II OSK 509/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 379/22 w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2022 r., znak: ZOA-XIV.7721.34.2021 w przedmiocie grzywny za nieokazanie przedmiotu oględzin oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 379/22, oddalił skargę J.L. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2022 r., znak: ZOA-XIV.7721.34.2021, w przedmiocie grzywny za nieokazanie przedmiotu oględzin. Powyższym postanowieniem Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., zwana dalej: "Pr.bud."), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin (PINB) z dnia 13 stycznia 2022 r., znak: PNB.IO.I.5140.14.2021, wydane w oparciu o art. 88 § 1 k.p.a. i art. 83 ust. 1 Pr.bud., nakładające na J.L., pełniącego funkcję zarządcy sądowego Wspólnoty Mieszkaniowej [...] ul. [...], karę grzywny w wysokości 200 zł, w związku z ponownym nieokazaniem w dniu 10 stycznia 2022 r. przedmiotu oględzin tj. budynków położonych na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] przy ul. [...] i ul. [...] w L. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J.L., wnosząc o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie o umorzenie postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które to "naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy", tj.: 1) art. 88 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 oraz art. 61 Pr.bud. w zw. z art. "145 § 1 pkt 1) podpunkt c)" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), przez bezpodstawne oddalenie skargi i przyjęcie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie J.L. bezpodstawnie nie okazał w dniu 10 stycznia 2022 r. przedmiotu oględzin, w sytuacji gdy J.L. składał uzasadnione wnioski o przełożenie terminu kontroli na inny późniejszym termin, co było uzasadnione okolicznościami od niego niezależnymi, w tym ze względu na: - wyjazd zagraniczny który był pilny i konieczny ze względu na prawdopodobne zamknięcie w najbliższym czasie granic kraju ze względu na epidemię COVID-19 oraz "dopiero w wyniku wydania dn. 10 czerwca 2021 roku postanowienia przez Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie, VIII Wydział Cywilny, sygn. akt VIII Cz 54/21, Pani A.F. przestała być przymusowym zarządcą nieruchomości wspólnej przy ul. [...] w L., - a mi został przywrócony Zarząd Sądowy Nieruchomości Mieszkaniowej [...], ul. [...]- jednak pomimo mojego wezwania Pani A.F. nie przekazała mi żadnych dokumentów", w wyniku czego Sąd I instancji błędnie przyjął, że były podstawy do nałożenia na J.L. kary pieniężnej; 2) art. "145 § 1 pkt 1) podpunkt c)" p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., przez bezpodstawne oddalenie skargi pomimo tego, że nie doszło do wyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i bezpodstawne przyjęcie przez Sąd, że skarżący bezpodstawnie nie okazał w dniu 10 stycznia 2022 r. przedmiotu oględzin, w sytuacji gdy J.L. składał uzasadnione wnioski o przełożenie terminu kontroli na inny późniejszym termin, co było uzasadnione okolicznościami od niego niezależnymi, w tym ze względu na: wyjazd zagraniczny, który był pilny i konieczny ze względu na prawdopodobne zamknięcie w najbliższym czasie granic kraju ze względu na epidemię COVID-19 oraz "dopiero w wyniku wydania dn. 10 czerwca 2021 roku postanowienia przez Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie, VIII Wydział Cywilny, sygn. akt VIII Cz 54/21, Pani A.F. przestała być przymusowym zarządcą nieruchomości wspólnej przy ul. [...] w L., a mi został przywrócony Zarząd Sądowy Nieruchomości Mieszkaniowej [...], ul. [...] - jednak pomimo mojego wezwania Pani A.F. nie przekazała mi żadnych dokumentów", w wyniku czego Sąd I instancji błędnie przyjął, że były podstawy do nałożenia na J.L. kary pieniężnej; 3) art. 151 p.p.s.a., przez bezpodstawne oddalenie skargi strony skarżącej na postanowienie WINB z dnia 14 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty nie były w stanie skutecznie podważyć dokonanej przez Sąd wojewódzki oceny zaskarżonego postanowienia. Stan faktyczny został należycie ustalony pod kątem zastosowanej podstawy prawnej z art. 88 § 1 k.p.a. Zgodnie z tą normą kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Grzywna przewidziana w art. 88 § 1 k.p.a. stanowi środek przymusu, mający na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego. Organem właściwym do orzekania o jej zastosowaniu jest organ przeprowadzający dowód. Do podmiotów, które mogą w tym trybie zostać ukarane karą grzywny, należą natomiast świadkowie, biegli, osoby trzecie, a także strony postępowania. Podstawą do wydania postanowienia nakładającego na stronę postępowania omawianego środka przymus jest stwierdzenie przez organ administracji, że podmiot występujący w charakterze strony w sposób nieuzasadniony uchylił się od okazania przedmiotu oględzin, co uniemożliwiło organowi przeprowadzenie dowodu z oględzin, o którym mowa w art. 85 § 1 k.p.a. Za usprawiedliwione można uznać tylko takie przyczyny nieokazania przedmiotu oględzin, które poparte są odpowiednimi dowodami (zob. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1359/19). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie zauważył Sąd I instancji, że z niebudzących wątpliwości ustaleń organów wynika, że skarżący będący zarządcą sądowym Wspólnoty Mieszkaniowej [...] ul. [...] bez należytego uzasadnienia nie stawił się na oględziny budynku należącego do tej Wspólnoty wyznaczone na dzień 10 stycznia 2022r., a więc nie okazał przedmiotu oględzin tj. nie udostępnił pracownikom organu wejścia do budynku w celu dokonania niezbędnych w sprawie ustaleń faktycznych. Przedstawienie przedmiotu oględzin na wezwanie organu orzekającego jest obowiązkiem, który ciąży zarówno na stronie, jak i na osobie trzeciej, w zależności od tego, w czyim władaniu znajduje się dany przedmiot. Wynika to z art. 50 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może wzywać osoby (strony lub inne osoby) do udziału w podejmowanych czynnościach, a więc również do udziału w oględzinach przez przedstawienie ich przedmiotu. Artykuł 85 § 2 k.p.a. stanowi przepis szczególny, nakładający na osoby trzecie w sposób wyraźny obowiązek przedstawienia na wezwanie organu przedmiotu oględzin. Realizacja tego obowiązku przez osobę trzecią zabezpieczona jest sankcją (art. 88 § 1 k.p.a.) - B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 19, Warszawa 2024 - art. 85 k.p.a. Niekwestionowane jest, że skarżący nie wykonywał już wcześniej podobnych wezwań, co było podstawą wydania ostatecznych postanowień WINB o nałożeniu grzywny w trybie art. 88 § 1 k.p.a. - w dniu 20 grudnia 2021 r. (19 października 2021 r. - postanowienie PINB) [skarga J.L. została prawomocnie oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 195/22]; - w dniu 9 lutego 2022 r. (20 grudnia 2021 r. - postanowienie PINB) [skarga J.L. została prawomocnie oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 313/22, w następstwie wyroku NSA z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 44/23]. Przedmiot oględzin nie został okazany w dniach: 12 maja 2021 r., 29 czerwca 2021 r., 13 września 2021 r., 1 października 2021 r., 29 października 2021 r., 3 grudnia 2021 r. J.L. po raz kolejny nie stawił się na wezwanie w dniu 10 stycznia 2022 r., choć to on sam zaproponował taki termin w piśmie z dnia 2 grudnia 2021 r. Skarżący w żadnym piśmie skierowanym do PINB nie usprawiedliwił swojej nieobecności w dniu 10 stycznia 2022 r. Dopiero w zażaleniu na postanowienie PINB z dnia 13 stycznia 2022 r. podjął próbę wskazując na dwie okoliczności: wyjazd zagraniczny, brak przekazania dokumentacji budynku przez poprzedniego zarządcę nieruchomości. Co do pierwszej - nie została ona w żaden sposób udowodniona, jest to zatem twierdzenie gołosłowne. Co do drugiej - trudno jest uznać, aby brak dokumentacji stanowił realną przeszkodę stawiennictwa na nieruchomości i brania fizycznie udziału w oględzinach obiektu. "Przywrócenie" zaś zarządu nieruchomością potwierdza, że wezwanie do udział w oględzinach zostało wystosowane do właściwej osoby. Zachowanie skarżącego zmierza do utrudniania organowi nadzoru budowlanego podejmowania działań będących w jego kompetencji (tak też wyrok NSA z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 44/23). Tym samym nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 88 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 i art. 61 Pr.bud., ani art. 151 p.p.s.a. Przy czym podstawa kasacyjna odnosząca się do ostatniego z przywołanych przepisów została wadliwie skonstruowana. Art. 151 p.p.s.a., jako przepis wynikowy (blankietowy), nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. powinien zostać w skardze kasacyjnej powiązany ze wskazaniem innych przepisów proceduralnych lub materialnych regulujących rozstrzyganie sprawy. Końcowo zauważyć trzeba, że wniosek autora skargi kasacyjnej o umorzenie postępowania nie został w żaden sposób uzasadniony. Nie jest wiadomo o jakie postępowanie chodzi - administracyjne czy sądowe - i z jakich przyczyn należałoby je umorzyć. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.