II OSK 44/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2023 r. sygn. akt VII SAB/Wa 124/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. J. w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Siedlcach w sprawie stanu technicznego przyłącza elektroenergetycznego napowietrznego postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Postanowieniem z dnia 6 października 2023 r. sygn. akt VII SAB/Wa 124/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. J. (dalej "skarżący") w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Siedlcach (dalej "PINB") w sprawie stanu technicznego przyłącza elektroenergetycznego napowietrznego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd przypomniał, że P. J., reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z 1 lipca 2023 r. złożył skargę na przewlekłość PINB w sprawie dotyczącej "stanu technicznego przyłącza elektroenergetycznego napowietrznego należącego do P. S.A. do dostawy energii elektrycznej do budynku przy ul. [...] w B. (lokal od strony zachodniej)", wskazując, że doszło do rażącego naruszenia art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 1 w zw. z art. 3 pkt 3a tej ustawy oraz przepisów art. 12 § 1 k.p.a. i art. 35 § 1-3 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że w sprawie wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracyjne, już po zakończeniu postępowania administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny podjął dwie uchwały, uznając w nich, że skargi takie są niedopuszczalne. Z akt niniejszej sprawy wynika, że przedmiotowa skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w Siedlcach, poprzedzona ponagleniem z 10 czerwca 2023 r., została złożona przez skarżącego w dniu 1 lipca 2023 r., a zatem po wydaniu postanowienia PINB w Siedlcach z 28 kwietnia 2023 r., o odmowie wszczęcia postępowania, jak również po rozpatrzeniu przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniesionego na to postanowienie zażalenia (postanowienie WINB z 29 czerwca 2023 r.). WSA w Warszawie wskazał, że na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należy – zdaniem Sądu - uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył P. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła: 1) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez uznanie przez WSA w Warszawie, iż skarga na przewlekłość prowadzenia postępowania przez PINB w Siedlcach w sprawie stanu technicznego przyłącza elektroenergetycznego napowietrznego była niedopuszczalna, co doprowadziło do uchylenia się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od dokonania kontroli sądowej w sprawie przedmiotowej przewlekłości postępowania; 2) art. 134 p.p.s.a. poprzez uchylenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie od kontroli sądowej w sprawie przewlekłości PINB w Siedlcach wobec stanu faktycznego wskazującego na istnienie zarzucanej przewlekłości od 2018 r., w którym wszczęto postępowanie znak PINB.5162.2.16.2018. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Odnosząc się do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że z art. 182 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Należy zauważyć, że w tym przepisie ustawodawca używa zwrotu "może rozpoznać", co świadczy o tym, że w przypadku postanowień rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zależy od oceny Sądu. Przedmiot niniejszej sprawy nie uzasadnia przeprowadzenia rozprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wystarczające będzie rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny merytorycznej sprawy należy przypomnieć, za Sądem I instancji, że w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21 stwierdzono, że "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W treści uchwały wskazano ponadto, że "Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie". Przenosząc powyższe stanowisko na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że po wydaniu postanowienia PINB w Siedlcach z dnia 28 kwietnia 2023 r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego przyłącza elektroenergetycznego napowietrznego, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest niedopuszczalna. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie zażaleniowe zostało zakończone postanowieniem WINB z dnia 29 czerwca 2023 r., które doręczono skarżącemu dopiero po złożeniu skargi do Sądu. Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika zasada mocy wiążącej stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jeżeli dany skład orzekający sądu administracyjnego nie podziela stanowiska wyrażonego w uchwale zobowiązany jest do przedstawia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Sąd rozpoznając niniejszą sprawie nie znalazł podstaw do przedstawienia powstałego zagadnienia do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu, że postanowienie PINB miało charakter pozorny i podjęte zostało celem uniknięcia podjęcia przez organ nadzoru budowlanego merytorycznych czynności w sprawie, należy wskazać, że kwestia ta nie może zostać oceniona w niniejszym postępowaniu, bowiem dotyczy ono przewlekłości. Skarżący może jednak, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, domagać się kontroli zasadności odmowy wszczęcia postępowania, w odrębnym postępowaniu sądowym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, Sąd uznał, że nie było podstaw do jego uwzględnienia. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, a wyjątek stanowi sytuacja, gdy przepis szczególny stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 wyjaśnił, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. określające sposób ponoszenia przez strony kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.