II OSK 44/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 313/22 w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 9 lutego 2022 r., znak: ZOA-XIV.7721.34.2021 w przedmiocie nałożenia grzywny oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 26 lipca 2022 r. oddalił skargę J. L. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] lutego 2022 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny. nakładające na niego karę grzywny w wysokości 200 zł w związku z ponownym nieokazaniem w dniu [...] grudnia 2021 r. przedmiotu oględzin tj. budynków położonych na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] przy ul. [...] i ul. [...] w Lublinie. J. L. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy : 1. art. 88 § 1 k.p.a. w zw. z art.83 ust.1 oraz art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane w zw. z art.145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi i przyjęcie przez Sąd, że w niniejszej sprawie J. L. bezpodstawnie nie okazał w dniu [...] grudnia 2021r. przedmiotu oględzin – budynku położonego na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] przy ul. [...] i [...] w Lublinie , w sytuacji gdy składał on uzasadnione wnioski o przełożenie terminu kontroli na inny późniejszy termin, co było uzasadnione okolicznościami od niego niezależnymi ze względu na wyjazd zagraniczny, który był pilny i konieczny ze względu na prawdopodobne zamknięcie w najbliższym czasie granic kraju ze względu na epidemię COVID-19 oraz z tego powodu, że dopiero w wyniku wydania [...] czerwca 2021 r. postanowienia przez Sąd Rejonowy w Lublinie w sprawie sygn. [...] – A. F.–K. przestała być przymusowym zarządcą nieruchomości wspólnej przy ul [...] w Lublinie i Skarżącemu przywrócono zarząd sądowy tych nieruchomości, jednak mimo wezwania nie przekazała mu ona żadnych dokumentów. W związku z tym Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że były podstawy do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej; 2. art.7 k.p.a. w zw. z art.77 § 1 k.p.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi, pomimo że przed organem I jak II instancji nie doszło do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i bezpodstawnie przyjęcie przez Sąd, że skarżący bezpodstawnie nie okazał w dniu [...] grudnia 2021r. przedmiotu oględzin –budynku położonego na w/w nieruchomościach w sytuacji, gdy J. L. składał uzasadnione wnioski o przełożenie terminu kontroli na inny późniejszy termin co było uzasadnione okolicznościami od niego niezależnymi ze względu na na prawdopodobne zamknięcie w najbliższym czasie granic kraju ze względu na epidemię COVID-19 oraz z tego powodu, że dopiero w wyniku wydania [...] czerwca 2021 r. postanowienia przez Sąd Rejonowy w Lublinie w sprawie sygn. [...] – A. F.–K. przestała być przymusowym zarządcą nieruchomości wspólnej przy ul [...] w Lublinie i Skarżącemu przywrócono zarząd sądowy tych nieruchomości, jednak mimo wezwania nie przekazała mu ona żadnych dokumentów. W związku z tym Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że były podstawy do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej; 3. art.151 p.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] lutego 2022 r., znak: [...]. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie o umorzenie postępowania. Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które zdaniem Skarżącego miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te okazały się nieuzasadnione. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane na podstawie art. 88 § 1 k.p.a., którym utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin (PINB) z [...] grudnia 2021r. nakładające na Skarżącego, jako zarządcę sądowego Wspólnoty Mieszkaniowej Lublin ul. [...] grzywnę w wysokości 200 zł w związku z ponownym nieokazaniem w dniu [...] grudnia 2021r. przedmiotu oględzin tj. budynku położnego na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] przy ul. [...] w Lublinie, w stosunku do którego toczą się przed organami nadzoru budowlanego postępowania administracyjne dotyczące stanu technicznego i bezpieczeństwa użytkowania, zmiany sposobu użytkowania oraz wykonanych robót budowlanych. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół tego, czy w zaistniały przesłanki dla zastosowanie tego rodzaju kary wobec Skarżącego. Na wstępie wskazać należy, że z brzmienia art. 85 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin (§ 2). Przedstawienie przedmiotu oględzin na wezwanie organu orzekającego jest obowiązkiem, który ciąży na stronie, jak i na osobie trzeciej, w zależności, od tego, w czyim władaniu znajduje się dany przedmiot. Wynika to z art. 50 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może wzywać osoby (strony lub inne osoby) do udziału w podejmowanych czynnościach , a więc również do udziału w oględzinach przez przedstawienie ich przedmiotu (tak B. Adamiak, (w:) Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, art. 85, Warszawa 2017). Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 88 § 1 k.p.a. W myśl tej regulacji kto będąc obowiązany do osobistego stawienia się ( art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny, jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie. Grzywna przewidziana w art. 88 § 1 k.p.a. stanowi środek przymusu, mający na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego. Nie ulega j wątpliwości, że w przypadku dopuszczenia przez organ dowodu z oględzin, na stronach i na innych osobach posiadających przedmiot oględzin spoczywa obowiązek okazania tej rzeczy organowi przeprowadzającemu dowód. Z akt sprawy wynika, że PINB pismem z dnia [...] listopada 2021r. zawiadomił Skarżącego, jako zarządcę sądowego Wspólnoty Mieszkaniowej Lublin ul. [...] o przeprowadzeniu w dniu [...] grudnia 2021 r. kontroli lokali w budynku położonym na w/w nieruchomościach pouczając o treści art.88 § 1 k.p.a. Wyznaczenie tego terminu było spowodowane faktem, że przedmiot kontroli (oględzin) nie został okazany przez Skarżącego w dniach: [...] maja 2021r., [...] czerwca 2021r., [...] września 2021r., [...] października 2021r. i [...] października 2021r. Wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu [...] listopada 2021r. Skarżący poinformował organ pisemnie [...] grudnia 2021 r., że nie będzie mógł uczestniczyć w zaplanowanej czynności z uwagi na zły stan zdrowia po zakażeniu się SARS –CoV -2 ani też wyznaczyć kogoś do reprezentowania go w tych czynnościach. Jednocześnie wniósł o wyznaczenie nowego terminu oględzin na [...] stycznia 2022r. Z powodu braku dostępu do budynku faktycznie nie przeprowadzono oględzin [...] grudnia 2021r. (protokół z dnia [...] grudnia 2021 r.). Z kolei w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący twierdził, że nie mógł okazać przedmiotu oględzin - budynku z uwagi na konieczny i pilny wyjazd zagraniczny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w tych okolicznościach, słusznie Sąd pierwszej instancji (powołując się na wyrok NSA z 22 kwietnia 2020r. w sprawie II OSK 1359/19) wskazał, że za usprawiedliwione można uznać tylko takie przyczyny nieokazania przedmiotu oględzin, które poparte są odpowiednimi dowodami. Tymczasem Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, że stan jego zdrowia, z powodu przebycia infekcji, uniemożliwia mu udział w oględzinach, a tym bardziej na ustanowienie pełnomocnika do reprezentowania go w tej czynności. Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdza, że w skardze do Sądu Skarżący podał inną przyczynę takiego stanu rzeczy - wskazując na konieczność pilnego wyjazdu za granicę kraju, co świadczy o tym, że jego stan zdrowia nie był na tyle poważny by nie wziąć udziału w wyznaczonych oględzinach i udostępnić budynek organowi nadzoru budowlanego. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że był to kolejny termin (nieskuteczny) przeprowadzenia oględzin budynku nie można odmówić słuszności ocenie Sądu pierwszej instancji, że zachowanie Skarżącego zmierzało do utrudniania organowi nadzoru budowlanego zebrania materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Po drugie, skoro, jak sam Skarżący twierdzi w skardze kasacyjnej został mu "przywrócony" postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia [...] czerwca 2021r w sprawie [...] zarząd przedmiotowych nieruchomości, to nie było również przeszkód prawnych do wzięcia udziału przez Skarżącego w oględzinach i udostępnienia przedmiotu oględzin bez względu na to, czy posiadał dokumentację związaną ze stanem budynków czy nie. W rezultacie za prawidłowe należało uznać stanowisko organów nadzoru budowlanego oraz podzielające to stanowisko Sądu pierwszej instancji o konieczności zastosowania wobec Skarżącego środka przymusu w postaci grzywny przewidzianej w art. 88 § 1 k.p.a. Skarżący kasacyjnie poza akcentowaniem uchybień proceduralnych, których w jego ocenie dopuścił się organ nadzoru budowlanego, nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności, które prowadziłyby do zanegowania faktu bezzasadnej odmowy okazania przedmiotu oględzin, pomimo prawidłowego doręczenia zawiadomienia w tej materii. Konkludując zasadnym jest przyjęcie, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo nałożyły na Skarżącego grzywnę w wysokości 200 zł w związku z nieudostępnieniem przedmiotu oględzin. Dodatkowo wskazać należy, że nie jest zrozumiały końcowy wniosek skargi kasacyjnej o umorzenie postępowania. Nie jest wiadomo o jakie postępowanie chodzi – administracyjne czy sądowe i z jakich przyczyn należałoby je umorzyć, dlatego NSA nie może odnieść się do tego wniosku. W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.