II OZ 1243/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt II SPP/Wr 47/24 o oddalenia wniosku o wyłączenie starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Barbary Koźlik w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 października 2023 r., nr 1009/2023 w przedmiocie podjęcia z urzędu zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie odwołania od decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robot budowlanych postanawia oddalić zażalenie.

R. P. (DALEJ: "SKARŻĄCY") PISMEM Z DNIA 8 SIERPNIA 2024 R. WNIÓSŁ O WYŁĄCZENIE STARSZEGO REFERENDARZA SĄDOWEGO W WOJEWÓDZKIM SĄDZIE ADMINISTRACYJNYM WE WROCŁAWIU BARBARY KOŹLIK OD ORZEKANIA W PRZEDMIOCIE PRZYZNANIA PRAWA POMOCY W SPRAWIE ZE SKARGI NA OPISANE W SENTENCJI POSTANOWIENIE DOLNOŚLĄSKIEGO WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORA NADZORU BUDOWLANEGO. UZASADNIAJĄC SWOJE ŻĄDANIE, SKARŻĄCY M.IN. ZAKWESTIONOWAŁ BEZSTRONNOŚĆ REFERENDARZA W SPRAWIE ORAZ WSKAZAŁ, ŻE OD REFERENDARZA SĄDOWEGO WYMAGANE JEST GODNE ZACHOWANIE ODPOWIADAJĄCE PRAWU. Postanowieniem z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt II SPP/Wr 47/24, oddalił powyższy wniosek. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do wyłączenia z orzekania referendarza, który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami oraz nie ma określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Zwrócił przy tym uwagę, że skarżący nie wykazał okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez referendarza sądowego w tej sprawie oświadczenia. Złożony wniosek wskazuje raczej na próbę wykorzystania przez skarżącego instytucji wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) jako możliwości eliminowania w postępowaniu sędziów, których uznaje on za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jego interesów, nie zaś jako wyraz zajścia obiektywnych i uprawdopodobnionych we wniosku zdarzeń, które godziłyby w bezstronność sędziego. Sąd podkreślił, że okoliczność tego rodzaju, żż sędzia (referendarz sądowy) reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego (referendarza sądowego). Na powyższe postanowienie skarżący pismem z dnia 1 października 2024 r. wniósł zażalenie, w którym domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wyłączenia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Barbary Koźlik od udziału w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Ponadto stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jednocześnie zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy o wyłączeniu sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Ustawodawca, posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na Sąd obowiązek badania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście występuje i czy uzasadnia wyłączenie wskazanego sędziego (referendarza sądowego). Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych Sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że – zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. – orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień – oświadczenia, przez tego sędziego (referendarza sądowego) – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. akt I OZ 402/25. W niniejszej sprawie referendarz sądowy, którego wyłączenia domaga się skarżący, 21 sierpnia 2024 r. złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od rozpoznawania w niniejszej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość ww. oświadczenia starszego referendarza sądowego – stwierdzić należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oddalające wniosek o wyłączenie referendarza sądowego było zgodne z prawem. Przedstawione okoliczności, jak również fakt, że skarżący nie zawarł uzasadnienia do złożonego zażalenia, powodują, że brak jest możliwości ustosunkowania się do wniosku i zażalenia skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.