II OSK 767/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 375/24 w sprawie ze sprzeciwu A. C. od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr WOA.7721.77.2024.MKA w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 grudnia 2024 r. oddalił sprzeciw A. C. (dalej "skarżąca") od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "WINB") z dnia 22 kwietnia 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktyczny i prawnym: Decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2024 r. uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji") z dnia 23 lutego 2024 r., w sprawie rozbiórki altany działkowej (domku letniskowego) położonej na parceli 82 o wymiarach 5,04 m x 7,04 m i wysokości 4,95 m wraz zadaszonym tarasem o wymiarach 2,95 m x 4,95 m, znajdującej się na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w L., gm. T. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprzeciw. Sąd oddalił wniesiony sprzeciw. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że istotą sporu pomiędzy skarżącą a WINB jest kwestia wymiarów obiektów znajdujących się na parceli dzierżawionej przez skarżącą. Skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych organów nadzoru budowlanego, tylko wytyka im błędną transpozycję tych ustaleń do zapadłych decyzji administracyjnych. Dotyczy to wyłącznie tarasu zlokalizowanego przy domku letniskowym. WINB stwierdza natomiast, iż wymiary domku letniskowego są takie, że przekraczają one próg 35 m² i nie można w związku z tym traktować go jako altanę działkową w rozumieniu art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073, zwanej dalej "ROD") To, zdaniem WINB, zmienia całą optykę sprawy co przesądza o konieczności "przejścia" organu nadzoru budowlanego do innego trybu postępowania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., zwanej dalej "p.b."). W tym właśnie organ II instancji upatruje uchybień po stronie PINB, a to z kolei uzasadnia wydanie decyzji kasatoryjnej. Sąd I instancji podzielił ten punkt widzenia organu. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 2 pkt 9a ROD poprzez przyjęcie, że altana działkowa skarżącej przekracza powierzchnię 35 m², kiedy powierzchnię użytkową zgodnie z normą oznacza się zgodnie z matematyczną zasadą zaokrąglania miejsc po przecinku w dół, jeżeli wartość po przecinku nie przekracza 0,5 m², co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do stwierdzenia, że altana działkowa skarżącej przekracza normę powierzchniową, wbrew rzeczywistości; II. naruszenie prawa procesowego, tj.: 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., poprzez dokonanie ustaleń materialno-prawnych, kiedy przedmiotem kognicji w zakresie badania sprzeciwu są okoliczności procesowe, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do niezbadania okoliczności faktycznych sprawy, a wskutek tego do jego zniekształcenia na dalszych etapach postępowania; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji z błędnym, co do faktów nim objętych rozstrzygnięciem, dotyczącym powierzchni tarasu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało nieusunięcie błędów organów w ustaleniu stanu faktycznego; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez potwierdzenie nieprawidłowych ustaleń faktycznych, bez wskazania na konieczność powtórzenia pomiarów obiektu skarżącej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do niezbadania podstaw faktycznych zaskarżonej decyzji; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, które doprowadziło do utrwalenia niepełnego stany faktycznego, co miało istotny wpływ na prawo własności skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 2a p.p.s.a., skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. W § 3 tego przepisu stwierdza się, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Należy przypomnieć, że przepis art. 64e p.p.s.a., jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 p.p.s.a., w sposób zasadniczy różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu bądź skargi. Zgodnie z art. 134 i art. 145 p.p.s.a. skarga otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, jak i norm o charakterze proceduralnym. Natomiast art. 64e p.p.s.a. wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny "jedynie" przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Rozpoznając sprawę w powyżej zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Należy przypomnieć, że Sąd I instancji zaaprobował ocenę organu odwoławczego, że sporny obiekt nie mógł zostać zakwalifikowany jako altana w rozumieniu art. 2 pkt 9a u.r.o.d. bowiem przekracza on powierzchnię 35 m2. Kwalifikacja tego obiektu jest natomiast kluczowa dla podjęcia właściwego trybu postepowania określonego w przepisach prawa budowlanego. Powyższa wątpliwość organu odwoławczego pozwala na uznanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ pierwszego stopnia dokonał stosownych pomiarów spornego obiektu, jednak w swojej decyzji nie wyjaśnił czemu pomimo przekroczenia 35 m2 uznał, że obiekt spełnia przesłanki ustawowe. Organ odwoławczy dostrzegając ten problem zajął odmienne stanowisko kwestionując zwolnienie przedmiotowego obiektu z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę zawartą w zaskarżonym wyroku, że organ odwoławczy nie mógł rozstrzygnąć merytorycznie sprawy bowiem musiałby rozstrzygnąć całą sprawę w ramach jednej instancji, co stanowi istotne naruszenie art. 15 k.p.a. W tym miejscu należy jednak przypomnieć, że przepisy ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości dokonania przez Sąd rozpoznający sprawę ze sprzeciwu oceny ustaleń materialnoprawnych. Nieuprawnione jest zatem przesądzenie przez WSA w Poznaniu kwestii kwalifikacji spornego obiektu i trybu postępowania jaki z tą kwalifikacją należało zastosować w sprawie. W tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej zasługują na uwzględnienie a organy ponownie rozpoznając sprawę nie będą tą oceną związane. Uchybienie to nie mogło jednak doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zaskarżonego wyroku Sądu, bowiem kwestia rozważenia odmiennej kwalifikacji spornego obiektu i zastosowania właściwego trybu postepowania winna być przeprowadzona dwuinstancyjnie z zagwarantowaną możliwością odniesienia się przez strony do oceny pełnego materiału dowodowego. Przy powtórnym badaniu sprawy strona będzie miała również prawo do podnoszenia sygnalizowanych w skardze kasacyjnej zastrzeżeń odnośnie do wykonanych pomiarów spornego obiektu. NSA nie mógł natomiast odnieść się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2 pkt 9a ROD i zaprezentowanej przez stronę metody pomiarów spornego obiektu bowiem nie pozwala na to art. 64e p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w zakreślonych wcześniej ramach naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a. a zaskarżony wyrok Sądu I instancji, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.