II OZ 13/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. R. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 574/23 o wezwaniu A. R. do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi E. J., A. J., D. L., D. W., A. R., S. G. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.73.88.2023 w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

E. J., A. J., D. L., D. W., A. R., S. G. i W. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.73.88.2023 w przedmiocie warunków zabudowy. Od skargi został uiszczony jeden wpis sądowy w wysokości 500 zł, a skarżący w piśmie z dnia 13 lipca 2023 r., w odpowiedzi na wezwanie sądu, wskazali, że opłatę sądową uiścili wspólnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 574/23 odrzucił skargę E. J., A. J., D. W., S. G. i W. K. jako wniesioną z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, na skutek zażalenia wyżej wymienionych, postanowieniem z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt II OZ 655/23. Wobec tego Przewodnicząca Wydziału II odrębnymi zarządzeniami z dnia 27 grudnia 2023 r. wezwała każdego ze skarżących, z tym że E. J. i A. J. solidarnie, do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 417 złotych, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535, ze zm.; dalej zwanego rozporządzeniem). A. R. wniosła zażalenie na powyższe zarządzenie, domagając się jego uchylenia w całości. Podniosła naruszenie: 1. art. 51 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie na skutek błędnego uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie w przedmiocie warunków zabudowy, skarżący występują jako oddzielne strony, podczas gdy skarżący (7 osób) występują w przedmiotowej sprawie jako współuczestnicy materialni, albowiem skarga dotyczy tej samej decyzji, jak również skarżący pozostają w jednakowym związku z przedmiotem postępowania; 2. art. 214 § 2 zd. pierwsze P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny polegające na uznaniu, że skarżący (7 osób) są zobowiązani indywidualnie, każdy z osobna uiścić wpis sądowy od skargi złożonej w dniu 30 maja 2023 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, podczas gdy skarżący występują w niniejszej sprawie jako współuczestnicy materialni, tj. prawa oraz obowiązki skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia są im wspólne, wobec czego skarżący są zobowiązani do uiszczenia jednej, wspólnej opłaty, którą uiścili w dniu 30 maja 2023 r., które to naruszenia doprowadziły do wydania wadliwego zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wezwania do jego uiszczenia każdego skarżącego z osobna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym, w tym skargi pobiera się wpis. Z kolei w myśl art. 214 P.p.s.a. do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o ile ustawa nie stanowi inaczej (§ 1). Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie (§ 2 zdanie pierwsze), w przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (§ 2 zdanie drugie). W niniejszej sprawie zastosowanie ma zdanie drugie tego przepisu, w efekcie czego wnosząca zażalenie została zasadnie wezwana do uzupełnienia wpisu zaskarżonym zarządzeniem. Wyjaśnić trzeba, że w art. 214 § 2 P.p.s.a. uregulowano przypadek opłacania pisma wnoszonego przez kilka osób w sytuacji, gdy w sprawie występuje kilka podmiotów w charakterze skarżącego (art. 51 P.p.s.a.). Osoby, których uprawnienia lub obowiązki są wspólne, wnosząc jedno pismo, uiszczają jedną opłatę. Natomiast, jeżeli te osoby, mają odrębne uprawnienia lub obowiązki, wniesienie przez kilka osób jednego pisma powoduje konieczność uiszczenia opłaty przez każdą z tych osób oddzielnie w zależności od indywidualnego uprawnienia lub obowiązku. W takiej sytuacji do uiszczenia opłaty należy wezwać każdą z tych osób. Wynikająca z art. 214 § 2 P.p.s.a. zasada, że wnoszone przez kilka osób pismo podlega jednej opłacie ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, tj. wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Opłata ta obciąża wówczas te osoby solidarnie, co oznacza, że uiszczenie jej przez jedną z tych osób zwalnia pozostałe z obowiązku uiszczenia opłaty (por. postanowienie NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt II GZ 292/14, LEX nr 1530512). Natomiast w przypadku tzw. współuczestnictwa formalnego każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku. Nie ma racji wnosząca zażalenie twierdząc, że skoro planowana inwestycja będzie wywierać takie same skutki wobec wszystkich nieruchomości znajdujących się wokół planowanej inwestycji, jak też że przedmiot skargi dotyczy wszystkich mieszkańców tego terenu niepodzielnie winna zostać pobrana jedna opłata. To, że źródłem interesu prawnego wszystkich skarżących jest prawo własności działek sąsiednich w stosunku do nieruchomości, na której zaplanowano inwestycję, nie zmienia faktu, że uprawnienia lub obowiązki skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia nie są wspólne. Skarżący, z jednym wyjątkiem, są bowiem właścicielami różnych działek znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji. Sytuacja opisana w zażaleniu miałaby miejsce wówczas, gdyby skarżący byli współwłaścicielami jednej sąsiedniej działki. Natomiast jeżeli każdemu ze skarżących przysługuje prawo własności do innej działki, uznać należy, że każdy z nich reprezentuje w sprawie swój własny interes prawny, czego nie zmienia fakt, że cel, który chcą oni osiągnąć jest dla nich wspólny. Czym innym jest natomiast podobieństwo sytuacji faktycznej i prawnej skarżących, jakie niewątpliwie zachodzi w niniejszej sprawie. Jedną opłatę wnosi się jednak wówczas, gdy współuczestnictwo oparte jest na tym samym, a nie takim samym prawie (por. postanowienie NSA z 15 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1182/09, LEX nr 601114). Stało się tak w przypadku skarżących E. J. i A. J., którzy jako współwłaściciele jednej nieruchomości zostali solidarnie wezwani do uzupełnienia wpisu sądowego. Niemiej po stronie pozostałych skarżących, w tym wnoszącej zażalenie, występuje współuczestnictwo, które ma charakter formalny. Taki rodzaj współuczestnictwa nie został objęty regulacją art. 214 § 2 P.p.s.a. Prawidłowo więc wnosząca zażalenie została wezwana przez Przewodniczącą do uzupełnienia wpisu od wniesionej przez skarżących w jednym piśmie skargi. Stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia wpis stały w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym z zakresu zagospodarowania przestrzennego wynosi 500 zł. Skoro skarżący wskazali, że wpis w kwocie 500 zł uiścili wspólnie, zachodziły podstawy do wezwania każdego ze skarżących (E. J. i A. J. solidarnie) do uzupełnienia wpisu w kwotach 417 zł, przy założeniu, że każdy z nich uiścił dotychczas po zaokrągleniu kwotę 83 zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 w związku z art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.