II OSK 820/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X sp. z o.o. z siedzibą w [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1955/22 w sprawie ze skargi X sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2022 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1955/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę X sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2022 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania Y sp. z o. o. z siedzibą w [...] od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 grudnia 2021 r., znak [...], o nałożeniu na Gminę Władysławowo obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, umorzył postępowania odwoławcze. Skargę na powyższą decyzję wniosła X sp. z o. o. z siedzibą w [...]. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie dotyczyła bezpośrednio skarżącej Spółki. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania odwoławczego zostało podjęte po rozpatrzeniu środka odwoławczego innego niż skarżąca Spółka podmiotu, tj. spółki Y sp. z o. o. z siedzibą w [...]. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadząc postępowanie odwoławcze uznał za stronę tego postępowania wyłącznie Y sp. z o. o. z siedzibą w [...], natomiast spółce X sp. z o. o. z siedzibą w [...] decyzja została doręczona wyłącznie w charakterze informacyjnym – do wiadomości. Skarżąca spółka w niniejszej sprawie nie była więc stroną postępowania administracyjnego zainicjowanego odwołaniem Y sp. z o. o. z siedzibą w [...], wobec czego skarga X sp. z o. o. z siedzibą w [...] została wniesiona przez podmiot nie mający przymiotu strony i nieposiadający legitymacji do jej wniesienia. Powyższe czyni rozpoznawaną skargę niedopuszczalną i obliguje Sąd do jej odrzucenia. Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - brak legitymacji do wniesienia skargi jest oczywisty, tzn. możliwy do stwierdzenia a limine, merytoryczne rozpoznanie sprawy nie jest rozwiązaniem racjonalnym zarówno z punktu widzenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, jak i ekonomii procesowej (art. 7 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi może nastąpić wówczas, gdy nie ma wątpliwości, że została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę i w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącej uiszczony od niej wpis. Skargą kasacyjną X sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a. poprze błędne zastosowania i uznanie, ze X sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie posiada interesu prawnego we wniesieniu skargi na decyzję GINB z dnia 18 lipca 2022 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego, a w konsekwencji legitymacji skargowej, 2) naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i odrzucenie skargi na decyzję GINB, w sytuacji, gdy wniesienie skargi było dopuszczalne, gdyż X sp. z o.o. z siedzibą w [...] posiada legitymację skargową w sprawie, 3) naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nie oddalenie skargi wyrokiem w sytuacji stwierdzenia przez WSA braku występowania interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. po stronie skarżącego (braku legitymacji skargowej). Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od GINB kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca posiadała interes prawny do poddania ocenie sądowoadministracyjnej legalności zaskarżonej decyzji. Skarżąca, jako strona w postępowaniu zakończonym decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ma bowiem interes prawny w rozstrzygnięciu (jako strona w postępowaniu zakończonym decyzją ww. organu), czy GINB prawidłowo ocenił i ustalił status stron postępowania zakończonego decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (w zakresie art. 28 k.p.a.), skoro mocą decyzji GINB Y sp. z o.o. w [...] został uznany za podmiot nieposiadający statusu strony postępowania, a co jest kwestionowane przez skarżącą. Wniesiona (odrzucona postanowieniem) skarga pozwalała więc na ocenę przez sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu (postanowienia) z obiektywnym porządkiem prawnym w zakresie prawidłowości oceny stron postępowania w postępowaniu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a która to ocena wynika z zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Przy czym podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę X sp. z o. o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2022 r. Podjęte przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcie wynikało z prawidłowej oceny charakteru zaskarżonej decyzji, która zapadła na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i polegała na umorzeniu postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem Y sp. z o. o. z siedzibą w [...] od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 grudnia 2021 r., znak [...], z uwagi na stwierdzenie, że wnosząca odwołanie nie ma interesu prawnego w skarżeniu ww. decyzji a zatem jako podmiot nie będący stroną nie może skutecznie wnieść odwołania. Zaskarżona decyzja dotyczyła zatem wyłącznie praw i obowiązków procesowych Y sp. z o. o. z siedzibą w [...], co jest związane z oceną, że podmiot ten nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Z tych względów powoływane przez skarżącą Spółkę w skardze kasacyjnej okoliczności nie mogły stanowić skutecznej podstawy do wykazania i stwierdzenia, że posiadała ona interes prawny w skarżeniu decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2022 r., skoro dotyczyła ona tylko praw i obowiązków procesowych Y sp. z o. o. z siedzibą w [...]. Decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego – która stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie – nie jest zdolna wpłynąć w jakikolwiek sposób na sferę praw i obowiązków podmiotów innych niż podmiot wnoszący odwołanie. Rozstrzyga ona tylko co do legitymacji wnoszącego odwołanie. O interesie prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. można mówić natomiast tylko wówczas, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. Najczęściej wynika on z przepisów prawa materialnego, czasami procesowego, czy przepisów ustrojowych. Posiadanie interesu prawnego i tym samym uprawnienia wniesienia skargi do sądu powinno być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, aktualna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca nie wykazała zaś aby istniał przepis prawa, który uprawniałby ją do skutecznego zaskarżenia do Sądu Administracyjnego ww. decyzji GINB, która dotyczyła wyłącznie praw i obowiązków innego podmiotu, a więc nie dotyczyła w żadnym razie praw i obowiązków skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 650/23). Dlatego też Sąd pierwszej instancji niewadliwie zastosował konstrukcję prawną z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i art. 50 p.p.s.a., uznając, że skarga X sp. z o.o. z siedzibą w [...] jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Z tych względów zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie również nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.