II OZ 151/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 1010/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 1010/23 w sprawie ze skargi P. B., A. B. i K. S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 25 września 2023 r., nr ... w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 1010/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił P. B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 1010/23 w sprawie ze skargi P. B., A. B. i K. S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 25 września 2023 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że prawomocnym wyrokiem z 12 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. B., A. B. i K. S. na ww. decyzję. P. B. 16 października 2024 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku. Podał, że 9 października 2024 r. zwrócił się do profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentował skarżących w postępowaniu zakończonym ww. wyrokiem, o przesłanie pisemnego uzasadnienia wyroku. Pełnomocnik poinformował go, że nie wnosił o sporządzenie takiego uzasadnienia. Skarżący stwierdził, że był zaskoczony tym zaniechaniem, gdyż wcześniej pełnomocnik stanowczo wskazywał na zasadność skargi, a także na możliwość ewentualnego wywiedzenia skargi kasacyjnej. Zauważył, że pełnomocnik powinien był działać w granicach prawa i w dobrze pojętym interesie mocodawców. Skarżący stwierdził, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie pozbawia go prawa do uzyskania wszelkich informacji dotyczących sprawy, którą zainicjował. Ocenił jako wielce niesprawiedliwe, aby niezachowanie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku pozbawiło go tego prawa. Stwierdził, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy, gdyż dochował należytej staranności. Skarżący złożył jednocześnie wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na regulację art. 86 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Dalej zwrócił uwagę, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. Jeżeli zatem strona reprezentowana jest przez adwokata/radcę prawnego to dla oceny, czy przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy, należy uwzględniać także wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez pełnomocnika. Uchybienie terminowi spowodowane okolicznościami związanymi z osobą pełnomocnika strony, w pełni odnosi negatywne skutki wobec samej strony. Sąd zaznaczył, że pełnomocnik skarżących stawił się na rozprawie i znał zarówno treść wyroku, jak i zasadnicze powody rozstrzygnięcia, podane ustnie przez sędziego sprawozdawcę. Wątpliwe jest, aby skarżący dowiedział się o wyroku, wydanym na rozprawie 12 marca 2024 r., dopiero w rozmowie telefonicznej zainicjowanej przez siebie po niemal 7 miesiącach od tej daty. Niemniej kwestia przekazania przez pełnomocnika informacji o wyroku mocodawcy jest wewnętrzną kwestią pomiędzy tymi podmiotami. Zawodowy pełnomocnik winien działać z zachowaniem wszelkich standardów właściwych ze względu na wykonywaną profesję, a więc przekazać informację o wyroku mocodawcy bez zbędnej zwłoki. Ewentualne uchybienia w tym zakresie należy oceniać w kategoriach niedbalstwa, jednak nie mają one znaczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, natomiast mogą stanowić podstawę do potencjalnych roszczeń regresowych między mocodawcą a pełnomocnikiem. Zdaniem Sądu, skarżący zasadnie zauważył we wniosku, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie pozbawiło go prawa do uzyskania wszelkich informacji dotyczących sprawy, którą zainicjował. Skarżący mógł więc osobiście zasięgnąć informacji o sprawie (np. dzwoniąc do Wydziału Informacji Sądowej WSA w Olsztynie) oraz samodzielnie złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku bez oczekiwania na dokonanie takiej czynności przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Jednakże stosownie do art. 141 § 2 p.p.s.a., strona wniosek taki mogła złożyć w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Skarżący dopiero po niemal 7 miesiącach od wydania wyroku i prawie upływie roku od złożenia skargi przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika, zainteresował się zapadłym orzeczeniem i jego uzasadnieniem. Wykluczenie winy wymaga wykazania przez stronę, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w określonych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w ustawowym terminie. W ocenie Sądu Wojewódzkiego skarżący nie wykazał, że w terminie otwartym do złożenia przedmiotowego wniosku wystąpiły niezależne od niego okoliczności uniemożliwiające dokonanie tej czynności procesowej. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji. W zażaleniu P. B. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, tj. o uwzględnienie wniosku wskazując, że fakt posiadania profesjonalnego pełnomocnika świadczy o jego staranności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że Sąd Wojewódzki przedstawił wyczerpującą argumentację wskazującą na to, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Argumentacja skarżącego opiera się na jego błędnym przekonaniu, iż nie ponosi on winy za uchybienia ustanowionego przez niego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego zgodnie z zawiadomieniem stawił się na rozprawie w dniu 12 marca 2024 r. o czym świadczy treść protokołu rozprawy. Zatem, jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki znał on zarówno treść wyroku, jak i zasadnicze powody rozstrzygnięcia. Jako profesjonalny pełnomocnik wiedział, że niezgłoszenie wniosku w terminie powoduje utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej. Z akt sprawy nie wynika, aby jakiekolwiek zdarzenia uniemożliwiały pełnomocnikowi podjęcie działań zapewniających terminowe złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku. W orzecznictwie, ugruntowane jest stanowisko zgodnie z którym w przypadku gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Przyjmuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny) kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonaniu czynności przez profesjonalnego pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy pełnomocnik miał dokonać danej czynności samodzielnie, czy też jej wykonanie powierzył osobom trzecim nieposiadającym waloru profesjonalizmu (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, red. R.Hauser, M.Wierzbowski, Wyd. 5, C.H.Beck str. 517 i powołane tam orzeczenia sądowe). Nadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażano pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Dlatego też Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu, a zatem nie było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wbrew przekonaniu skarżącego sam fakt powołania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie świadczy o takiej staranności, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do czynności procesowej, której zaniechał pełnomocnik. Rzeczą skarżącego było dokonanie z pełnomocnikiem takich ustaleń, które gwarantowałyby skorzystanie ze skargi kasacyjnej w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Tymczasem z nieznanych przyczyn pełnomocnik nie złożył wniosku o uzasadnienie wyroku, przy czym nie można wykluczyć, że było to następstwem jego oceny stanu sprawy. Jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, skarżący nie wskazał okoliczności, które stanowiłyby przeszkodę do działań pełnomocnika lub osobistego podjęcia przez skarżącego wymaganych czynności, w celu otrzymania uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie. W szczególności nie wystąpiły zdarzenia związane np. z nagłą chorobą strony lub jej pełnomocnika. Prawidłowo Sąd Wojewódzki stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wykluczenie winy wymaga wykazania przez stronę, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w określonych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w ustawowym terminie. Skarżący nie wykazał, że w terminie otwartym do złożenia przedmiotowego wniosku wystąpiły niezależne od niego okoliczności uniemożliwiające dokonanie tej czynności procesowej. W konsekwencji orzeczono o oddaleniu zażalenia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. ----------------------- 5