniem WSA zawartym w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych. Dokument można zweryfikować i pobrać treść podpisanego pliku za pomocą strony mój.gov.pl (https://moj.gov.pl/nforms/signer/upload?xFormsAppName=SlGNER&xadesPdf=true). Profil zaufany oferuje dwa sposoby podpisów – bezpośrednio na plikach pdf, PAdES oraz jako osobny plik zawierający dokument i podpis XAdES. Obydwa sposoby są tożsame jeżeli chodzi o właściwość podpisu tym samym uzasadnienie postanowienia nie ma pokrycia w stanie faktycznym i WSA otrzymał plik z treścią skargi podpisany indywidualnie, a nie jako załącznik do pisma ePUAP. Przy zażaleniu skarżący przedstawił kartę, z której wynika, że plik w postaci "Skarga do WSA [...] postanowienie z dnia [...].08.2021.pdf.xml" został podpisany podpisem zaufanym 2021-11-27 05:03:36 CET, Status podpisu: Ważny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W świetle art. 46 § 2b p.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. W okolicznościach niniejszej sprawie skarga została wniesiona drogą elektroniczną, jednak podpisem elektronicznym zostało podpisane jedynie pismo przewodnie. W tym warunkach Sąd I instancji zasadnie wezwał skarżącego do podpisania skargi, ponieważ zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie skarżący podjął próbę uzupełnienia powyższego braku formalnego przy piśmie przewodnim z 27 listopada 2021 r., za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w formie dokumentu elektronicznego. Skarga, która stanowiła załącznik do ww. pisma przewodniego nie została jednak podpisana, chociaż stanowiła załącznik do pisma ogólnego, które zostało z kolei prawidłowo podpisane profilem zaufanym. Taka ocena wynika z tego, że podpisanie pisma przewodniego na formularzu platformy ePUAP nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego w tym jego załączników, np. skargi. Potwierdzają to wyjaśnienia skarżącego zawarte w piśmie przewodnim z 27 listopada 2021 r., zgodnie z którym skarżący wskazał, że przesyła skargę w załączeniu, która jest automatycznie podpisana profilem zaufanym jako załącznik do niniejszego pisma. Dalej skarżący wyjaśnił, że podpis elektrony – profil zaufany – obejmuje zarówno pismo główne, jak również wszystkie załączniki, a takie stanowisko potwierdza wsparcie ePUAP. Wbrew twierdzeniom zażalenia, nie wynika z tego aby skarżący dołączył podpisany egzemplarz skargi w sposób, o którym wskazał w zażaleniu. W nadesłanych w dniu 27 listopada 2021 r. do Sądu I instancji dokumentach, a następnie wydrukowanych, brak jest podstaw do stwierdzenia, że nadesłany egzemplarz skargi został podpisany Profilem Zaufanym, tj. w sposób który wynika ze wskazywanej w zażaleniu argumentacji i przedstawionej karty. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi. Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, stwierdził, że: "zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Wobec powyższego, stanowisko Sądu I instancji o odrzuceniu skargi z uwagi na jej niepodpisanie na wezwanie Sądu – należało uznać za prawidłowe. Pismo ogólne zawierające wyłącznie informację o załączonej do tego pisma niepodpisanej skardze nie jest odrębnym zbiorem danych zawierającym całość znaczeniową komunikatu kierowanego do sądu administracyjnego. Brak podpisania skargi stanowi brak formalny, w każdym przypadku uzasadniający wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi. Natomiast ewentualny brak informacji w wezwaniu Sądu I instancji o tym, w jaki sposób podpisać załączniki oraz następnie załączyć je do pisma głównego można by rozważyć w kontekście przyczyny usprawiedliwiającej nieuzupełnienie braku formalnego, uzasadniającej przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (por. pkt 7.16 uzasadnienia ww. uchwały). Skuteczność takich działań procesowych zależy więc od okoliczności konkretnej sprawy. Kwestia ewentualnego przywrócenia terminu nie jest jednak przedmiotem niniejszego postępowania, zakończonego zaskarżonym postanowieniem dotyczącym wyłącznie odrzucenia skargi z powodu niespornego uchybienia terminu do uzupełnienia jej braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.