II OZ 1015/16

Dnia 5 października 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 5 października 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2016 r., sygn. akt VII SAB/Wa 111/14 o odmowie przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r., sygn. akt VII SAB/Wa 111/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Warszawie odmówił przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że D. W. i M. W., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie, są współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2488m2. Oświadczyli, że nie posiadają domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnej. Jednocześnie wskazali, że w ich mieszkaniu nie ma ogrzewania etażowego i zimnej wody. W piśmie z dnia 28 lutego 2015 r., w odpowiedzi na skierowane do nich wezwanie do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku, skarżący wskazali, że mieszkają w domu w Nowym Dworze pod nr [...], jest to mieszkanie o pow. 57m2, dzieci z nimi nie mieszkają (są jedynie tu zameldowane) i nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Dodali, że nie mają kont bankowych, nie otrzymują pomocy od dzieci, osób trzecich ani z opieki społecznej. Oświadczyli, że J. W. i M. W. nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej. D. W. i M. W. wskazali też, że na żywność mają mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie. Postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r. starszy referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący złożyli sprzeciw. Postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. WSA w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uznając, że skarżący nie wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał, że skarżący pomimo wezwania do podania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkują, nie wyjaśnili w sposób wystarczający, jaka jest wysokość ponoszonych przez nich co miesiąc wydatków, wskazali bowiem jedynie, że na żywność mają mniej niż 900 zł. Sąd uznał, że na podstawie udzielonych przez skarżących informacji nie jest możliwe dokonanie jednoznacznej oceny ich możliwości płatniczych, gdyż wskazali oni jedynie wysokość dochodu, natomiast nie wyjaśnili dokładnie, na jakim poziomie kształtują się ich wydatki i koszty utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. oddalił zażalenie skarżących wniesione na postanowienie z dnia 6 maja 2015 r. Skarżący D. W. i M. W. złożyli na urzędowym formularzu kolejny wniosek, z dnia 23 maja 2016 r., o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazując na powyższe sąd I instancji zwrócił uwagę, że jest to kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożony w niniejszej sprawie przez skarżących. Postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r., po rozpoznaniu wcześniejszego wniosku, sąd wojewódzki odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W takiej sytuacji przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wziął pod uwagę treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej Ppsa). Wprawdzie sąd I instancji zauważył, że poprzedni wniosek skarżących dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, a obecnie skarżący wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, to jednak przesłanki przyznania prawa pomocy są takie same bez względu na to, czy strona wnosi o ustanowienie adwokata, czy radcy prawnego. W ocenie sądu I instancji D. W. i M. W. nie wykazali takich okoliczności, które jednoznacznie wskazywałyby, iż w okresie pomiędzy złożeniem pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a wnioskiem z dnia 23 maja 2016 r., zaszły takie zmiany w ich sytuacji finansowej, które uzasadniałyby zmianę postanowienia wydanego w niniejszej sprawie. Zdaniem tegoż sądu skarżący nie wykazali, aby nastąpiło pogorszenie ich sytuacji finansowej w stosunku do sytuacji opisanej we wcześniejszym wniosku. Brak było więc podstaw do uwzględnienia kolejnego wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli D. i M. W., wnosząc o jego uchylenie i podnosząc, że nie stać ich na poniesienie opłat sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględniając treść powyższych norm prawnych stwierdzić trzeba, że sąd I instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Słusznie sąd I instancji, przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wziął pod uwagę treść art. 165 Ppsa, mimo że poprzedni wniosek skarżących dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, a obecnie skarżący wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Przesłanki przyznania prawa pomocy są bowiem takie same bez względu na to, czy strona wnosi o ustanowienie adwokata, czy radcy prawnego. Należy zgodzić się z sądem I instancji, że skarżący nie wykazali, aby od momentu wydania postanowienia tegoż sądu z dnia 6 maja 2015 r. do dnia wydania skarżonego postanowienia ich sytuacja materialna zmieniła się na tyle, iż teraz nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązkiem strony skarżącej domagającej się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nastąpiła zmiana sytuacji majątkowej w porównaniu do tej opisywanej w poprzednim wniosku, czego jednak nie uczyniono. Skarżący nie przedstawili żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska, a wprost przeciwnie – jak trafnie ocenił to sąd I instancji – ich sytuacja nie pogorszyła się obecnie w porównaniu do sytuacji majątkowej w poprzednim wniosku. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinni liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich informacji odnoszących się do ich sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.