II OZ 15/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 442/23 o odrzuceniu zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 442/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 15 marca 2023 r., nr WOP.7721.92.2020.MJ w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nałożenia obowiązku doprowadzenia części obiektu budowlanego do stanu poprzedniego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 442/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. D. (dalej: "skarżący") na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 15 marca 2023 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nałożenia obowiązku doprowadzenia części obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 26 lipca 2023 r., doręczonym w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej: "P.p.s.a.", w dniu 16 sierpnia 2023 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Postanowieniem z dnia 19 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie. Sąd wskazał, że skarżący pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia, w zakreślonym przez Sąd terminie, nie uiścił wpisu sądowego od zażalenia, wobec czego, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., odrzucił zażalenie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że nie zgadza się z dokonanym rozstrzygnięciem, iż w terminie nie dokonał zapłaty opłaty sądowej, mimo wezwania przez sąd. W uzasadnieniu postanowienia nie wskazano czy faktycznie na jego adres wysłano wezwanie do dokonania zapłaty opłaty sądowej. Wskazał, że jego stanowisko jest tym bardziej uzasadnione, że obecnie postanowienie, które skarży wysłane zostało na adres p. E. B., mimo, że w pismach kierowanych do sądu wskazuje swój adres. Niezrozumiałe dla skarżącego jest dlaczego postanowienie doręczone został na adres p. E. B. Jeżeli więc, wezwanie do zapłaty opłaty sądowej nie zostało wysłane na jego adres, lecz na adres p. E. B., wówczas nie można postawić zarzutu naruszenia terminu do dokonania opłaty sądowej od złożonego zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia nie zostało wskazane dlaczego doręczenie skarżonego postanowienia nastąpiło do p. E. B. Wobec powyższego dopiero po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu mojego zażalenia skarżący dowiedział się, że powodem odrzucenia jest brak wpłaty opłaty sądowej w wysokości 100,- zł. W związku z tym w dniu października 2023 r. dokonał opłaty sądowej 100,- zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo (zażalenie), by uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przy czym zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wpis stały w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych wynosi 100 zł. W niniejszej sprawie Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 26 lipca 2023 r., w dniu 16 sierpnia 2023 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe zarządzenie Sąd uznał za doręczone skarżącemu w trybie art. 73 P.p.s.a. w dniu 16 sierpnia 2023 r. i zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., odrzucił zażalenie. Trzeba wskazać na okoliczności podnoszone przez skarżącego w zażaleniu, dotyczące prawidłowości doręczenia skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu od zażalenia, a także wątpliwości samego Sądu pierwszej instancji dotyczące prawidłowości doręczenia skarżącemu przesyłek sądowych (k. 56). Sąd pierwszej instancji zwrócił się do Urzędu Pocztowego Słupsk 2 (ul. Kołłątaja 31, 76-210 Słupsk) o wyjaśnienie powodu niedoręczenia skarżącemu A. D. przesyłki z 25 września 2023 r. (numer (00)459007734197470887) informując, że adres: ul. A [...], [...] D. został podany przez skarżącego jako adres do doręczeń i pod tym adresem kilkukrotnie w toku niniejszego postępowania została skarżącemu skutecznie doręczona korespondencja. W odpowiedzi Poczta Polska, pismem z dnia 17 października 2023 r., poinformowała o tym, że adres A. D., ul. A w D. jest niepełny. Wskazuje na budynek, a potrzebny jest także numer mieszkania. W tej sytuacji, wobec uiszczenia przez skarżącego w dniu 5 października 2023 r. wpisu od zażalenia – uznać należy, że odrzucenie zażalenia ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Ponadto, za uwzględnieniem argumentów podnoszonych w zażaleniu przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją bowiem wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi (zażalenia), to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13). W kontekście powyższych rozważań, odrzucenie zażalenia w rozpoznawanej sprawie z powodu nie uiszczenia wpisu od zażalenia w terminie, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 220 § 1 P.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku – jak należy rozumieć – o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wyjaśnić należy, że nie może on być uwzględniony z uwagi na treść art. 209 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady, nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 P.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (patrz: postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 660/11; uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, ONSA i wsa 2008/2/23).