II OW 159/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Stąporkowa z 22 listopada 2019 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Stąporkowa a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie usunięcia przepustu pod drogą postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 22 listopada 2019 r. Burmistrz Stąporkowa wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarząd Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim jako organu właściwego do rozpoznania wniosku M.K. i N.K. (dalej jako "wnioskodawcy") dotyczącego "zatkania" lub usunięcia przepustu w postaci rury stalowej znajdującego się pod drogą w miejscowości [...]. W uzasadnieniu wniosku Burmistrza Stąporkowa powołał się na art. 190 i art. 191 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne“), wskazując, że organem właściwym w sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim. W ocenie Burmistrza Stąporkowa, przedmiotowy przepust jest nienależycie utrzymywanym urządzeniem wodnym. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim wniósł o wskazanie Burmistrza Stąporkowa jako organu właściwego w sprawie, wyjaśniając, że przedmiotowy przepust nie jest urządzeniem wodnym. Przepust odprowadza wody opadowe i roztopowe i nie może być usunięty, ponieważ wpłynęłoby to szkodliwie na działkę, z której odprowadzane są te wody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego przepustu powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Sprawy dotyczące decyzji, o których mowa w art. 191 ustawy Prawo wodne są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo wodne. Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Wbrew stanowisku Dyrektora Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim, przedmiotowy przepust jako urządzenie służące odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych, jest urządzeniem wodnym w świetle art. 16 pkt 65 lit. a) Prawa wodnego, ponieważ służy kształtowaniu i korzystaniu z zasobów wodnych. Analiza akt sprawy, a w szczególności pisma wnioskodawców z 22 stycznia 2019 r., prowadzi do wniosku, że wnioskodawcy domagają się "zatkania" lub usunięcia przedmiotowego przepustu. Odnoszą się zatem do utrzymania przedmiotowego urządzenia wodnego, a więc do hipotezy normy z art. 191 Prawa wodnego. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim. Dyrektor Zarządu Zlewni w Piotrkowie Trybunalskim trafnie wskazał, że zgodnie z art. 234 ust. 1 pkt 1 właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Norma z tego przepisu dotyczy jednak innego rodzaju działań niż nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego, ponieważ w takiej sytuacji zastosowanie znajdzie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, a nie art. 234 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.