II OSK 653/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia NSA Anna Żak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1571/23 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 kwietnia 2023 r. znak DOZ-OAiK.650.257.2022.ML.6 w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J.G. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 października 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1571/23 oddalił skargę J.G. (dalej: Skarżąca) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 19 kwietnia 2023 r. nr DOZ-OAiK.650.257.2022.ML.6 utrzymującą w mocy własną decyzję z 19 stycznia 2017 r. o odmowie skreślenia z rejestru zabytków budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Z., wpisanego do tego rejestru pod nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał w pierwszej kolejności, że organ rozpatrując sprawę ponownie był związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 2979/18, którym uchylono wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1693/17 i uprzednio wydaną przez Ministra decyzję z 25 maja 2017 r. Przechodząc do merytorycznej kontroli legalności decyzji organu, Sąd podzielił stanowisko organu, że w sprawie nie ziściły się przesłanki z art. 13 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840, dalej: uozoz) warunkujące skreślenie ww. budynku z rejestru zabytków. Wskazano, że pomimo znacznych uszkodzeń substancji budowlanej, obejmujących w szczególności elementy drewniane, przedmiotowy obiekt zachował historyczną bryłę oraz oryginalne elementy wystroju, co pozwala na utrzymanie jego waloru autentyczności jako reprezentatywnego przykładu architektury mieszczańskiej z początku XIX wieku. Przymioty te przesądzają o zachowaniu przez budynek wartości historycznych i naukowych, co w świetle definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 1 uozoz obliguje organ do utrzymania jego ochrony prawnej. W ocenie Sądu zły stan techniczny obiektu nie jest tożsamy z jego zniszczeniem powodującym utratę wartości zabytkowych. Za bezzasadne uznano przy tym kwestionowanie tożsamości przedmiotowego obiektu objętego wpisem z 1965 r. wskazując, że wtórny podział nieruchomości i zmiana numeracji nie niwelują skutków prawnych pierwotnej decyzji konserwatorskiej, zaś utrata kontekstu urbanistycznego po rozbiórce sąsiedniego budynku nie wpływa na samoistne walory zabytku. Skarżąca nie podważyła także mocy dowodowej ekspertyzy technicznej sporządzonej przez dr inż. R. P., albowiem fakt wygaśnięcia uprawnień rzeczoznawcy z dniem 31 grudnia 2022 r. pozostaje bez wpływu na wartość tego środka dowodowego, który został opracowany w grudniu 2022 r., a więc w okresie posiadania przez biegłego stosownych uprawnień Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Reasumując Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym rzetelna ekspertyza biegłego oraz protokół z oględzin nieruchomości, pozwolił na precyzyjne ustalenie stanu faktycznego w granicach dyspozycji art. 13 ust. 1 uozoz, co wykluczyło zasadność zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej Kpa). 2. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 uozoz poprzez błędną wykładnię i zastosowanie polegające na pominięciu, iż: - budynkiem objętym ochroną zabytków był "budynek mieszkalny nr [...] (później [...])" nie zaś "budynek użytkowy nr [...]" - sporny budynek użytkowy przy ul. [...] opinii uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych, tj. wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, o ile faktycznie miał on kiedykolwiek tego rodzaju wartość, II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 141 § 4, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: Ppsa) poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 Kpa, w szczególności polegającym na oparciu jej o opinię osoby, która utraciła w trakcie trwania postępowania uprawnienia do wydawania opinii specjalistycznych, 2) art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przejawiające się brakiem dokonania przez Sąd prawidłowej merytorycznej kontroli nad działalnością Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiotowej sprawie, tj. brakiem rzetelnej oceny sposobu zebrania i oceny materiału dowodowego związanego z brakiem uwzględnienia przez Sąd przy wydawaniu zaskarżonego wyroku naruszenia przez organ administracji: a) art. 7 Kpa, tj. zasady praworządności, zgodnie z którą niedopuszczalne jest, aby w odniesieniu do tego samego obiektu stanowiącego jednolitą i integralną całość jako zabytku zarejestrowanego w rejestrze zabytków pod nr 1818 wydane zostały dwie wzajemnie wykluczające się decyzje - pierwsza uznająca, że obiekt uległ zniszczeniu, a nadto, że utracił wartość zabytkową (decyzja będąca podstawą rozbiórki skrzydła północnego) oraz druga uznająca, że obiekt pomimo zniszczenia nadal posiada rzekomą wartość zabytkową (decyzja będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie dotyczącej skrzydła południowego), b) art. 79 § 2 Kpa w zw. z art. 80 Kpa poprzez nadanie miarodajności wydanej w sprawie opinii dr inż. R.P., co do której Skarżąca została pozbawiona możliwości jej weryfikacji w drodze zarzutów, co do których ustosunkowałby się biegły, w szczególności poprzez skonfrontowanie jego ustaleń z ustaleniami opinii Instytutu Dziedzictwa Narodowego Oddziału Terenowego w Z. z 3 października 2016 r., z uwagi na fakt, iż wydający ją biegły utracił z dniem 31 grudnia 2022 r. prawo do wydawania opinii, co jest sprzeczne z zasadą swobody oceny dowodów, albowiem stanowi rażącą wręcz dowolność w zakresie tej oceny, c) art. 100 ust. 2 uozoz poprzez dopuszczenie opinii i oparcie zaskarżonej decyzji o opinię dr inż. R. P., którego uprawnienia do wydawania merytorycznych ocen i opinii w sprawach związanych z ochroną zabytków na rzecz organów ochrony zabytków wygasły z dniem 31 grudnia 2022 r., a tym samym po dniu 1 stycznia 2023 r. nie miał on prawa w żaden sposób ustosunkować się do zarzutów zgłoszonych przez pełnomocnika Skarżącej, d) art. 153 Ppsa poprzez jego wadliwe zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu wyłącznie o ekspertyzę dr inż. R. P., który na dzień 1 stycznia 2023 r. nie posiadał prawa do opiniowania w sprawie, a o wydanej przez niego opinii Skarżąca dowiedziała się dopiero z pisma Ministra z 3 stycznia 2023 r., podczas gdy NSA w wyroku z 8 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 2979/18 nakazał Ministrowi skonfrontowanie ustaleń faktycznych opinii Instytutu Dziedzictwa Narodowego Oddziału Terenowego w Z. z 3 października 2016 r., tj. okoliczności, iż ew. remont obiektu wiązałby się z wymianą znacznej części substancji zabytkowej na nową, co w praktyce byłoby sprzeczne z zasadami konserwatorskimi i dokonać "rzetelnej oceny zajętego w tym zakresie stanowiska w sposób, który umożliwi późniejszą kontrolę wydanej decyzji" - w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ - Minister oparł się całkowicie na opinii dr inż. R.P., który nie ustosunkował się do zarzutów Skarżącej i która to opinia nie została skierowana do Instytutu Dziedzictwa Narodowego Oddziału Terenowego w Z. celem skonfrontowania jej ustaleń z ustaleniami opinii z 3 października 2016 r., e) art. 107 § 3 Kpa polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji opartej wyłącznie o ustalenia kwestionowanej przez skarżącą opinii dr inż. R. P. z grudnia 2022 r. bez wyjaśnienia, dlaczego uznaje ją za bardziej wiarygodną i miarodajną niż opinia Instytutu Dziedzictwa Oddział w Z.z 3 października 2016 r. wskazująca, iż zachodzą okoliczności zgodnie z uozoz umożliwiające skreślenie z rejestru zabytków domu przy ul. [...] w Z.. Budynek będący przedmiotem opinii uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych, f) art. 80 Kpa, tj. zasady swobody oceny dowodów, poprzez: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż dom przy ul. [...] posiadał i posiada nadal wartość historyczną, artystyczną lub naukową, - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie, iż te same przesłanki, które przemawiały za usunięciem z rejestru zabytków części budynku przy ul. [...] istnieją i pozostają w równej mocy w odniesieniu do spornego budynku przy ul. [...]. - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu treści złożonych przez wnioskodawczynię ekspertyz budowlanych wskazujących, iż stopień zniszczenia obiektu będącego przedmiotem wniosku jest tak daleki, iż utracił jakąkolwiek wartość historyczną, artystyczną lub naukową przy czym sama wartość zabytkowa części budynku oznaczonego jako ul. [...] nie była wysoka, albowiem nie istnieje realny dowód powiązania tego budynku z historią miasta a większa część elementów konstrukcyjnych budynku w toku wielu przebudów oraz rozbiórek, w tym rozbiórki głównej części mieszkalnej została zastąpiona materiałami współczesnymi nie posiadającymi wartości historycznych, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezprawnym wskazaniu, iż obecna właścicielka nie podejmowała działań zmierzających do powstrzymania dewastacji budynku - podczas gdy treść ekspertyz budowlano-technicznych złożonych do akt sprawy jednoznacznie wskazała, iż żadne prace budowlane czy konserwatorskie w budynku nie mogą być prowadzone, albowiem naruszenie konstrukcji nośnej i podstaw fundamentowych grozi katastrofą budowlaną w momencie ich rozpoczęcia, a co za tym idzie właścicielka nie ma możliwości faktycznej zlecenia tego rodzaju prac żadnej działającej na rynku firmie, - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez dokonanie dowolnego ustalenia nie popartego jakimkolwiek dowodem jakoby Skarżąca miała dopuścić się zaniedbania przyczyniając się do dalszych zniszczeń. W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. 4.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. 4.3. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w świetle art. 13 ust. 1 uozoz zabytek zostaje skreślony z rejestru, jeżeli uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej (pierwsza przesłanka) albo zabytek, którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych (druga przesłanka). Zatem podstawą do wykreślenia zabytku wpisanego do rejestru zabytków nie jest jego zły stan techniczno-użytkowy, ale takie jego zniszczenie, które powoduje utratę wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, albo sytuacja, w której wartość będąca podstawą wpisu została zakwestionowana w nowych ustaleniach naukowych. Dokonując wykładni pojęcia "zniszczenia", trzeba mieć na uwadze, że nie jest ono tożsame ze złym stanem technicznym obiektu, co słusznie dostrzegł Sąd I instancji. Zgodnie z art. 13 ust. 1 uozoz "zniszczenie" należy rozumieć jako stan nieodwracalny, prowadzący do fizycznego unicestwienia substancji zabytkowej, co w konsekwencji pozbawia obiekt wartości, dla których został objęty ochroną. Czym innym jest bowiem zniszczenie zabytku prowadzące do utraty jego walorów, a czymś diametralnie odmiennym jego postępująca dekapitalizacja, wynikająca z braku bieżącej konserwacji. W ujęciu systemowym, prawo ochrony zabytków opiera się na założeniu, że zły stan techniczny nie zwalnia właściciela z obowiązków konserwatorskich. Należy przyjąć jako wartość podstawową, że ewentualne trudności ekonomiczne lub techniczne związane z remontem nie stanowią samoistnej przesłanki do wykreślenia z rejestru. Państwo, sprawując władztwo konserwatorskie, musi mieć na uwadze, że akceptacja praktyki polegającej na doprowadzaniu obiektów do ruiny w celu ich wykreślenia z rejestru prowadziłaby do iluzoryczności całego systemu ochrony dziedzictwa kulturowego. 4.4. W świetle powyższego, wbrew zarzutowi naruszenia prawa materialnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 13 ust. 1 uozoz, a w konsekwencji właściwie ocenił zastosowanie tego przepisu. W analizowanej sprawie ustalenia organu wskazują bowiem, że nie doszło do całkowitej utraty wartości zabytkowych. Sąd Wojewódzki prawidłowo wyeksponował ustalenia organu, z których wynika, że budynek przy ul. [...] w Z. zachował swój historyczny rdzeń. W sposób jednoznaczny potwierdzono zachowanie murów obwodowych, ścian fundamentowych oraz czytelnej, historycznej bryły i formy architektonicznej. Co więcej, we wnętrzach przetrwały autentyczne konstrukcje szachulcowe oraz tradycyjne łączenia ciesielskie w konstrukcji więźby dachowej, które dokumentują dawne techniki budowlane. Obiekt ten jest istotnym, zanikającym przykładem architektury mieszczańskiej z początku XIX wieku, ilustrującym charakter dawnych przedmieść Z.. Pełni on zatem wciąż rolę dokumentu epoki i zachowuje wartości naukowe oraz historyczne jako przykład tradycyjnego budownictwa regionalnego. Należy przy tym zauważyć, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, sytuacja budynku nr [...] jest odmienna od rozebranego sąsiedniego obiektu nr [...], który uległ katastrofie budowlanej i całkowitej utracie czytelności bryły, podczas gdy sporny budynek nadal zachowuje swoją strukturę i formę. 4.5. Podkreślenia również wymaga, że prawo własności wiąże się z obowiązkami, zwłaszcza w odniesieniu do dóbr kultury. Zły stan techniczny, będący w przeważającej mierze wynikiem wieloletnich zaniechań właścicielskich i braku bieżącej konserwacji, nie może stanowić swoistej przepustki do wykreślenia obiektu z rejestru. Akceptacja takiej wykładni premiowałaby zachowania bezprawne i prowadziła do erozji systemu ochrony zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że ochrona konserwatorska ingeruje w prawo własności w sposób szczególnie dotkliwy dla podmiotu prywatnego. Jednakże zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw – w tym prawa własności chronionego art. 64 Konstytucji RP – są dopuszczalne, gdy są ustanowione w ustawie i konieczne w demokratycznym państwie prawnym dla ochrony takich wartości jak porządek publiczny, środowisko, zdrowie i moralność publiczna, a także wolności i prawa innych osób. Ochrona dziedzictwa kulturowego mieści się w tej kategorii jako wartość konstytucyjna o charakterze publicznym (art. 5 i art. 6 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że prawo własności nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom proporcjonalnym do wagi chronionego dobra (zob. wyroki TK z 12 stycznia 1999 r., sygn. P 2/98 oraz z 8 października 2007 r., sygn. K 20/07). Częściowa wymiana zdegenerowanej tkanki, przy zachowaniu historycznego korpusu i bryły, jest standardowym działaniem konserwatorskim. Wiążące pojęcie wartości zabytkowej musi być rozumiane w znaczeniu funkcjonalnym – dopóki istnieje fizyczna możliwość zachowania i wyeksponowania autentycznej substancji (nawet w formie trwałej ruiny lub poprzez częściową rekonstrukcję elementów drewnianych), dopóty przesłanka z art. 13 ust. 1 uozoz nie zostaje spełniona (por. wyroki NSA z 18 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 1130/19 oraz z 30 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 1640/19). W związku z powyższym zarzut naruszenia prawa materialnego jest nietrafny. 4.6. Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Wbrew argumentacji Skarżącej, wykładnia systemowa, jak i celowościowa przepisów procesowych nie może stać na przeszkodzie uznaniu, że organ ma prawo oprzeć się na opinii powołanego przez siebie rzeczoznawcy, odmawiając jednocześnie wiarygodności opiniom prywatnym przedłożonym przez stronę, o ile swoje stanowisko należycie uzasadni. Istota regulacji art. 80 Kpa sprowadza się bowiem do swobodnej oceny dowodów. Choć wymogi konserwatorskie ingerują w prawo własności w sposób szczególnie dotkliwy dla podmiotu prywatnego, ochrona tego prawa nie obejmuje swobody w doborze dowodów, które miałyby wymusić na organie decyzję o wykreśleniu zabytku. W przedmiotowej sprawie organ dysponował obszernym materiałem dowodowym, w tym opinią rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dr inż. R. P.), która została sporządzona w grudniu 2022 r., a więc w czasie gdy osoba ta posiadała odpowiednie uprawnienia do jej wydania. Akcentowany przez Stronę fakt wygaśnięcia tych uprawnień z dniem 31 grudnia 2022 r. w żaden sposób nie mógł pozbawić wstecznie mocy dowodowej ww. dokumentu. Z akt sprawy wynika nadto, że treść ekspertyzy została udostępniona stronie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co umożliwiło jej zapoznanie się z materiałem dowodowym i podniesienie stosownych zarzutów, do których organ odniósł się w zaskarżonej decyzji. Uwzględniając zaś wnioski płynące z ww. opracowania organ słusznie podniósł, iż biegły w sposób kategoryczny i poparty wizją lokalną stwierdził, że fundamenty i ustrój nośny ww. budynku nie wykazują uszkodzeń wykluczających remont, a obiekt zachował trwałość głównego korpusu oraz opisał konkretne metody rekonstrukcji zniszczonych elementów wtórnych. Opinia ta w sposób kompletny i szczegółowy odniosła się do technicznych możliwości przeprowadzenia prac remontowo-konserwatorskich, dokonując tym samym negatywnej weryfikacji ustaleń opinii prywatnych (które oceniały budynek przez pryzmat współczesnych norm budowlanych, ignorując jego status zabytku, oraz skupiały się na nieopłacalności ekonomicznej remontu i konieczności rozbiórki) oraz niekompletnego stanowiska NID z 2016 r. rozciągającego skutki miejscowych uszkodzeń struktury na ocenę kondycji całego obiektu. W tych okolicznościach należało uznać, że organ w ramach przysługującej mu swobodnej oceny dowodów dokonał jego rzetelnej, wszechstronnej oraz logicznej analizy i wyprowadził uprawnione wnioski o braku spełnienia przesłanek z art. 13 ust.1 uozoz. 4.7. Ponadto nie można podzielić stanowiska Skarżącej, jakoby w obrocie prawnym funkcjonowały dwie sprzeczne i wzajemnie wykluczające się decyzje dotyczące tego samego budynku, co stanowi o naruszeniu zasady praworządności określonej art. 7 Kpa. Zarzut ten opiera się na błędnym założeniu, że decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 28 października 2009 r. o skreśleniu z rejestru zabytków obiektu przy ul. [...] oraz decyzja z 17 września 2010 r. odmawiająca skreślenia z rejestru zabytków obiektu przy ul. [...] odnosiły się do tego samego przedmiotu ochrony konserwatorskiej. Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że wpisany pierwotnie do rejestru zabytków dom mieszkalny przy ul. [...] był obiektem wzniesionym na planie litery "L", składającym się z dwóch odrębnych części, którym w wyniku wtórnego podziału nieruchomości przypisano odrębne działki ewidencyjne oraz adresy administracyjne – odpowiednio nr [...] i nr [...]. Decyzja z 28 października 2009 r. dotyczyła wyłącznie części położonej na działce nr [...], oznaczonej numerem [...], która uległa katastrofie budowlanej i całkowitej utracie wartości zabytkowych, co uzasadniało jej skreślenie z rejestru. Natomiast decyzja z 17 września 2010 r. odnosiła się do zachowanej części budynku, położonej na działce nr [...] i oznaczonej numerem [...], w przypadku której stwierdzono dalsze istnienie wartości historycznych i naukowych uzasadniających kontynuowanie ochrony konserwatorskiej. Nie zachodzi zatem sytuacja, w której dwa rozstrzygnięcia odmiennie oceniałyby ten sam obiekt lub ten sam stan faktyczny. Przeciwnie, każde z nich dotyczyło innej części pierwotnego budynku, znajdującej się już w dacie orzekania na odrębnej nieruchomości i charakteryzującej się odmiennym stanem zachowania. Sam fakt skreślenia z rejestru części oznaczonej numerem [...] nie przesądzał zatem o konieczności wydania analogicznego rozstrzygnięcia wobec części oznaczonej numerem [...], gdyż przesłanki określone w art. 13 ust. 1 uozoz podlegają ocenie indywidualnie w odniesieniu do konkretnego obiektu i jego rzeczywistego stanu zachowania. 4.8. Pozbawiony skuteczności prawnej jest także zarzut naruszenia art. 153 Ppsa. Wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 8 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 2979/18 nakazywały organowi weryfikację możliwości technicznych zachowania wartości użytkowych obiektu przy jednoczesnym utrzymaniu jego wartości zabytkowych. Organ obowiązek ten zrealizował, powołując biegłego, który jednoznacznie wskazał na techniczne możliwości przeprowadzenia prac zabezpieczających i remontowych. Wykonanie wytycznych Sądu nie jest tożsame z obowiązkiem wydania decyzji po myśli Skarżącej, a wymaga jedynie, aby organ rzetelnie uzupełnił postępowanie dowodowe we wskazanym kierunku. Co w przedmiotowej sprawie nastąpiło. 4.9. Nie sposób nadto zarzucić Sądowi naruszenia art. 141 § 4, art. 151 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Sąd I instancji ocenił legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia i wypowiedział się w zakresie istotnych dla rozpoznania sprawy zarzutów oraz wskazał podstawę prawną wyroku, wyjaśniając w szczególności dlaczego zaaprobował stanowisko organu co do braku dyskwalifikacji ww. ekspertyzy rzeczoznawcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom formalnym i pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej. 4.10. Reasumując, wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. 4.11. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 Ppsa.