II OZ 1405/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 635/14 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] Wojewoda Zachodniopomorski stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. M.. od decyzji organu I instancji. Kwestionując ww. postanowienie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Strona skarżąca zarządzeniem z dnia 3 lipca 2014 r. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł oraz pouczona, że niewykonanie zobowiązania w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi. Powyższe wezwanie zostało skierowane na podany przez skarżącego adres korespondencyjny i odebrane przez dorosłego domownika – W. G., w dniu [...] lipca 2014 r., który podjął się oddać przesyłkę adresatowi (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru: k. 14). W dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżący złożył osobiście w siedzibie Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że nie było go stać na opłacenie tej kwoty. Wyjaśnił, że pracuje i mieszka w Ośrodku Wczasowym. Zaznaczył, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało odebrane pod wskazanym przez niego adresem do korespondencji. Jednocześnie podniósł, że "właściciel Ośrodka nie wyraził zgody na jego wyjazd celem załatwienia sprawy". Dodatkowo podał, że z uwagi na swoją bardzo trudną sytuację nie mógł ryzykować utraty pracy oraz miejsca zamieszkania jednocześnie wyjaśniając, że w tym czasie był duży ruch i nie miał fizycznej możliwości przyjazdu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 września 2014 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu. Sąd wskazał, że jeżeli nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, sąd ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 728/09, publ. Lex nr 552400). Sąd wskazał, że subiektywne przekonanie strony o konieczności osobistego złożenia wniosku o prawo pomocy nie usprawiedliwia uchybienia terminu. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie, wnosząc o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać trzeba, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd może postanowić o przywróceniu terminu do dokonania czynności sądowej na wniosek strony, o ile do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z kolei zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 553/14). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi został złożony z przekroczeniem siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący wezwanie otrzymał [...] lipca 2014 r., natomiast wniosek złożył [...] sierpnia 2014 r. Trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, że nie można ustalić, czy skarżący zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczony od chwili ustania przyczyny uchybienia. Dlatego też należy się odnieść do spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Rozpoznając tę kwestię wskazać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia braku winy w uchybieniu terminu. Nie mogą zostać uwzględnione argumenty podnoszone przez skarżącego, że nie mógł on w wyznaczonym czasie uiścić wpisu osobiście. Przede wszystkim nie są one usprawiedliwione dlatego, że w wezwaniu do uiszczenia wpisu jasno wskazano, że należność można uiścić w kasie sądu albo przelewem na rachunek bankowy. Nie ma w nim mowy o konieczności osobistego stawiennictwa w sądzie w celu dokonania tej czynności. Ponadto, podano alternatywne drogi spełnienia tego obowiązku – nie zaś tylko uiszczenie odpowiedniej kwoty w kasie sądu. Skarżący mógł zatem nie tylko zlecić uiszczenie wpisu innej osobie, ale również wybrać jako sposób spełnienia wezwania dokonanie przelewu bankowego – czy to za pomocą Internetu, czy w banku, czy też w urzędzie pocztowym – za pośrednictwem innej osoby lub osobiście po godzinach pracy. Ponadto, nie budzi wątpliwości sądu, że skarżący dotychczas prawidłowo rozumiał wystosowywane do nie pouczenia, gdyż zgodnie z nimi skorzystał z możliwości złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu oraz złożył skargę do sądu na zaskarżone postanowienie Wojewody za pomocą poczty. Postępowanie skarżącego nie cechuje się zatem starannością, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Żadna ze wskazywanych przez skarżącego okoliczności nie wystąpiła przy tym nagle i niespodziewanie. Przekroczenie terminu spowodowała zatem okoliczność, za którą ponosi on odpowiedzialność, gdyż decyzja o osobistym złożeniu wniosku o prawo pomocy była jego własnym wyborem. Subiektywne przekonanie, że takie działanie będzie właściwe, pomimo pouczeń zawartych w wezwaniach, obciąża skarżącego. Stanowisko takie potwierdza także to, że skarżący miał już doświadczenia, że przekroczenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu może spowodować po jego stronie negatywne konsekwencje. Jakkolwiek sąd rozumie trudną sytuację życiową skarżącego, to związany jest przesłankami przywrócenia terminu określonymi w przepisach prawa, a te – również zgodnie z ustalonym przez orzecznictwo sądowe rozumieniem tych przesłanek – nie zostały spełnione. Dlatego też nie jest możliwe przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.