II OSK 452/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.P. i D.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 78/24 o odrzuceniu skargi D.K. w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 listopada 2023 r. nr 1914/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 78/24, odrzucił skargę D.K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) z 13 listopada 2023 r. nr 1914/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że K.P. i D.K. wniosły do WSA w Warszawie skargę na w/w postanowienie MWINB. WSA w Warszawie stwierdził, że skarżąca D.K. nie była uprawniona do wniesienia skargi, bowiem nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem. Jak wynika z akt sprawy D.K. nie została uznana przez organ orzekający w sprawie za stronę przedmiotowego postępowania i nie zostało jej doręczone kwestionowane postanowienie organu odwoławczego ani postanowienie organu pierwszej instancji. W tej sytuacji sąd wojewódzki stanął na stanowisku, że skarga wniesiona przez podmiot niemający legitymacji do jej wniesienia, była niedopuszczalna i obligowała tenże sąd do jej odrzucenia. Obie skarżące zaskarżyły powyższe postanowienie, wnosząc skargę kasacyjną sporządzoną przez nich osobiście. W uzasadnieniu odniosły się do ich trudnej sytuacji finansowej oraz zakwestionowały stanowisko referendarza sądowego i WSA w Warszawie w zakresie odmowy przyznania im prawa pomocy. Skarżące ponadto wykazują naruszenie prawa materialnego, nie wskazując jednak które przepisy materialnoprawne miałyby zostać naruszone, a także "błędną interpretację prawa". Nadto wykazują naruszenie zasady współżycia społecznego i utratę zaufania do organów Państwa, z próbą zaboru prywatnego mienia, poprzez sztuczne stworzenie rzekomego naruszenia prawa administracyjnego, które powinno być przypisane A.K. i A.K., a nie stronie z naruszeniem art. 7, 10 i 28 "kpa" (skarżące nie rozwinęły tego skrótu w złożonym środku zaskarżenia – uwaga Sądu). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna D.K. i K.P. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Na podstawie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem wypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W niniejszej sprawie postanowieniem z 17 grudnia 2024 r. Sąd odrzucił skargę D.K. w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa uznając jej skargę za niedopuszczalną. Mając na uwadze podstawę rozstrzygnięcia tego postanowienia, jak również treść art. 173 § 1 Ppsa, uznać należy, że prawidłowo pouczył sąd pierwszej instancji adresata zaskarżonego postanowienia, czyli D.K., że zamierzając zaskarżyć to postanowienie powinna była wnieść skargę kasacyjną. W myśl jednak art. 175 § 1 Ppsa skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Wymóg ten nie znajduje zastosowania jedynie w sytuacjach określonych w § 2 i 3 art. 175, której jednak nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Objęcie skargi kasacyjnej tzw. przymusem adwokacko-radcowskim oznacza, że brak sporządzenia jej przez jedną z osób opisanych w art. 175 Ppsa wyklucza możliwość jej merytorycznego rozpatrzenia. Jest ona w takiej sytuacji niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 178 Ppsa. Zgodnie z art. 178 Ppsa, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Jak natomiast stanowi art. 180 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. W przedmiotowej sprawie strony skarżące, tj. D.K. i K.P. osobiście sporządziły skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie z 17 grudnia 2025 r., mimo że są one pozbawione zdolności postulacyjnej do dokonania tej czynności procesowej. Brak sporządzenia skargi kasacyjnej przez jedną z osób opisanych w art. 175 Ppsa jest brakiem, który nie podlega konwalidacji w trybie art. 49 Ppsa i stanowi przyczynę niedopuszczalności skargi kasacyjnej. Skoro zaś wspomnianego braku nie dostrzegł sąd pierwszej instancji, to zaistniała przesłanka do odrzucenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 Ppsa. Dodatkowo należy wskazać, że w art. 178 Ppsa przewidziano odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność ta może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy skarga kasacyjna wniesiona zostanie przez osobę niebędącej adresatem postanowienia, ponieważ skutki procesowe dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia - w tym przypadku wyłącznie D.K., a nie K.P. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 Ppsa, orzekł jak w sentencji.