II OZ 1044/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 409/14 o odmowie przywrócenia A.P. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 8 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 409/14 oddalającego skargę A.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 8 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 409/14.

Postanowieniem z 20 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił A.P. (dalej jako "skarżąca") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie warunków zabudowy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 8 lipca 2014 r. oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 18 lutego 2014 r. Wnioskiem z 5 sierpnia 2014 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku. Podała, że z uwagi na podjęcie zatrudnienia i nieobowiązkowe stawiennictwo na rozprawie, nie miała możliwości uczestniczenia w posiedzeniu Sądu. Podniosła, że w pouczeniu zawartym w zawiadomieniu o rozprawie nie została poinformowania o tym, że nie zostanie jej z urzędu doręczony wyrok sądu. Informację o treści wyroku uzyskała dopiero 5 sierpnia 2014 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała obiektywnych przyczyn uniemożliwiających dochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. W zawiadomieniu o rozprawie z 17 czerwca 2014 r., skarżąca została poinformowana, że tylko stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Ponadto w zawiadomieniu zawarto także pouczenie, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony, zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku, a uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku, zaś jedynie w razie uwzględnienia skargi sąd sporządza i doręcza z urzędu wyrok z uzasadnieniem każdej ze stron. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca dopiero 5 sierpnia 2014 r. podjęła starania w celu ustalenia treści wydanego w jej sprawie wyroku. W ocenie Sądu I instancji, także podjęcie pracy w dniu rozprawy nie stanowi przesłanki wskazującej na brak winy skarżącej. Nie była to okoliczność niespodziewana i nie stanowiła przeszkody w ustaleniu treści wyroku. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Wniosła o zmianę postanowienia z 20 sierpnia 2014 r. i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wskazała, że pouczenie było niedostateczne, ponieważ nie wynikało z niego, że stronie nie zostanie doręczony odpis sentencji wyroku, a także nie wynikało z niego, w jaki sposób strona może zapoznać się z treścią rozstrzygnięcia. Wskazała, że w pierwszym dniu pracy, którą podjęła w dniu rozprawy, nie miała możliwości uzyskania dnia wolnego, szczególnie, że w tym dniu zobowiązana była do odbycia szkoleń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca została pouczona o trybie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Kluczowe znaczenie ma jednak treść tego pouczenia, bowiem jest ono wynikiem realizacji zasady wynikającej z art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z treścią cytowanego przepisu powinno to być pouczenie precyzyjne i jednoznaczne, które nie wprowadzi strony w błąd. Tymczasem w niniejszej sprawie pouczenie strony zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy stanowiło jedynie zacytowanie treści art. 141 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Sąd I instancji nie zaznaczył przy tym, że zasadą jest, że doręczenie z urzędu sentencji wyroku oddalającego skargę może nastąpić tylko wyjątkowo, a więc jeśli strona działa bez adwokata lub radcy prawnego i na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku (art. 140 § 2 p.p.s.a.) bądź jeśli wyrok oddalający skargę zapadł na posiedzeniu niejawnym (art. 139 § 4 p.p.s.a.). Bez znaczenia jest przy tym, że w punkcie 1 pouczenia Sąd I instancji powołał przepis art. 140 § 2 p.p.s.a., bowiem jednocześnie nie zaznaczono w żaden sposób, że jest to właśnie jedna z sytuacji wyjątkowych, w których termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie rozpoczyna biegu wraz z ogłoszeniem wyroku. Oznacza to, że pouczenie strony zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy, poprzez wskazanie alternatywnego biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, bez jednoczesnego precyzyjnego wskazania, w jakich sytuacjach doręcza się stronie odpis sentencji wyroku z urzędu, mogło być dla strony mylące i okoliczność ta pozwalała na przyjęcie, że strona w tym przypadku nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. To z kolei oznacza, że Sąd I instancji nietrafnie ocenił przesłanki przywrócenia terminu wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a., co umożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jednoczesne uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej objętej wnioskiem. Z powyższych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 86 § 1 oraz w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.