II OW 2/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Powiatu S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Powiatu S. a Burmistrzem Miasta i Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie udostępnienia danych z rejestru mieszkańców postanawia: wskazać Starostę Powiatu S. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

W piśmie z 1 grudnia 2025 r. J.S. zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy B. o udostępnienie adresu zamieszkania M.T. i K.T. – właścicieli działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w obrębie [...] w gminie B. Wyjaśnił, że jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej oznaczonej jako działka nr ew. [...]. Wskazując na interes prawny podkreślił, że z działki M.T. i K.T. dokonywane są immisje. Wnioskodawca planuje podjęcie rozmów, bądź ewentualnie wystosowanie wezwania do zaniechania dalszych naruszeń, czy nawet pozwu, jednakże brak adresu właścicieli działki o nr ew. [...] uniemożliwia podjęcie tych czynności. Wobec powyższego ww. pismo zostało potraktowane jako wniosek o udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków i przekazane według właściwości Staroście Powiatu S. Wnioskiem z 22 grudnia 2025 r., powołując się na art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), dalej: "k.p.a.", Starosta Powiatu S. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Starostą Powiatu S., a Burmistrzem Miasta i Gminy B. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku J.S., poprzez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy B. jako organu właściwego do rozpatrzenia ww. wniosku. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że J.S. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy B. o udostępnienie adresu zamieszkania M.T. i K.T., powołując się na interes prawny w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 274 z późn. zm.), dalej: "u.e.l.". W ocenie Starosty sprawa dotyczy udostępnienia danych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL, do czego zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 oraz art. 50 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy, organem właściwym jest wójt/burmistrz/prezydent miasta. Starosta nie prowadzi rejestru mieszkańców, rejestru PESEL oraz nie jest administratorem danych meldunkowych osób fizycznych, a tym samym nie posiada kompetencji do udostępniania wskazanych danych oraz do wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Wobec powyższego Starosta uznał za zasadne zwrócenie się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o rozstrzygnięcie sporu i wskazanie organu właściwego do merytorycznego rozpoznania wniosku. W piśmie z 31 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." przekazało wniosek Starosty do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Burmistrz Miasta i Gminy B. wniósł o wskazanie Starosty jako właściwego do rozpatrzenia wniosku J.S. Burmistrz zauważył, że wnioskodawca zwracał się o udostępnienie danych adresowych właścicieli działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w obrębie [...], sąsiadującej z działką nr [...], należącą do wnioskodawcy. W związku z powyższym pismo to potraktowano jako wniosek o udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków, która zawiera dane o właścicielach konkretnych nieruchomości. Zasadnym było zatem przekazanie wniosku do Starosty, ponieważ zgodnie z art. 7d ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151), dalej: "u.p.g.k." prowadzenie ewidencji gruntów i budynków należy do jego zadań. Burmistrz podkreślił, że z treści pisma J.S. nie wynikało natomiast, żeby udostępnienie danych miało nastąpić z rejestru mieszkańców, bądź z rejestru PESEL. Zaznaczono, że w rejestrze PESEL czy rejestrze mieszkańców nie ma możliwości sprawdzenia, czy dana osoba jest właścicielem konkretnej działki. Podsumowując Burmistrz wskazał, że skoro zgodnie z art. 20 ust. 2 u.p.g.k. właścicieli nieruchomości wykazuje się w ewidencji gruntów i budynków, którą prowadzi Starosta to organem właściwym do udostępnienia przedmiotowych danych jest właśnie ten organ. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., rozstrzyganie tych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spór przedstawiony do rozstrzygnięcia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w niniejszej sprawie ma charakter negatywny, ponieważ ani, Starosta ani Burmistrz nie uznają się za organ właściwy do rozpoznania wniosku J.S. o udostępnienie adresu zamieszkania M.T. i K.T. Jak wynika z treści wniosku o udostępnienie danych, celem jego sporządzenia było uzyskanie danych adresowych właścicieli działki nr ew. [...] sąsiadującej z działką wnioskodawcy (nr ew. [...]) z uwagi na oddziaływanie ich nieruchomości (immisje) na działkę wnioskodawcy. Zgodnie z art. 20 ust. 2 u.p.g.k. właścicieli nieruchomości wykazuje się w ewidencji gruntów i budynków. Prowadzenie tej ewidencji zostało powierzone Staroście (art. 7d u.p.g.k.). Wobec powyższego to Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie określonych podmiotów, wskazanych w art. 24 ust. 5 p.g.k. Mając zatem na uwadze cel wskazany przez wnioskodawcę (udostępnienie danych adresowych właścicieli działki nr ew. [...] położonej w obrębie [...]) Sąd stwierdza, że pismo J.S. z 1 grudnia 2025 r. należało potraktować jako wniosek o udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków, która to zawiera dane o właścicielach konkretnych nieruchomości. Wbrew stanowisku Starosty nieprawidłowe jest klasyfikowanie pisma J.S. jako wniosku o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, bądź z rejestru PESEL. Wprawdzie w treści wniosku zawarta została prośba o "wskazanie przez Urząd w oparciu o posiadane dane i rejestry adresu wyżej wymienionych osób" ale żaden z prowadzonych przez Burmistrza rejestrów takich danych nie zawiera. Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zgodnie zaś z art. 50 ust. 1 pkt 2 u.e.l. dane z rejestru PESEL udostępnia organ dowolnej gminy, jeżeli udostępnienie dotyczy danych jednostkowych dla podmiotów, o których mowa w art. 46 ust. 1 i 2 pkt 1 i 3, natomiast dane z rejestrów mieszkańców udostępniają organy gmin prowadzące te rejestry art. 50 ust. 2 u.e.l. Zatem, gdyby istotnie chodziło o udzielenie informacji na podstawie ww. rejestrów to rację należałoby przyznać Staroście, ponieważ z powołanych powyżej regulacji jednoznacznie wynika, że nie prowadzi on tychże rejestrów i nie ma kompetencji do udzielania danych w oparciu o te rejestry. Jednakże – jak już uprzednio wskazano – nieuzasadnione jest prezentowane przez ten organ stanowisko, że wniosek sporządzony został w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności. Treść wniosku wyklucza dokonanie takiej jego oceny. Chodzi bowiem o udostępnienie danych adresowych właścicieli działki nr ew. [...] położonej w obrębie [...]. Uzyskanie danych adresowych w oparciu o informacje dotyczące własności nieruchomości nie jest możliwe na podstawie rejestru PESEL, czy rejestru mieszkańców. Informacje zawarte w powyższych rejestrach nie zawierają danych odnośnie posiadania konkretnej działki. Nie sposób zatem przyjąć, aby Burmistrz był organem uprawnionym do rozpoznania tego wniosku. W konsekwencji to Starosta Powiatu S. – jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków – jest właściwy do rozpoznania wniosku o udostępnienie adresu zamieszkania właścicieli działki o numerze ewidencyjnym nr [...]. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.