II OSK 85/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Go 257/24 w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr WOK.7721.12.2024.MKrz w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 4 września 2024 r., sygn. akt II SA/Go 257/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M.N. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 kwietnia 2024 r., nr WOK.7721.12.2024.MKrz w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.N. zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej – na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." – zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie kontroli zaskarżonej decyzji, pomimo że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej: "k.p.a.", ponieważ organ dokonał nieprawidłowej wykładni i przyjął, że dla wykazania istnienia interesu prawnego przez podmiot ubiegający się o status strony postępowania niezbędne jest wykazanie konkretnego, zaistniałego naruszenia przepisu prawa materialnego, podczas gdy w kontekście badania legitymacji wystarczające jest ustalenie jedynie "potencjalnej" i "hipotetycznej" możliwości wystąpienia naruszenia (negatywnego wpływu na sytuację prawną podmiotu), którą to wykładnię Sąd I instancji zaaprobował w całości, jednocześnie przyjmując, że skarżący nie posiada przymiotu strony, pomimo istnienia interesu prawnego wynikającego z oczywistego naruszenia przysługującego skarżącemu prawa własności (art. 140 k.c. i nast., art. 199 k.c., art. 206 k.c.), które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby kontrola została przeprowadzona prawidłowo i Sąd I instancji dostrzegłby uchybienia, to uchyliłby zaskarżoną decyzję; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nie zastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że WSA w Gorzowie Wielkopolskim w dniu 26 czerwca 2024 r. wydał wyrok (sygn. akt II SA/Go 169/24) w tożsamym stanie faktycznym, uwzględniający skargę skarżącego i uchylił decyzję organu administracyjnego; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i sporządzenie wadliwego uzasadnienia, w którym Sąd lakonicznie ograniczył się do wskazania, że nie uwzględnia stanowiska wyrażonego przez inny skład sędziowski WSA w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o tożsamym stanie faktycznym, nie przestawiając merytorycznej argumentacji, dlaczego Sąd I instancji nie podziela orzeczenia. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wydanego wyroku i poprzedzającej go decyzji WINB. Jednocześnie skarżący zwrócił się o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący zauważył, że bezspornie posiada status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skarżący jest bowiem członkiem wspólnoty mieszkaniowej i mimo, że wspólnota reprezentuje interes swoich mieszkańców, to skarżący ma prawo do osobistego udziału w sprawie. Podkreślił, że członek wspólnoty mieszkaniowej może wystąpić jako strona w postępowaniu administracyjnym, gdy wykaże swój własny indywidualny interes prawny. W ocenie skarżącego wykonanie garażu na nieruchomości wspólnej może wiązać się z potencjalnym ograniczeniem jego prawa własności. Ponadto analiza wykonanego obiektu budowlanego, w kontekście położenia lokalu mieszkalnego należącego do skarżącego wskazuje, że nieprawidłowo Sąd I instancji nie uznał skarżącego za stronę tego postępowania administracyjnego, a w konsekwencji niesłusznie oddalił skargę w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd I instancji. Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono wystąpienia żadnej z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w § 2 tego artykułu, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do rozpatrzenia sprawy wyłącznie w granicach zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kluczowa kwestia procesowa, a mianowicie ustalenie, czy indywidualny członek wspólnoty mieszkaniowej posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym samowoli budowlanej na nieruchomości stanowiącej część wspólną. Sąd I instancji, aprobując stanowisko organów administracji uznał, że skarżący takiego przymiotu nie posiada, a jego interesy w tym zakresie reprezentuje wspólnota mieszkaniowa. Stanowisko to jest prawidłowe i znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie, z którym także członek wspólnoty mieszkaniowej może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której co do zasady występuje wspólnota, pod warunkiem jednakże, że wykaże swój indywidualny, własny interes prawny (wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2383/10 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Wynika to z faktu, że pojęcie strony postępowania administracyjnego, jakim posługuje się art. 28 k.p.a. oraz pozostałe przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Nie każdy bowiem związek między sferą subiektywnych praw i obowiązków podmiotu, a sprawą administracyjną oznacza, że podmiot ten posiada w danej sprawie interes prawny. Skarżący zarzuca, że jego lokal mieszkalny znajduje się na działce, na której dokonano samowoli budowlanej, a posadowienie na nieruchomości wspólnej garażu przez S.A. uniemożliwi skarżącemu posiadanie garażu w ewentualnej przyszłości, co narusza prawo własności skarżącego. Podkreślenia wymaga jednakże, że nie wystarczy powołanie się na potencjalną lub hipotetyczną możliwość naruszenia prawa w przyszłości, ani też na subiektywne przekonanie o posiadaniu takiego interesu. Podane przez skarżącego okoliczności mogą uzasadniać jedynie istnienie po jego stronie interesu faktycznego nie wskazują natomiast żadnej normy prawa materialnego, z której miałby wynikać jego interes prawny. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w niniejszej sprawie nie stwierdzono bowiem wpływu legalizowanego garażu na lokal stanowiący własność skarżącego. W konsekwencji skarżący, dla którego nie wynikają z rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej żadne prawa lub obowiązki, oparte o normy prawa materialnego, nie miał interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Błędne jest zatem stanowisko skarżącego odnośnie naruszenia art. 28 k.p.a., bowiem Sąd I instancji dokonał jego prawidłowej wykładni – zgodnej z utrwalonym orzecznictwem – wskazując, że interes prawny, o którym mowa w tym przepisie, musi mieć charakter osobisty, konkretny i realny, a jego źródło musi tkwić w normie prawa materialnego. W ocenie NSA, w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji słusznie wskazał, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, w której funkcjonuje tzw. duża wspólnota mieszkaniowa, podmiotem reprezentującym ogół właścicieli jest wspólnota, działająca przez swój zarząd (art. 6 i art. 21 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali [tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1048]). To właśnie wspólnocie mieszkaniowej, jako jednostce organizacyjnej posiadającej zdolność prawną, przysługuje legitymacja do występowania w postępowaniach administracyjnych dotyczących zarządu nieruchomością wspólną. Interes prawny poszczególnych właścicieli lokali jest w tym zakresie niejako konsumowany przez interes wspólnoty. Skarżący argumentuje, że budowa garażu na części wspólnej ogranicza jego prawo własności, co stanowi wystarczającą podstawę do przyznania mu statusu strony. Jest to jednak rozumowanie błędne, które zaciera fundamentalne rozróżnienie między prawem własności lokalu, a uprawnieniami właścicielskimi w stosunku do nieruchomości wspólnej, które przysługują wspólnocie mieszkaniowej. Jak już wyżej wskazano, w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, a rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 583/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie może natomiast samodzielnie wykonywać uprawnień właścicielskich w stosunku do nieruchomości wspólnej. Wobec powyższego naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska strony skarżącej, jakoby art. 140, art. 199, bądź art. 206 k.c. były w tej sprawie podstawą do ustalenia po stronie skarżącego przymiotu strony. Skarżący zarzucił także, że Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania dlaczego nie podzielenia stanowiska wyrażonego w orzeczeniu wydanym w innej sprawie skarżącego o tożsamym stanie faktycznym, tj. w wyroku z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 169/24. Powyższy zarzut należy uznać za bezzasadny, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. W szczególności Sąd I instancji ocenił przeprowadzone postępowanie administracyjne, wskazał podstawę prawną wyroku (art. 151 p.p.s.a.) i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie Sądu jest na tyle precyzyjne, że skarżący nie powinien mieć żadnych wątpliwości, co do tego jakie okoliczności były podstawą oddalenia skargi. Przedstawione w uzasadnieniu stanowisko Sądu I instancji co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa jasno wskazuje dlaczego Sąd ten nie zgodził się z rozstrzygnięciem zawartym w wyroku z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 169/24. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw dla zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.