II OZ 101/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 537/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w sprawie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 537/13 odmówił G. L. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie warunków zabudowy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż nie pracuje i nie posiada środków finansowych. Utrzymują go ojciec i dziadkowie. Posiada nieruchomość rolną o powierzchni 1127 m2. Wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych celem zweryfikowania podanych informacji, skarżący polecenia tego nie wykonał. Wobec powyższego referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W związku z wniesieniem przez skarżącego sprzeciwu, wniosek podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny wysokości uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków. Nie udzielił informacji m.in. o posiadanych rachunkach bankowych, wysokości miesięcznych kosztów utrzymania, wysokości środków finansowych otrzymywanych od rodziny na utrzymanie, jak również informacji o osobach pozostających we wspólnym z nim gospodarstwie domowym wraz z opisem sytuacji majątkowej tych osób. Wątpliwości co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie pozwalały, zdaniem Sądu, przy braku współdziałania ze strony wnioskodawcy, na uwzględnienie wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie G. L. wniósł o uchylenie w całości tego postanowienia i rozpatrzenie sprawy zgodnie z jego wnioskiem. Wskazał, że jego obecna sytuacja majątkowa nie pozwala na wydatek 500 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów. Z konstrukcji powołanego wyżej przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podkreślić należy, że – jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - wykładnia użytego przez ustawodawcę w cytowanym przepisie określenia: "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 p.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo. Przepis art. 255 p.p.s.a. umożliwia sądowi zwrócenie się o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń, jeżeli informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie są wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskującego. W niniejszej sprawie, mając na uwadze podane we wniosku informacje, Sąd wezwał skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów i oświadczeń (m.in. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, odpisu zeznań podatkowych za 2012 r., oświadczenia o wysokości miesięcznych dochodów i wydatków, w tym oświadczenia o kwotach otrzymywanych przez ojca i dziadków). Jak wynika z akt sprawy, wezwanie to nie zostało przez niego wykonane. Wobec powyższego należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż z uwagi na niewypełnienie przez skarżącego wezwania Sądu oraz mając na względzie, że okoliczności podane we wniosku nie pozwalały jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uznać za nieuzasadniony. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.