II OZ 1219/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 15 października 2014 r. sygn. akt II SA/Lu 596/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Starosty Łukowskiego z [...] maja 2000 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. 4 1

Postanowieniem z 25 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Z.R. (dalej jako "skarżący") przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Starosty Łukowskiego z [...] maja 2000 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,34 ha fizycznych (1,10 ha przeliczeniowych), budynku mieszkalnego o powierzchni 240 m2, budynków przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej o powierzchni 112 m2, gruntów przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczą o powierzchni 640 m2, innych gruntów o powierzchni 3.960,00 m2 oraz nieużytków o powierzchni 1.500,00 m2. Skarżący otrzymuje dopłaty do gospodarstwa rolnego w wysokości 5.000,00 zł. Ponadto skarżący dysponuje stałym źródłem przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z zeznania podatkowego PIT– 36 za 2013 r. wynika, że skarżący osiągnął przychód w wysokości 409.047,10 zł. Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że koszt uzyskania przychodu wyniósł 404.047,10 zł, jednak stan majątkowy przedsiębiorcy należy badać z uwzględnieniem rozmiaru prowadzonej działalności, kierując się w pierwszej kolejności wielkością przychodu, a nie wynikiem bilansowym. Sąd I instancji podkreślił ponadto, że posiadane przez skarżącego nieruchomości, które w obiektywnych warunkach powinny przynosić zysk, mogą stanowić także zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, przeznaczonych na koszty postępowania. Zdaniem Sądu I instancji, okoliczność, że skarżący uzyskuje wysokie przychody z działalności gospodarczej oraz posiada mienie nieruchome, uzasadnia stwierdzenie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka niemożności poniesienia przez wnioskodawcę kosztów postępowania we wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący ubiegając się o prawo pomocy powinien w każdym wypadku w pierwszej kolejności poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach lub skorzystać z własnej zdolności pozyskiwania środków finansowych, do granic zabezpieczenia kosztów koniecznych dla siebie i swojej rodziny. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wyjaśnił, że nie otrzymuje dochodów z gospodarstwa, ponieważ gospodarstwo zostało zajęte przez komornika. Ponadto podniósł argumenty dotyczące zasadności nałożenia kary w wysokości 50000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest zaś instytucją, która stanowi wyjątek od tej zasady. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Sąd I instancji, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, trafnie ocenił sytuację materialną skarżącego. Ocena ta jest pełna, rzetelna, i brak jest przesłanek do ponownego jej przytaczania. Argumenty zażalenia nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W znacznej części dotyczą one bowiem zasadności nałożenia na skarżącego kary z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego, co jak w wynika z nadesłanych przez skarżącego dokumentów, nastąpiło na mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z [...] września 2006 r. Postanowienie to nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, a ponadto, na etapie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny (ani też Naczelny Sąd Administracyjny) nie jest uprawniony do oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Natomiast argumenty dotyczące zajęcia komorniczego nie zostały w sposób wystarczający przez skarżącego udokumentowane. W aktach sprawy znajduje się bowiem wyciąg z rachunku skarżącego, na którym widnieje adnotacja o zajęciu komorniczym oraz saldo w wysokości 0 zł. Jednocześnie jednak z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący korzysta z rachunku bankowego córki, na które to konto wpłynęła między innymi kwota kredytu udzielonego skarżącemu w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Trudno zatem dać wiarę oświadczeniom skarżącego, że prowadzona działalność w związku z zajęciem komorniczym nie przynosi żadnych dochodów, ponieważ z jednej strony zaprzeczają temu złożone deklaracje podatkowe, a z drugiej skarżącemu udzielono kredytu, a więc zdołał on udokumentować swoją zdolność kredytową. Tego rodzaju sprzeczności dodatkowo przemawiają za zasadnością oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący nie wykazał, że nie stać go na poniesienie jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 2 1