II OZ 1667/25

Dnia 28 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 662/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. Z. na uchwałę Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 17 maja 2016 r. nr XXVIII/245/2016 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych Gminy Pobiedziska postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił na wniosek skarżącego przywrócenia terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 17 maja 2016 r. nr XXVIII/245/2016 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych Gminy Pobiedziska. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 53 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. oraz art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), wskazał, że wobec wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, braku odpowiedzi organu na to wezwanie, upływu 60 dniu od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa, do dnia 19 maja 2025 r. przysługiwał skarżącemu termin do wniesienia skargi. Tymczasem skarga została złożona w Biurze Podawczym Sądu w dniu 3 czerwca 2025 r., a więc po terminie. Ponadto Sąd ocenił "terminowość" wniosku o przywrócenie terminu, stwierdzając, że zostały spełnione warunki do merytorycznego rozpoznania tego wniosku. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Termin 60-dniowy jest terminem znacznym, pozwalającym na właściwe rozeznanie się w obowiązujących terminach procesowych. Tym bardziej, że skarżący w swojej skardze powołuje się na inne sprawy toczące się przed WSA w Poznaniu, a dotyczące zaskarżonej uchwały. Ponadto wskazywane przez skarżącego okoliczności rodzinne, jak diagnoza jego syna, duża ilość obowiązków pracowniczych, nie są okolicznościami nadzwyczajnymi i nagłymi w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do sytuacji rodzinnej, Sąd dostrzegł, że okoliczności zdrowotne syna skarżącego w sposób oczywisty wpływają na rodzinę i wymagają zwiększonego zaangażowania, ale diagnoza autyzmu nie dyskwalifikuje dziecka i jego opiekuna z codziennego prowadzenia swoich spraw. Jest także procesem rozłożonym w czasie i nie ma charakteru okoliczności nagłej lub nadzwyczajnej. Tym bardziej biorąc pod uwagę zorganizowany zaraz po otrzymaniu diagnozy wyjazd w Tatry. Takie sytuacje zdarzają się w życiu każdego człowieka i nie wyłączają one od odpowiedzialności właściwego zadbania o swe sprawy. Zwłaszcza, że o diagnozie skarżący dowiedział się 17 czerwca 2025 r., zatem już po upływie 60-dniowego terminu do skutecznego wniesienia skargi, który upływał 19 maja 2025 r. Nadto podnoszone przez skarżącego okoliczności rodzinne i zawodowe nie stanęły na przeszkodzie do złożenia samej skargi w dniu 3 czerwca 2025 r. Zażalenie na ww. postanowienie złożyli skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie skarżącego ww. postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz zasad konstytucyjnych (art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż Sąd I instancji: - błędnie ustalił stan faktyczny, - pominął istotne okoliczności sprawy, - zastosował nieproporcjonalnie rygorystyczny standard wobec strony działającej bez pełnomocnika, - a całość rozstrzygnięcia oparł wyłącznie na formalnych przesłankach, pomijając realną ochronę prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że pomimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że powoływana okoliczność stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło nie z jego winy. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wskazywana we wniosku argumentacja odnosząca się do sytuacji rodzinnej związanej z podejrzeniem, a następnie diagnozą u syna spektrum autyzmu, nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego. Nie jest to argumentacja, która mogłaby stanowić o zaistnieniu przesłanki do przywrócenia terminu. Tej oceny nie podważono skutecznie w zażaleniu, tym bardziej, że argumentacja zażalenia, wskazuje w istocie na własne przekonanie skarżącego co do sposobu liczenia terminu; brak wiedzy prawniczej; własne przeświadczenie ugruntowane wcześniejszą praktyką gminy. Ponadto tego rodzaju stanowisko poza tym, że wskazuje na winę skarżącego w uchybieniu terminu, to pozostaje także w sprzeczności z pozostałą argumentacją zażalenia odwołującą się do "tła emocjonalnego" związanego z sytuacją rodzinną. Skoro skarżący sam wskazuje, że był w mylnym przekonaniu co do liczenia terminu do wniesienia skargi, to nie może skutecznie zasłaniać się innymi okolicznościami, które, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, także nie wskazują na to aby doszło do takiej sytuacji rodzinnej, która spowodowała niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w terminowym wniesieniu skargi zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. z zw. z art. 17 ust. 2 ww. ustawy nowelizującej z 2017 r. Nadto taką ocenę potwierdza podnoszona okoliczność, że sytuacja rodzinna nie przeszkodziła skarżącemu w wykonywaniu obowiązków zawodowych w pełnym wymiarze godzin. Ponadto trudno doszukać się braku winy w związku z treścią obowiązujących przepisów, które wprost stanowią, że w przypadku zastosowania trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., i nie udzielenia przez organ odpowiedzi na to wezwanie, skargę do sądu administracyjnego można wnieść – w myśl art. 53 § 2 p.p.s.a. – między trzydziestym, a sześćdziesiątym dniem, licząc od dnia wniesienia wezwania, natomiast jeżeli odpowiedź zostanie udzielona – termin do wniesienia skargi wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia odpowiedzi. Trudno w takiej sytuacji uznać, że o braku winy skarżącego miałaby świadczyć konstrukcja ww. przepisów prawa. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie doszukał się aby z perspektywy zasad konstytucyjnych wynikających z art. 2, art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Dla tej oceny nie ma zaś znaczenia argumentacja związana z wyjazdem skarżącego z synem w Tatry w okresie od 22-28 czerwca 2025 r., ponieważ ta okoliczność nastąpiła już o upływie terminu do wniesienia skargi, jak i po wniesieniu skargi; zaś Sąd I instancji na korzyść skarżącego rozstrzygnął zagadnienie, ale terminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.