II OZ 1054/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 624/16 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek skarżącej H. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r., mocą którego utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2016 r., nakładające na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 2.000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rudzie Śląskiej z dnia [...] czerwca 2014 r., nakazującej przeprowadzenie kontroli okresowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w zawartym w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania ww. postanowienia skarżąca podniosła, że jest wdową uzyskująca niewielkie dochody, które nie pozwalają jej na pokrycie grzywny. Ponadto jej udział we współwłasności nieruchomości wynosi 1/30 i egzekwowanie od niej grzywny jest rażąco niesprawiedliwe. Z kolei konflikt rodzinny z pozostałymi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, sprawującymi faktyczne władztwo nad rzeczą wspólną uniemożliwia jej wykonywanie uprawnień właścicielskich. Również weryfikacja legalności zaskarżonego postanowienia będzie procesem długotrwałym, co wzmaga zagrożenie dla podstawowych interesów skarżącej. Doprowadzenie do znacznego pogorszenia zdolności finansowych skarżącej nie daje się pogodzić z zasadą ochrony interesów stron postępowania. Oddalając powyższy wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że wykonanie decyzji (postanowienia) nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny, bowiem w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżąca nie uprawdopodobniła, na czym konkretnie miałoby polegać spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenie znacznej szkody, o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.). Sąd wskazał, że udzielenie skarżącej ochrony należy rozpoznać, uwzględniając rozwiązania prawne przyjęte w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599). W ocenie Sądu zagwarantowanie wykonania obowiązku publicznoprawnego jest uzasadnieniem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, skoro w ww. ustawie skarżący ma zapewnioną ochronę, której skuteczność jest uzależniona od woli samej strony. Wreszcie Sąd wskazał, że w przypadku postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia należy uwzględnić ewentualne możliwości finansowe strony skarżącej i jej sytuację życiową. W tym zakresie skarżąca nie wykazała, że w wyniku wykonania zaskarżonego postanowienia zaistniałoby niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie wiadomo, bowiem jak kształtuje się sytuacja finansowa skarżącej, a tym samym jaki wpływ ma ewentualne uiszczenie 2.000 zł grzywny na jej sytuację finansową. Ogólne stwierdzenie, że skarżąca jest wdową i nie posiada dostatecznych środków finansowych na pokrycie nałożonej grzywny należy uznać za niewystarczające. Skarżąca nie wskazała na żadne okoliczności i nie przedstawiła żadnych dokumentów, które miałyby uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Prawidłowość nałożenia na określone podmioty obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rudzie Śląskiej z dnia [...] czerwca 2014 r. nie jest przedmiotem niniejszego postępowania i nie może być przedmiotem kontroli przez Sąd w niniejszej sprawie. Nie stanowi także o zaistnieniu przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła H. S., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji objętej wnioskiem, wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, podczas gdy strona uprawdopodobniła wystąpienie realnej szkody majątkowej i uszczerbku w jej utrzymaniu zwłaszcza, że skarżąca utrzymuje się ze skromnej emerytury, z której zaspokaja swoje podstawowe potrzeby i niezbędne wydatki, przy czym zwrotność środka egzekucyjnego nie uzasadnia przyjętego zapatrywania prawnego, iż wspomniany charakter grzywny nie doprowadzi do trwałej zmiany rzeczywistości, a w kontekście powyższego nie rozważono również tego, że należności publicznoprawne mają pierwszeństwo przez zobowiązaniami natury cywilnoprawnej. Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r., ewentualnie o uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika więc, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka, bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy. Uwzględniając przedstawione wyżej wymogi, stwierdzić trzeba, iż w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, uwzględniając charakter kontrolowanego w sprawie postanowienia organu II instancji oraz przyjęte w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozwiązania, że skarżąca (zobowiązana) ma przede wszystkim obowiązek wykonania nałożonego na nią decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. obowiązku. Oceniając kwestię udzielenia w sprawie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. należy również uwzględnić konieczność zabezpieczenia egzekwowanego obowiązku. Zgodnie natomiast z art. 125 § 1 ww. ustawy: " W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu". Z kolei zgodnie z art. 126: "Na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości". Wstrzymanie wykonania nałożonej na skarżącą grzywny w postępowaniu egzekucyjnym, jest możliwe i zasadne jedynie, gdy uprawdopodobni ona, że jej ściągnięcie spowoduje u skarżącej wystąpienie niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Takich okoliczności, które przemawiałyby za konieczność udzielenia jej ochrony tymczasowej, jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, skarżąca w rozpoznanym wniosku nie przedstawiła. Nie wykazała zatem, że wykonanie przedmiotowego obowiązku sprowadzi na nią ww. niebezpieczeństwa, bowiem nie określiła w nim ani jak kształtuje się sytuacja finansowa, ani jaki ewentualny wpływ na jej sytuację finansową ma uiszczenie grzywny w wysokości 2.000 zł. Ponadto trafnie zwracał uwagę Sąd, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia dotyczy należności pieniężnej, a tego typu akty administracyjne, co do zasady nie wywołują skutku trudnego do odwrócenia. Powyższej oceny nie zakwestionowano skutecznie w rozpoznawanym zażaleniu, co zdecydowało o jego oddaleniu. Z tych też przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.