II OW 174/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy J. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy J. a Dyrektorem Zarządu Zlewni w E. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie zalania nieruchomości w wyniku przeprowadzenia prac na rowie postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w E. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia 8 października 2019 r. Wójt Gminy J. zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Zarządu Zlewni w E. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej w skrócie: Dyrektor Zarządu Zlewni w E.) poprzez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w E. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku A. U. w sprawie zalania działki nr [...] obręb J., Gmina J. w wyniku przeprowadzenia prac na rowie melioracyjnym znajdującym się na działce sąsiedniej będącej własnością J. i G. G. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy J. stwierdził, że art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.) obejmuje przypadki szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowanej przeprowadzeniem prac tj. blokowaniem odpływu wody w dwóch miejscach na rowie. Zgodnie zaś z art. 197 ust. 1 Prawa wodnego urządzeniami melioracji wodnych są rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie. W zaistniałej sytuacji rozstrzygnięcie w sprawie winien wydać Dyrektor Zarządu Zlewni w E.. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w E. wyjaśnił, że zanim, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a., przekazano wniosek A. U. Wójtowi pracownicy Zarządu Zlewni w E. w celu potwierdzenia właściwości organu dokonali oględzin terenu w dniu 6 września 2019 r. W trakcie oględzin ustalono, że na rowie melioracyjnym położonym na działce nr [...] oraz przy granicy działki nr [...] występują przegrody blokujące odpływ wody. Z dokonanych oględzin wykonano dokumentację zdjęciową. W związku z powyższym w ocenie organu, z uwagi na treść art. 234 Prawa wodnego, właściwym organem do rozpoznania wniosku jest Wójt Gminy J.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.). Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek A. U. dotyczący wykonania prac na rowie melioracyjnym blokujących odpływ wody winien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1 Prawa wodnego w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast stosownie do art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 Prawa wodnego. Sprawy dotyczące decyzji, o których mowa w art. 191 ww. ustawy są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a Prawa wodnego. Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Rów melioracyjny jest niewątpliwie urządzeniem wodnym w świetle art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego. Analiza materiału dowodowego, a w szczególności pisma A. U. z dnia 3 sierpnia 2019 r. prowadzi do wniosku, że wnioskodawczyni zarzuca właścicielowi sąsiedniego gruntu niewłaściwe utrzymanie przedmiotowego urządzenia wodnego polegające na jego niewłaściwym zagospodarowaniu i uregulowaniu, a więc odnosi się do hipotezy normy z art. 191 Prawa wodnego. W tej sytuacji uznać należało, że organem właściwym w sprawie będzie Dyrektor Zarządu Zlewni w E.. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.