II OZ 1064/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 888/14 o oddaleniu wniosku J. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi J. Z. na zarządzenie zastępcze Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 888/14 Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie z jego skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji mając na uwadze oświadczenie skarżącego o wysokości jego dochodów, jak i ponoszonych miesięcznie wydatków stwierdził, że wniosek skarżącego o całkowite zwolnienie od ponoszenia kosztów jest nieuzasadniony. Sąd wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy skarżący ma zapewnione stałe źródło dochodu z własnego gospodarstwa rolnego (w ujęciu rocznym to kwota 15600 zł) oraz z diety przewodniczącego [...], posiada własny dom, dysponuje papierami wartościowymi o wysokości nominalnej 20000 zł, posiada samochód. Na bieżące utrzymanie przeznacza ok. 3000 zł. Stać go na wydatki związane z edukacją. Przeprowadził też modernizację kotłowni. Skoro wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, to jej majątek (papiery wartościowe) zaliczają się do majątku wspólnego, a zatem składają się na sytuację finansową wnioskodawcy. Małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który obejmuje również prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi. Sąd uznał, że skoro sytuacja materialna skarżącego przedstawia się w ten sposób, to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego na koszt Skarbu Państwa nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw, gdyż J.Z. jest w stanie ponieść koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W zażaleniu na powyższe postanowienie J.Z. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie, zarzucając temu Sądowi naruszenie art. 246 § 1 p.p.s.a. Wskazał, że bez znaczenia jest fakt, że posiada on gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje dochód, jeżeli koszty utrzymania jego rodziny kształtują się na wyższym poziomie. Ustawodawca nie wskazuje konkretnej kwoty uzyskiwanego dochodu, która statuuje możliwość przyznania prawa pomocy, a jedynie wskazuje, że prawo to przysługuje osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Bez wątpienia, koszty postępowania, jak również ewentualne koszty profesjonalnego pełnomocnika, które musiałby ponieść, przy odmowie przyznania prawa pomocy, uszczerbek taki spowodują. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wraz z członkami rodziny, z którymi pozostaje w gospodarstwie domowym, posiada on stałe dochody, które zaspokajają ich bieżące, usprawiedliwione potrzeby. Pomimo stosownej aktywności strony skarżącej w zakresie udokumentowania swojej sytuacji materialnej i osobistej, uznać należało, iż nie zostało wykazane, aby wnioskodawca był osobą, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie zostały w tym wykazane, również we wniesionym zażaleniu, takie okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co do sytuacji materialnej i rodzinnej i przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.