II OZ 1168/17

Dnia 18 października 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1453/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Z. A. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1453/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku Z. A. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. (data nadania w placówce pocztowej) Z. A. wniósł do WSA w Warszawie skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2017 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wniósł w niej o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia. Ponadto skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Mazowieckiego odmawiającej udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Z. A. powołał się na argument, że konieczność opuszczenia kraju mogłaby spowodować dla niego niepowetowaną szkodę. W Polsce posiada możliwość zarabiania zgodnie ze swoim wykształceniem, a w jego ojczyźnie trudno jest dostać pracę. Ponadto wskazał, że sytuacja w Pakistanie jest niebezpieczna, zatem powrót do kraju może zagrozić jego zdrowiu, a nawet życiu. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie nakłada na stronę skarżącą żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Brak jest zatem przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie wykonania postanowienia. Wskazane postanowienie nie nadaje się do wykonania i nie wymaga wykonania. Natomiast kwestia wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Mazowieckiego odmawiającej udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy, w ocenie tegoż sądu – znajduje się poza granicami tej sprawy, rozumianej w sensie materialnym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. A., wnosząc o jego uchylenie oraz o przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca naruszenie: - art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; "Ppsa" – w dacie wniesienia zażalenia powołano nieaktualny Dziennik Ustaw); - art. 299 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r., poz. 1650). Zdaniem skarżącego decyzja o odmowie wydania zezwolenia na pobyt czasowy nadaje się do wykonania, a jej wykonanie spowoduje szkodę i trudne do odwrócenia skutki. W odpowiedzi Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na zażalenie wniesiono o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa, sąd na wniosek skarżącego może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności (w całości lub w części), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego jest zatem we wskazanych sytuacjach szczególną, a jednocześnie przejściową formą zabezpieczenia ważnych interesów strony. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że pojęcie wykonania użyte przez ustawodawcę w art. 61 Ppsa należy odnosić do wszelkich aktów i czynności poddanych kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. W przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia do sądu pierwszej instancji jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydane w trybie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., K.p.a.), tj. w zakresie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu rozpatrując skargę na tego typu postanowienie można w ramach art. 61 § 3 Ppsa objąć skarżącego ochroną tymczasową w zakresie wykonywania decyzji wydanej w I instancji. Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, nie stoi na przeszkodzie, aby w przypadku wniesienia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wydane w trybie art. 134 K.p.a.), sąd administracyjny udzielił ochrony tymczasowej przed wykonywaniem decyzji organu I instancji. Innymi słowy wstrzymanie wykonania w drodze stosowania normy art. 61 § 3 Ppsa rozstrzygnięcia administracyjnego (decyzji lub postanowienia) nie jest uwarunkowane tym, aby postanowienia sądów w zakresie udzielenia ochrony tymczasowej ograniczały się do orzeczenia organu wydanego w II instancji. Brzmienie zdania 3 art. 61 § 3 Ppsa odnoszące się do zakresu przedmiotowego udzielenia ochrony tymczasowej wzmacnia takie stanowisko, gdyż decyzja lub postanowienie organu I instancji np. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, mieści się w pojęciu aktu wydanego w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy. Określone w przepisie przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu stanowią zamknięty katalog. Przepis art. 61 § 3 Ppsa zobowiązuje stronę do wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Podnieść należy, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Brak wskazania przesłanek wymaganych przez przepis art. 61 § 3 Ppsa uniemożliwia sądowi ocenę zasadności złożonego przez stronę skarżącą wniosku. Mając na uwadze argumentację powołaną przez skarżącego należy wskazać, że decyzja o odmowie udzielenia zgody na pobyt czasowy nie stanowi podstawy do wydalenia skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawę taką stanowi dopiero, wydana w odrębnym postępowaniu, decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 329 ustawy o cudzoziemcach). Jednakże i ta decyzja nie podlega wykonaniu, jeżeli cudzoziemiec zaskarży ją do sądu administracyjnego i zwróci się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 331 ustawy o cudzoziemcach, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez WSA postanowienia w sprawie wniosku o wstrzymanie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.