Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 686/23

Wyrok NSA z 17 września 2025 r., II OSK 686/23 – pozwolenie na budowę

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
17 września 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 666/22 w sprawie ze skargi Wspólnoty [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 sierpnia 2022 r. nr IR-IV.7721.217.2022.6 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę i rozbiórkę oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. Wyrokiem z 12 stycznia 2023 r. r., IV SA/Po 666/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Poznaniu oddalił skargę Wspólnoty [...] (WM) na decyzję Wojewody Wielkopolskiego (Wojewoda) z 4 sierpnia 2022 r. nr IR-IV.7721.217.2022.6, w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę i rozbiórkę. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, E. Sp. z o.o. (Inwestor, Spółka) złożyła do Prezydenta Miasta Poznania (Prezydent lub organ I instancji) wniosek w sprawie wydania pozwolenia na ww. budowę, następnie przesyłając temu organowi umowę z 21 lipca 2021 r. zawartą pomiędzy F. Sp. z o. o. z/s w Poznaniu, a Spółką, która dotyczyła warunków likwidacji kolizji planowanej zabudowy z linią 110 kV relacji [...], jak również zgodę właściciela obiektu na rozbiórkę odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej na odcinku od słupa 49 wraz ze słupem nr 49, do miejsca projektowanego słupa 49a. 2.2. Wyrokując w sprawie IV SA/Po 666/22 kolejno wskazano, że decyzją Prezydenta z 27 maja 2022 r. (nr 553/2022) zatwierdzono projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielono Inwestorowi pozwolenia na budowę sieci kablowej elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], na odcinku od słupa nr 49 do słupa 49A wraz z rozbiórką odcinka napowietrznej linii 110 kV – usunięcie kolizji z planowanym zagospodarowaniem terenu przy ul. M. w Poznaniu (dz. nr [...], [...] i [...], ark. [...], obręb [...]). 2.3. Sąd pierwszej instancji ustalił, że odwołanie od w/w decyzji złożyła Wspólnota [...] (skarżąca lub Wspólnota). 2.4. Dalej w wyroku wskazano, że przywołaną na wstępie decyzją Wojewoda – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 1 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm., K.p.a.) – utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wyjaśnił, że przedmiotem sprawy była budowa sieci elektroenergetycznej - kablowej linii 110 kV relacji [...] - [...] na odcinku od słupa nr 49 do słupa 49a w celu usunięcia kolizji z projektowanym zagospodarowaniem terenu przy ul. M. w Poznaniu. W stanie istniejącym teren objęty inwestycją stanowi część parkingu, jezdnię oraz tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. W przedłożonym projekcie budowlanym projektowana trasa linii kablowej 110 kV wraz z lokalizacją słupów kablowych 110 kV, począwszy od projektowanego słupa nr 49 na dz. nr. ewid. [...] została wyznaczona na terenie stanowiącym działki inwestora. Słup nr 49 z początkową trasą linii kablowej zlokalizowany zostanie w pobliżu istniejącego słupa kratowego przeznaczonego do rozbiórki. Dalej linia kablowa przebiega przez dz. o nr [...] i [...]. Zakończenie trasy linii kablowej stanowi zaprojektowany słup nr 49a zlokalizowany na dz. nr ewid. [...] w osi istniejącej linii 110 kV. Dokładny przebieg inwestycji przedstawiono w projekcie zagospodarowania terenu. Zakres projektu obejmuje budowę 220 m linii kablowej 110 kV i linii światłowodowej na odcinku od projektowanego słupa stalowego rurowego typu EWN KK+7,5 do słupa stalowego rurowego nr 49a typu EWN KK, gdzie nastąpi połączenie z istniejącą linią napowietrzną 110 kV. Sylwety słupów przestawiono w projekcie architektoniczno-budowlanym. Dalej Wojewoda wskazuje, że istniejący odcinek linii napowietrznej pomiędzy ww. słupami podlegać będzie rozbiórce. Projektowane słupy posadowione będą na fundamentach betonowych i mocowane będą do fundamentu poprzez płytę podstawy za pomocą śrub zakotwionych w oczepie. Schemat fundamentów przedstawiono w projekcie architektoniczno-budowlanym. 2.5. Następnie w wyroku przytoczono, że jak ustalił to organ II instancji, planowana inwestycja znajduje się na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "Rejon ul. T. M. - część A" w Poznaniu, przyjętym na mocy uchwały Rady Miasta Poznania z 21 stycznia 2020 r. nr XXII/391/VIII/2020 (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 5 lutego 2020 r. poz. 1312; plan lub MPZP). Zasadniczym motywem odwołania było zakwestionowanie przez Wspólnotę prawa inwestora do dysponowania nieruchomością obejmującą dz. nr ewid. [...] na cele budowlane. Odnosząc się do tego zarzutu Wojewoda wyjaśnił, że jednym z elementów wniosku o pozwolenie na budowę jest oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Obowiązek załączenia takiego oświadczenia wynika z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2021, poz. 2351 ze zm., uPb). Jak podkreślił Wojewoda, w przedmiotowej sprawie prawo do dysponowania nieruchomością skarżącej Inwestor wywodzi z praw ukształtowanych notarialnie przez każdego z członków Wspólnoty. Z zebranego w toku postępowania odwoławczego materiału dowodowego wynika, że w aktach notarialnych ustanowienia odrębnej własności lokalu oraz umowy sprzedaży sporządzanych pomiędzy deweloperem, a kupującym w § 6 znajdują się zapisy (w zależności od daty sporządzenia aktu notarialnego), iż oświadcza(-ją), że udziela(-ją) Spółce pod firmą: E. Sp. z o.o. oraz Spółce pod firmą: E. Sp. z o.o. nieodwołalnego i nie wygasającego z chwilą śmierci mocodawcy pełnomocnictwa m.in. do: a) obciążenia opisanej nieruchomości wspólnej ograniczonym prawem rzeczowym (użytkowanie, służebność gruntowa i służebność przesyłu), albo prawem obligacyjnym w celu umożliwienia dostawcom mediów (takich jak woda, prąd, gaz itp.) dostępu do przedmiotowej nieruchomości oraz nieruchomości sąsiednich, których właścicielem jest lub będzie deweloper albo jego nabywca prawny, korzystania z niej (nich) na potrzeby dostarczania do tego budynku lub budynków sąsiednich, których właścicielem jest lub będzie deweloper albo jego następca prawny tych mediów i konserwacji urządzeń będących własnością dostawców tych mediów, a także na udostępnienie tym przedsiębiorstwom pomieszczenia lub miejsca na zainstalowanie tych urządzeń, przy czym prawo to ograniczać może możliwości zabudowy, trwałych nasadzeń i trwałych form zagospodarowania gruntu; we wszelkich sprawach związanych z przebudową napowietrznej linii kablowej 110 kV; b) dokonania przez Dewelopera wszelkich czynności (prawnych, administracyjnych i faktycznych) dotyczących likwidacji linii napowietrznych WN 110 kV [...] z terenu między innymi działek nr [...], [...], [...], [...] oraz pobudowania przez dewelopera, jego następców prawnych, kontrahentów (w tym gestora mediów), wspólników lub spółek z nim powiązanych, na terenie dz. nr [...] linii kablowych oraz slupów energetycznych na potrzeby likwidacji wyżej wymienionych linii napowietrznych, w tym ustanowienia pod tytułem darmym bądź odpłatnym na nieruchomości w skład której wchodzi dz. nr [...] służebności przejazdu i przechodu oraz służebności przesyłu, polegających na doprowadzeniu, eksploatacji, modernizacji, konserwacji wszystkich mediów i urządzeń do działek nr ewid. [...], [...], [...], a nadto oświadcza(-ją), że nie będzie wnosili (-ła) żadnych sprzeciwów, odwołań lub protestów dotyczących wyżej wymienionych kwestii, przy czym wyżej wymienione działania mogą ograniczać możliwość zabudowy, trwałych nasadzeń i trwałych form zagospodarowania gruntu. Natomiast zgodnie z § 6 ust. 6 tiret drugie aktów notarialnych, strona kupująca oświadcza, że wyraża nieodwołalną zgodę na dokonanie przez dewelopera, jego następców prawnych, kontrahentów (w tym gestora mediów), wspólników lub spółek z nim powiązanych, wszelkich czynności w zakresie likwidacji linii napowietrznych z terenu między innymi działki nr [...] oraz na pobudowanie przez dewelopera, jego następców prawnych, kontrahentów (w tym gestora mediów), wspólników lub spółki z nim powiązane, na terenie dz. nr [...] linii kablowych oraz słupów energetycznych na potrzeby likwidacji wyżej wymienionych linii napowietrznych. 2.6. Mając powyższe na względzie Wojewoda wyjaśnił, że prawo Inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w niniejszej sprawie wynika ze stosunku zobowiązaniowego, który w sposób pewny wyraża wolę właściciela lokalu na wybudowanie na gruncie stanowiącym współwłasność określonego obiektu budowlanego. Rozstrzygając kwestię prawa Inwestora do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane organ II instancji wyjaśnił, że z przytoczonych wcześniej zapisów aktów notarialnych jasno wynika, że każdy z nabywców lokali upoważnił inwestora do dokonania wszelkich czynności dotyczących likwidacji linii napowietrznych 110 kV [...] z terenu między innymi działek nr [...], [...], [...], [...] oraz pobudowania na terenie dz. nr [...] linii kablowych oraz słupów energetycznych na potrzeby likwidacji wyżej wymienionych linii napowietrznych, a także obciążenia nieruchomości wspólnej ograniczonym prawem rzeczowym we wszelkich sprawach związanych z przebudową napowietrznej linii kablowej 110 kV. Reasumując zdaniem Wojewody inwestycja jest zgodna z MPZP, jak i decyzją środowiskową załączoną do projektu budowlanego. Ponadto stwierdził organ II instancji, że Inwestor na etapie postępowania odwoławczego udowodnił posiadane prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które podważała Wspólnota. 3.1. Skargę na opisaną decyzję Wojewody Wielkopolskiego wniosła Wspólnota, zarzuciwszy naruszenie: a) przepisów postępowania: - art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że organ podjął wszelkie niezbędne kroki w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością; - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, gdy uchybienia skutkowały koniecznością jej uchylenia; b) prawa materialnego: - art. 140 Kodeksu cywilnego (K.c.) poprzez rażące naruszenie prawa własności i zatwierdzenie projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno- budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę oraz rozbiórkę przedmiotowej sieci elektroenergetycznej, mimo braku tytułu prawnego do tego rodzaju czynności i sprzeciwu właściciela; - art. 288 K.c. przez błędne uznanie, że zmiana treści służebności przesyłu nie spowoduje wzrostu uciążliwości dla nieruchomości obciążonej, gdy w rzeczywistości ograniczy ona możliwość korzystania z nieruchomości obciążonej, a na zmianę treści służebności nie wyraża zgody właściciel nieruchomości obciążonej; - art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Ukwh) przez jego pominięcie i zaniechanie ustalenia treści ograniczonych praw rzeczowych ujawnionych w księdze wieczystej nr POI P/00347918/6, na którą składają się działki nr [...] oraz nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, V Wydział Ksiąg Wieczystych 3.2. Z uwagi na powyższe Wspólnota wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania z powodu wskazanych naruszeń mających istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzeni na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych. 3.3. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. 3.4. Pismem procesowym z 7 listopada 2022 r. swoje stanowisko w sprawie przedstawił Inwestor, wnosząc o oddalenie skargi oraz oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 3.5. Postanowieniem z 25 października 2022 r., IV SA/Po 666/22, WSA w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Poznaniu skargę oddalił. 4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że prawo Inwestora do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, wynika z treści aktów notarialnych, w których każdy z nabywców lokali upoważnił go do dokonania wszelkich czynności dotyczących likwidacji linii napowietrznych WN 110 kV [...] z terenu między innymi działek nr [...], [...], [...], [...] oraz pobudowania na terenie dz. nr [...] linii kablowych oraz słupów energetycznych na potrzeby likwidacji wyżej wymienionych linii napowietrznych, a także obciążenia nieruchomości wspólnej ograniczonym prawem rzeczowym we wszelkich sprawach związanych z przebudową napowietrznej linii kablowej 110 kV. Poza tym, sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy obu instancji działały w niniejsze sprawie kierując się zasadami określonymi w K.p.a., a przyjęte ustalenia zostały dokonane na podstawie całokształtu materiału dowodowego zabranego w sposób wyczerpujący, po starannie przeprowadzonym postępowaniu. Zdaniem tegoż sądu organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przedstawiona argumentacja jest logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. 5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Wspólnota – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości. 5.2. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 Ppsa (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. 2023, poz. 259) wydanemu wyrokowi zarzucono: a) istotne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj.: - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) Ppsa w zw. art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. polegające na tym, że sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa, w sytuacji gdy stan faktyczny pozwalał na dokonanie ustaleń, że zaskarżona decyzja organu obarczona była wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., w szczególności wezwał skarżącą do nadesłania dwóch odpisów pisma z 2 stycznia 2023 r. wraz z załącznikami, celem doręczenia organowi administracji oraz uczestnikowi postępowania – F. Sp. z o.o. i nie oczekując na wykonanie ww. wezwania wydał orzeczenie na posiedzeniu niejawnym, a także pominął, że w postępowaniu nie brała udziału strona, tj. właściciel nieruchomości sąsiedniej, przy której posadowiony ma być projektowany słup, który ograniczy możliwość zagospodarowania sąsiedniej nieruchomości; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie; b) naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 385¹ § 1, 2 i 4 K.c. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż inwestor posiada pełnomocnictwa od właścicieli poszczególnych nieruchomości lokalowych znajdujących się na nieruchomości, na której ma być prowadzona inwestycja w sytuacji, gdy postanowienia niedozwolone są bezskuteczne z mocy prawa, a obowiązek udowodnienia, że konsumenci posiadali możliwość indywidualnego ustalenia pełnomocnictw spoczywa na inwestorze; - art. 140 K.c. poprzez rażące naruszenie prawa własności i zatwierdzenie projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę i rozbiórkę przedmiotowej sieci elektroenergetycznej, mimo braku tytułu prawnego do tego rodzaju czynności i sprzeciwu właściciela nieruchomości, na której ma zostać przeprowadzona inwestycja; - art. 4 w zw. z art. 3 pkt 11 uPb przez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem, że Inwestor dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości w sytuacji, gdy na żadnym etapie postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowoadministracyjnego nie zweryfikowano, czy taki tytuł prawny inwestorowi rzeczywiście przysługuje. 5.3. Mając na uwadze powyższe zarzuty, w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych. Ponadto, wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie, wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 5.4. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie doprowadzono do sytuacji, w której właściciel nieruchomości sąsiedniej, tj. działki nr [...], ark. [...], obręb [...] nawet nie posiada wiedzy, iż jego własność zostanie znacznie ograniczona, poprzez możliwość zagospodarowania nieruchomości. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...], która na żadnym etapie nie była stroną postępowania dowie się o przedmiotowej decyzji dopiero w momencie, kiedy postawiony zostanie słup energetyczny tuż przy granicy jej działki. Istotne w tej kwestii w ocenie skarżącej kasacyjnie Wspólnoty jest, to że wzdłuż granicy działki nr [...], ark. [...], obręb [...], znajduje się parking dla samochodów. Taka inwestycja, w szczególności umieszczenie słupa tuż przy granicy działki może ograniczyć możliwość korzystania z parkingu. Uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu przez brak zawiadomienia podmiotów mających interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, godzi w podstawowe zasady demokratycznego państwa prawa. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Wspólnoty organy nie zbadały, czy rzeczywiście Inwestor dysponuje prawem do nieruchomości na cele budowlane, a przede wszystkim, czy pełnomocnictwa, na które powołuje się inwestor są ważne i skuteczne oraz, czy pochodzą od wszystkich członków Wspólnoty. 5.5. W odpowiedzi Spółki na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie w całości. Inwestor jeszcze raz podkreśla, że przebudowa linii energetycznej napowietrznej na linię podziemną została zaprojektowana w sposób zgodny z prawem i wymogami wiedzy technicznej i jest akceptowana przez gestora sieci. Nie ma – w jego przekonaniu – żadnych przesłanek do tego, by dopatrywać się w tym przedsięwzięciu jakiegokolwiek zagrożenia bezpieczeństwa osób trzecich. Inwestor wskazuje także, że nie narusza w żaden sposób art. 140 K.c. poprzez uzyskanie i następnie realizację zaskarżonego pozwolenia na budowę, albowiem działa na podstawie uzyskanej zgody (tytułu do dysponowania nieruchomością) i w ramach przepisów prawa. 5.6. W piśmie procesowym z 31 marca 2023 r. skarżącej Wspólnoty, odnosząc się do odpowiedzi Spółki na skargę kasacyjną wskazano, że stanowi ona jedynie nieuprawnioną polemikę z zarzutami podniesionymi przez skarżącą. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowoadministracyjnego podnosiła, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do zmian właścicielskich przynajmniej kilku nieruchomości lokalowych. Wbrew twierdzeniom strony Inwestor nie mógł zatem przedłożyć organowi wszystkich aktów notarialnych, gdyż nie był stroną umów sprzedaży nieruchomości na rynku wtórnym i nie miał dostępu do tych umów. 5.7. Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r. II OSK 686/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zawarty w skardze kasacyjnej wniosek Wspólnoty o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 5.8. Z kolei w piśmie procesowym skarżącej Wspólnoty z 24 maja 2024 r. zatytułowanym jako "wniosek dowody skarżącej" wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - Decyzji nr RPZ 10/2023 Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 19 grudnia 2023 r. na okoliczność praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów związanych z realizacją inwestycji, bezskuteczności pełnomocnictw wykorzystywanych przez Inwestora dla potrzeb inwestycji, braku umocowania Inwestora do prowadzenia inwestycji na nieruchomości skarżącej, braku tytułu prawnego Inwestora do dysponowania nieruchomością skarżącej na potrzeby inwestycji, zasadności skargi kasacyjnej. 5.9. Z uwagi na wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej, ustalono w Urzędzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegaturze w Poznaniu, że decyzja nr RPZ 10/2023 Prezesa tegoż Urzędu jest nieprawomocna, a rozprawa przed Sadem Okręgowym w Warszawie została wyznaczona na [...] września 2025 r. pod sygn.. [...] (k. 261). 5.10. Na wyznaczoną w tej sprawie rozprawę nikt się nie stawił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. 6.2. Nie są skuteczne te podstawy kasacyjne, w ramach których zarzuca się naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Oba zagadnienia, które podniesiono w ramach tak skonstruowanej podstawy kasacyjnej, a to wyrokowanie na posiedzeniu niejawnym przez sąd pierwszej instancji zanim odpisy pisma procesowego Wspólnoty z 2 stycznia 2023 r. doręczono organowi i Spółce, jak i kwestia pominięcia innego podmiotu w postępowaniu administracyjnym – Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. M., nie mają takiej natury, aby uznać, że roztrząsana podstawa kasacyjna wywoływać ma skutek w postaci nakazu uchylenia zaskarżonego wyroku. Po pierwsze dlatego, że nie wykazano w skardze kasacyjnej, aby brak uprzedniego doręczenia pisma procesowego Wspólnoty z 2 stycznia 2023 r. organowi i Spółce, w którym Wspólnota podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie, miał wywołać skutek ujęty w art. 174 pkt 2 Ppsa. Trafnie w tym względzie na taki brak następstw wywodzono w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Nadto nie można się zgodzić ze skarżącą, aby to uchybienie sądu pierwszej instancji wyczerpywało podstawę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) Ppsa, skoro jest to podstawa uchylenia m. in. decyzji administracyjnej, z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po drugie, skarżąca kasacyjnie Wspólnota nie reprezentuje wszak interesów innej wspólnoty mieszkaniowej, która w jej ocenie winna posiadać status strony w sprawie administracyjnej. Powołanie się zatem na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez podmiot, który brał udział w postępowaniu administracyjnym jako strona tegoż postępowania, jest nieskuteczne, skoro na tę przesłankę może się powoływać wyłącznie ten podmiot, który bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej konstrukcji, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać (por. wyrok NSA z 22 marca 2022 r., II OSK 951/21, LEX nr 3352358). 6.3. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 K.p.a., gdy idzie o wywodzenie braku prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. W istocie w skardze kasacyjnej nie wskazano, jakie to okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione, nie jest tą okolicznością kwestia treści aktów notarialnych zbycia lokali w budynku przy ul. M. [...] w P., skoro zagadnienie udokumentowania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest kwestionowane w ramach zarzutu materialnoprawnego. 6.4. Nie są usprawiedliwione zarzuty podnoszone w ramach postawy z art. 174 pkt 1 Ppsa. W tym aspekcie sąd pierwszej instancji – w ocenie Sądu Naczelnego w tym składzie – trafnie zidentyfikował węzłowy problem w sprawie, tj. zakwestionowanie przez skarżącą Wspólnotę prawa Inwestora do dysponowania nieruchomością obejmującą dz. nr. ewid. [...] na cele budowlane. Stosownie do art. 4 uPb, każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Słusznie sąd pierwszej instancji uwypuklił, że źródłem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w myśl art. 3 pkt 11 uPb może być tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. W przedmiotowej sprawie Inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Takie oświadczenie składane jest pod odpowiedzialnością karną i jest skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Poprawnie sąd wojewódzki wywodził w zaskarżonym wyroku, że oświadczenie to stwarza tylko domniemanie, że składającemu przysługuje wymienione prawo, domniemanie to może być obalone dowodami wskazującymi, że złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości. W przedmiotowej sprawie prawo do dysponowania nieruchomością skarżącej Inwestor wywodził z treści aktów notarialnych składanych przez każdego z członków skarżącej Wspólnoty, w ich treści zawarty został stosunek zobowiązaniowy uprawniający Spółkę do wykonywania oznaczonych robót budowlanych odpowiadających swym zakresowi w udzielonym pozwoleniu na budowę. Akty te znajdują się w aktach administracyjnych. W ich treści każdy z nabywców lokali upoważnił Inwestora do dokonania wszelkich czynności dotyczących likwidacji linii napowietrznych 110 kV -[...] z terenu między innymi działek nr [...], [...], [...], [...] oraz pobudowania na terenie dz. nr [...] linii kablowych oraz slupów energetycznych na potrzeby likwidacji wyżej wymienionych linii napowietrznych, a także obciążenia nieruchomości wspólnej ograniczonym prawem rzeczowym we wszelkich sprawach związanych z przebudową napowietrznej linii kablowej 110 kV. Źródło uprawnienia Inwestora jest zatem ujęte w treści czynności prawnej sformalizowanej stosownymi aktami notarialnymi. 6.5. Co się tyczy żądania przeprowadzenia dowodu z treści decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 19 grudnia 2023 r., a to także w aspekcie zarzutu niezastosowania art. 3841 § 1, 2 i 4 K.c., w ocenie Sądu Naczelnego taki dowód nie prowadzi do wniosku odnośnie skuteczności zarzutu naruszenia cyt. przepisów, a w dalszej kolejności także przepisu art. 140 K.c. Po pierwsze, jak wynika z notatki sporządzonej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym decyzja nr RPZ 10/2023 Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 19 grudnia 2023 r. ma charakter nieprawomocny, w tej sprawie toczy się postępowanie przed Sądem Okręgowym w W. – Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumenta. Po drugie, w myśl art. 23d ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2024, poz. 1616), prawomocna decyzja o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. Decyzja, na która powołuje się Wspólnota ma charakter nieprawomocny, nadto zapadła już po wydaniu w tej sprawie zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że w dacie podejmowania tej decyzji Inwestor legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynikającym ze stosunków zobowiązaniowych mających odzwierciedlenie w treści aktów notarialnych w przedmiocie zbycia lokali mieszkalnych na rzecz członków Wspólnoty. Po trzecie, z wyłuszczonych względów nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 140 K.c., skoro zakres korzystania z rzeczy przez właściciela jest ograniczony m. in. przez ustawy, w tych samych granicach właściciel może rozporządzać rzeczą. Nie jest zaś kompetencją organów administracji architektoniczno-budowlanej ocena dopuszczalności treści umów cywilnoprawnych określających zobowiązania właścicieli nieruchomości w stosunku do Inwestora. 7. Z przywołanych względów i uznając podstawy skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 Ppsa.

Informacje o sprawie

Data wpływu
30 marca 2023
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/ Piotr Broda Robert Sawuła /sprawozdawca/

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny