II OZ 142/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 854/25 o odmowie przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 maja 2025 r. znak WI-VI.7821.1.2.2024.DSk w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie.

H. K. (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 maja 2025 r. (znak WI-VI.7821.1.2.2024.DSk) w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Zarządzeniem referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 28 lipca 2025 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie dwóch odpisów skargi i podanie jego numeru PESEL – w obu przypadkach w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały doręczone skarżącemu w dniu 1 sierpnia 2025 r. (karta 54 akt sądowych). W dniu 13 sierpnia 2025 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi jednocześnie podając numer PESEL oraz załączając 2 odpisy skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że uchybił terminowi do dokonania czynności wskutek "nagłego zajścia załamania" jego stanu zdrowotnego, co polegało m. in. na całkowitej utracie świadomości i równoległym nałożeniu się innych chorobowych czynników, co skutkowało tym, że nie mógł podjąć żadnych czynności samodzielnie. Dodatkowo podniósł, że zaawansowany wiek ogranicza jego funkcjonowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 17 września 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 854/25, wydanym na zasadzie art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; obecnie Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "P.p.s.a."), odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd podał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedotrzymaniu terminu. Samo oświadczenie strony, że stan zdrowia nagle się pogorszył, a także okoliczność, że jest w zaawansowanym wieku nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminowi. Istotne znaczenie ma bowiem uprawdopodobnienie, że rodzaj zaistniałej obiektywnej i niezależnej od strony przeszkody - w tym przypadku choroby - której strona nie mogła ona przezwyciężyć, nie tylko, że utrudniał, ale wręcz uniemożliwiał dotrzymanie przez nią terminu. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, np. przez przedłożenie zaświadczenia lekarskiego, że w czasie w którym upływał termin do uzupełnienia braków formalnych skargi był chory. Jednocześnie w treści wniosku sam podkreślił, że korzysta z pomocy innych osób. Skarżący nie wykazał przesłanki, od której uzależnione jest przywrócenie terminu do dokonania czynności, a także nie zadbał o to, by osoby, z których pomocy korzysta zadośćuczyniły wezwaniu we wskazanym w nim terminie w okresie, gdy skarżący osobiście nie mógł tego uczynić. Skarżący wniósł zażalenie na opisane wyżej postanowienie, domagając się zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji pominął, że skarżącego dotknęło niespodziewane, czyli nagłe załamanie zdrowotne z całkowitą utratą świadomości i było to niezawinione przez skarżącego lub inną osobę. Skarżący podniósł, że nie doszło z jego strony do zaniedbania, bowiem zachował obiektywnie maksymalną staranność zarówno przed, jak i po ataku chorobowym, a także zadbał o swoje interesy. Wyjaśnił, że nie był zdolny przezwyciężyć niezależnego od niego splotu gwałtownych przeciwności, jakie niespodziewanie i w sposób nagły doprowadziły do utraty jego świadomości. Nie mógł nawet wezwać pomocy, ponieważ to, co go dotknęło, czyli zanik świadomości, nastąpił impulsywnie, momentalnie, natychmiastowo i nieoczekiwanie oraz w sposób niedający się przewidzieć. Skarżący podał, że takie zdarzenie miały miejsce już w przeszłości. Ponadto nie zgodził się z Sądem pierwszej instancji, że na potwierdzenie choroby wymagane jest przedłożenie zaświadczenia lekarskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Z powyższego wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo swej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne, nagłe i niespodziewane oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody – w danych warunkach – nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby niestaranności lub lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z 27 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 317/23, dostępny w CBOSA). W przypadku tej ostatniej okoliczności przyjmowane jest jednolicie w orzecznictwie, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Uprawdopodobnienia bowiem wymaga, że okoliczności związane z wystąpieniem choroby były nie do przezwyciężenia, pomimo zachowania staranności, w tym także, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej. W tym kontekście zgodzić należy się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, że w trakcie biegu uchybionego terminu znajdował się w takiej kondycji zdrowotnej, która była tego rodzaju, że uniemożliwiała mu uzupełnienie braków skargi w ustawowym terminie. Okoliczność powołana przez skarżącego – nagła choroba polegająca na całkowitej utracie świadomości nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu. O ile taka choroba, co do zasady, mogłaby zostać uznana za okoliczność nadzwyczajną i nagłą, na podstawie zasad doświadczenia życiowego, to dla przywrócenia terminu z tej przyczyny koniecznym byłoby jakiekolwiek uprawdopodobnienie, że przyczyna, na którą powoduje się skarżący, rzeczywiście wystąpiła. Uprawdopodobnienie takie mogłoby przybrać dowolnie wybraną przez stronę formę, np. zaświadczenie lekarskie, informacja o hospitalizacji, wezwania karetki pogotowania, wizyta u lekarza, a nawet e-wizyta, recepta czy rachunek dokumentujący zakup leków. Ponadto skarżący nie wskazał nawet jak długo trwała ta choroba, nie uprawdopodobnił, że w terminie właściwym do uzupełnienia braków skargi pozbawiony był realnej możliwości działania zmierzającego do ich dokonania, a tylko w takiej sytuacji możliwe byłoby przywrócenie uchybionego terminu. Również w zażaleniu skarżący nie przedstawił, poza swoimi twierdzeniami, okoliczności świadczących o powstaniu nagłych zdarzeń, czy innych sytuacji, które w znaczący sposób wpłynęły na niemożność podjęcia przez niego terminowo czynności procesowej. Należy mieć na uwadze, że skarżący był świadomy prowadzonej sprawy sądowej. Dostrzec również należy, że skarżący nie wyjaśnił, czy istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej, nie wskazał nawet, czy zamieszkuje z dorosłymi domownikami, którym mógłby powierzyć dokonanie określonych czynności procesowych. Jest to o tyle istotne, że sam skarżący przyznał w zażaleniu, że takie zdarzenie jak nagła choroba z całkowitą utratą świadomości miały miejsce już w przeszłości, a zatem powinien podjąć działania celem zabezpieczenia się przed negatywnymi skutkami takiej choroby w przyszłości. Uzupełnienie braków skargi przez nadesłanie dwóch odpisów skargi i podanie numeru PESEL skarżącego nie wymaga specjalistycznej wiedzy ani szczególnej formy. Nie było przeszkód, aby do pisma uzupełniającego braki skargi napisanego przez inną osobę dodać adnotację, że z uwagi na zły stan zdrowia skarżący nie może podpisać się pod jego treścią. Ponadto istniała możliwość skontaktowania się z sądem telefonicznie lub drogą elektroniczną z podaniem informacji o nagłej i niespodziewanej przyczynie uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w tradycyjnej formie. Podsumowując, istniały podstawy do przyjęcia, że skarżący nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jego winy, co było warunkiem koniecznym przywrócenia tego terminu. Stąd też zaskarżone postanowienie należy uznać za prawidłowe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.