II OZ 124/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 632/21 oddalające wniosek o wyłączenie od orzekania sędziów: Katarzyny Matczak, Marzenny Glabas, Bogusława Jażdżyka, Tadeusza Lipińskiego, Adama Matuszaka, Ewy Osipuk, Piotra Chybickiego, Alicji Jaszczak-Sikory, Beaty Jezielskiej w sprawie ze skargi D. P. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie projektu budowlanego zamiennego postanawia: oddalić zażalenie. 2

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 632/21 oddalił wniosek D. P. o wyłączenie od orzekania sędziów: Katarzyny Matczak, Marzenny Glabas, Bogusława Jażdżyka, Tadeusza Lipińskiego, Adama Matuszaka, Ewy Osipuk, Piotra Chybickiego, Alicji Jaszczak-Sikory, Beaty Jezielskiej w sprawie ze skargi D. P. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie projektu budowlanego zamiennego. Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 4 października 2021 r. (k-34 akt) poinformowano strony, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. W okresie tym nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek ze stron nie posiada możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa jest kierowana i rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym. Wobec tych okoliczności Sąd zobowiązał strony do udzielenia informacji czy posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu, skarżąca pismem z dnia 20 października 2021 r. (k-48 akt) zażądała przeprowadzenia rozprawy jawnej z udziałem stron, wskazując, że obawa nadmiernego zagrożenia zdrowia uczestników rozprawy jest nieuzasadniona. Uczestnicy postępowania złożyli oświadczenia o braku możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej (k: 50 i 51 akt). Zarządzeniem z dnia 28 października 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na 30 listopada 2021 r. O terminie powiadomiono strony, informując strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie na piśmie. Skarżąca w piśmie z dnia 29 listopada 2021 r. zaznaczając, że czyni to wobec odmowy przeprowadzenia rozprawy, złożyła wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie od rozpoznania jej sprawy. W uzasadnieniu wniosku sprecyzowała swoje żądanie i wskazała, że żąda wyłączenia od orzekania w jej sprawie sędziów: Katarzyny Matczak, Marzenny Glabas, Bogusława Jażdżyka, Tadeusza Lipińskiego, Adama Matuszaka, Ewy Osipuk, Piotra Chybickiego, Alicji Jaszczak-Sikory, Beaty Jezielskiej. Skarżąca podkreśliła, że ma uzasadnione wątpliwości co do możliwości rozpatrzenia sprawy zgodnie z prawem. Sędziowie złożyli oświadczenia jednolitej treści, że w sprawie nie występują przesłanki z art. 18 oraz art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako p.p.s.a.). Oddalając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca podnosi zarzuty dotyczące procedowania w sprawie i nie zgadza się w istocie z zapisami art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 poz.1842 ze zm., dalej jako ustawa o COVID). Skarżąca domaga się przeprowadzenia rozprawy z udziałem stron bez użycia urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie rozprawy na odległość. Zdaniem skarżącej tylko przeprowadzona w trybie stacjonarnym rozprawa i przesłuchanie skarżącej jako strony daje podstawy do prawidłowego rozstrzygania w sprawie. Zarzuty skarżącej Sąd uznał za nieskuteczne. Podkreślił, że sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, a przepisy proceduralne nie dają możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. Natomiast ustawa o COVID daje możliwości przeprowadzenia rozprawy w trybie stacjonarnym z obecnością stron na sali rozpraw. Sąd wskazał, że przy rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego istotne są nie subiektywne wrażenia strony o konieczności wyłączenia sędziego, lecz konkretne fakty, świadczące o różnym traktowaniu stron, nieprzychylności wobec jednej ze stron, co w konsekwencji uzasadniać mogłoby subiektywne wątpienie o bezstronności sędziego. W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych jak i sądów powszechnych konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, że sposób prowadzenia przez sędziego procesu, wydawane przez niego orzeczenia oraz czynności procesowe nie są podstawą do wyłączenia sędziego. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. Uznając, że w sprawie nie występują obiektywne okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, Sąd stwierdził brak podstaw do uwzględniania wniosku o wyłączenie. Z powyższych względów Sąd oddalił wniosek podstawie art. 22 § 1 w związku z art.18 i art. 19 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie D. P. złożyła zażalenie, podnosząc, że WSA w Olszynie wydaje "rażąco bezprawne wyroki", w oparciu o nieprawdziwy stan faktyczny i od ponad 18 lat sprawa skarżącej nie została zakończona. Skarżąca wniosła ponadto zastrzeżenia do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, wskazując, m.in., że wniosek o wyłączenie sędziów nie został złożony w związku z odmową przeprowadzenia rozprawy z uwagi na COVID-19, natomiast już wcześniej skarżąca składała wnioski o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie, którzy w jej ocenie rozpoznając sprawę skarżącej naruszają przepisy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Istota przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) wyłączenie sędziego następuje także na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Stosownie do art. 20 § 1 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. We wniosku skarżąca wskazała, że WSA w Olsztynie w jej sprawie wydaje bezprawne wyroki, w oparciu o nieprawdziwy stan faktyczny. Skarżąca podniosła, że ma uzasadnione wątpliwości co do możliwości rozpatrzenia sprawy zgodnie z prawem przez sędziów: Katarzynę Matczak, Marzennę Glabas, Bogusława Jażdżyka, Tadeusza Lipińskiego, Adama Matuszaka, Ewę Osipuk, Piotra Chybickiego, Alicję Jaszczak-Sikorę, Beatę Jezielską. Mając na uwadze podniesioną przez skarżącą argumentację, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie ww. sędziów od orzekania. Wskazać należy, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności konkretnego sędziego w konkretnej sprawie. Tymczasem skarżąca wskazuje ogólnie, że "»olsztyńscy sędziowie« nie byli ani sprawiedliwi, ani bezstronni, ani niezawiśli, ani niezależni. Nie działali ani na mocy prawa ani w granicach prawa". Skarżąca nie wskazała obiektywnych i realnych podstaw wyłączenia ww. sędziów, uzasadniających wątpliwość co do zachowania ich bezstronności podczas orzekania w niniejszej sprawie. Subiektywne przekonanie skarżącej o braku bezstronności sędziego z uwagi na wynik poprzednio rozpoznawanych spraw, w których skarżąca była stroną nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego. Przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, z naruszeniem przepisów prawa, nie stanowi przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego, albowiem merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków zaskarżenia. Podkreślenia także wymaga, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziów, których wniosek dotyczy. Wymienieni powyżej sędziowie złożyli oświadczenia, w których wskazali, że nie zachodzi okoliczność z art. 19 p.p.s.a., tj. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności w rozpoznaniu wskazanej sprawy. Ponadto oświadczyli, że w niniejszej sprawie nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Tym samym – wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tych oświadczeń, stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów było zgodne z prawem. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.