II OZ 1045/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1194/13 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M.K. w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] września 2013 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej jako "uczestnik postępowania") o wyłączenie sędziego WSA Marii Kwiecińskiej w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] września 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego podniesiono, że analiza orzeczeń sądów administracyjnych, w których składzie orzekającym zasiadała sędzia WSA Maria Kwiecińska wskazuje, że sędzia ta w większości przypadków podejmuje decyzję o uchyleniu zaskarżonych decyzji. Zdaniem uczestnika postępowania, rozstrzygnięcia te nie zawsze były uzasadnione. Ponadto uczestnik postępowania stwierdził, że postępowanie w sprawie toczy się już od ponad sześć lat, w związku z czym inwestor oczekuje bezstronnego i szybkiego rozpoznania skargi. Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że wyłączenie sędziego nie może nastąpić na skutek tylko subiektywnego przeświadczenia strony, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy stronniczo. Niezadowolenie strony (w tym przypadku uczestnika postępowania) z wydawanych przez sędziego orzeczeń w innych sprawach, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego, ponieważ zarzutu tego rodzaju mogą być podnoszone w środkach odwoławczych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył uczestnik postępowania. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że przyczyną wniosku o wyłączenie sędziego nie było niezadowolenie z podejmowanych z sędziego rozstrzygnięć, ale "powstanie wątpliwości co do bezstronności sędziego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego - art.19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu. Brak bowiem jest podstaw do wyłączenia sędziego zgodnie z wnioskiem uczestnika postępowania. Podniesione przez uczestnika argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 19 p.p.s.a., W szczególności nie jest taką okolicznością subiektywne przekonanie uczestnika postępowania, że sędzia w innych sprawach wydawała rozstrzygnięcia niekorzystne czy niezgodne z prawem. Wbrew twierdzeniom zażalenia, przesłanką uzasadniającą wyłączenie sędziego nie jest "powstanie wątpliwości co do bezstronności sędziego", ale zaistnienie okoliczności takie wątpliwości uzasadniających. Chodzi więc o obiektywnie postrzegane okoliczności, które mogą uzasadniać powstanie wątpliwości, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Uczestnik postępowania nie wykazał, że okoliczności takie zaistniały, ponieważ nie ma takiego charakteru przekonanie strony, że wcześniej wydawane przez sędziego rozstrzygnięcia były nieprawidłowe. Oparcie instytucji wyłączenia sędziego jedynie na subiektywnym przekonaniu strony, że sędzia "orzeka błędnie", niweczyłoby całkowicie podstawowe zasady sprawowania przez sądy wymiaru sprawiedliwości – zasadę niezawisłości i niezależności sędziego. Środkiem mogącym podważyć niezgodne z prawem rozstrzygnięcie sądu jest natomiast stosowny środek odwoławczy, taki jak skarga kasacyjna lub zażalenie. Sędzia, której dotyczył wniosek, złożyła wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (przykładowo postanowienia NSA z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uczestnik postępowania nie wskazał ani nawet nie uprawdopodobnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek, należało więc uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Z tych względów i na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.