II OSK 523/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 152/24 w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 12 lutego 2024 r. nr WOP.7722.7.2024.MM w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 152/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J.B. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lutego 2024 r., nr WOP.7722.7.2024.MM utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 9 stycznia 2024 r., nr SIO.7355-37/04 oddalające zarzut skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w wykonaniu decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 11 grudnia 2013 r., nr SIO.7355-37/04 nakazującej J.B. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku murowanego o wymiarach 10 x 7m na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w S.. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.B., zarzucając naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm., dalej "u.p.e.a."). poprzez nieuwzględnienie, że Powiatowy Inspektor w tytule wykonawczym z dnia 4 stycznia 2024 r. określił obowiązek rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku murowanego na działce nr [...], która zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, nie istnieje, a zatem niemożliwe jest prowadzenie egzekucji na podstawie tegoż tytułu wykonawczego; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego doręczenia upomnienia skarżącemu. Wskazując na powyższe J.B. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. W skardze kasacyjnej zawarto także wniosek pełnomocnika ustanowionego z urzędu o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa zrealizowanego na podstawie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 P.p.s.a.), dlatego należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że "nieistnienie obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. odnosi się do sytuacji, w których obowiązek w ogóle nie powstał albo został następnie wyeliminowany z obrotu prawnego (np. wskutek uchylenia, stwierdzenia nieważności, wygaśnięcia aktu stanowiącego podstawę obowiązku), ewentualnie wygasł przed rozpoznaniem zarzutów, nie zaś do przypadków, w których zobowiązany kwestionuje dopuszczalność lub celowość wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznego, prawomocnie zweryfikowanego rozstrzygnięcia. W realiach sprawy obowiązek rozbiórki wynika z decyzji Powiatowego Inspektora, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy i zaakceptowanej w kontroli sądowoadministracyjnej, a zatem pozostaje obowiązkiem istniejącym w rozumieniu przepisów u.p.e.a. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji odnotował, że obiekt objęty nakazem nadal istnieje, co potwierdzono w toku czynności kontrolnych, co wykluczało przyjęcie, iż zachodzi przypadek nieistnienia obowiązku w znaczeniu nadanym tej przesłance przez art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Nie może odnieść skutku argumentacja skarżącego, iż wskazanie w tytule wykonawczym działki nr [...] miałoby czynić egzekucję niedopuszczalną z tego powodu, że w treści księgi wieczystej ujawniono inną numerację. Zarzut ten – w przedstawionym ujęciu – nie wykazuje "nieistnienia obowiązku" w sensie normatywnym, lecz zmierza do podważenia możliwości wykonania obowiązku przez zakwestionowanie elementu jego oznaczenia i w istocie sprowadza się do polemiki z ustaleniami i oznaczeniami przyjętymi w decyzji o nakazie rozbiórki, która stanowi źródło egzekwowanego obowiązku. Tymczasem, jak prawidłowo zaakcentował Sąd pierwszej instancji, postępowanie wywołane zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej nie stanowi kolejnej instancji merytorycznej, w której dopuszczalne byłoby ponowne kwestionowanie rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek. Na etapie egzekucji administracyjnej weryfikacja decyzji ostatecznych jest co do zasady niedopuszczalna z uwagi na zasadę trwałości takich decyzji, a kontrola w tym trybie koncentruje się na formalnoprawnych przesłankach prowadzenia egzekucji, a nie na ponownym rozpoznawaniu sprawy jurysdykcyjnej. Sąd pierwszej instancji zasadnie odwołał się do tego, że w tytule wykonawczym przywołano obowiązek odpowiadający obowiązkowi wynikającemu z decyzji, to jest rozbiórkę konkretnego, oznaczonego co do rodzaju i parametrów budynku, ze wskazaniem jego lokalizacji, co w świetle zebranego materiału nie pozostawiało wątpliwości co do tożsamości świadczenia podlegającego egzekucji. W tych warunkach sama polemika z aktualnością bądź kompletnością danych ujawnionych w księdze wieczystej, bez wykazania, że obowiązek nie powstał albo został skutecznie wyeliminowany z obrotu, nie mogła stanowić usprawiedliwionej podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Sąd pierwszej instancji, opierając się na aktach administracyjnych, przyjął jednoznacznie, że upomnienie zostało zobowiązanemu doręczone (do rąk własnych) w marcu 2017 r., a następnie trafnie wskazał, iż przepisy u.p.e.a. nie wprowadzają wymogu ponawiania tej czynności ani nie przewidują konieczności doręczania upomnienia wielokrotnie, skoro obowiązek pozostaje niewykonany. W konsekwencji, wobec ustalenia faktu doręczenia upomnienia, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że nie zachodzi przesłanka z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., a tym samym brak było podstaw do wyeliminowania z obrotu zaskarżonego postanowienia na tej podstawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Jednocześnie, odnośnie sformułowanego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.