II OSK 391/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 205/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi T. Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie znak: DLI-IX.7620.3.2023.SC z dnia 10 listopada 2023 r., nr 1887/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie. Pismem z dnia 26 października 2023 r. T. Z. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie znak: DLI-IX.7620.3.2023.SC (sprawy rozdzielono zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 30 października 2023 r.). W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii pismem z 4 grudnia 2023 r. wniósł o jej odrzucenie, zaś w piśmie z 25 stycznia 2024 r. o jej oddalenie, wyjaśniając, że sprawa dotyczy prowadzonego przez organ postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2 grudnia 2019 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej pn. " [...] ". W ocenie organu nie można skutecznie zarzucić mu ani bezczynności, ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie. Na wezwanie Sądu pismem z dnia 5 lutego 2024 r. o nadesłanie kopii złożonego w trybie art. 37 K.p.a. ponaglenia wraz z potwierdzeniem jego nadania bądź złożenia – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, skarżący przesłał ponaglenie adresowane do Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 21 grudnia 2023 r. Postanowieniem z dnia 30 października 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 205/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Sąd stwierdził, że wniesienie skargi nie zostało poprzedzone wniesieniem ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Złożenie ponaglenia po wniesieniu skargi uznać należy za czynność spóźnioną, bowiem przepis art. 53 § 2b P.p.s.a. wyraźnie wymaga by najpierw wnieść ponaglenie do właściwego organu. Dopiero do wniesieniu ponaglenia jest możliwe złożenie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie. Opisana sekwencja zdarzeń nie może zostać odwrócona, a wniesienie ponaglenia po złożeniu skargi nie konwaliduje uchybienia w postaci braku wyczerpania środków zaskarżenia. Uprzednie wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, a jego brak czyni skargę niedopuszczalną. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Postanowienie zaskarżył w całości i zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1. art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie dokonania przez Sąd wnikliwej kontroli zaskarżonego orzeczenia, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę: zwodzono stronę, która o niezwłocznym załatwieniu sprawy, podczas gdy organ nic nie robił i zwlekał z naruszeniem art. 35 K.p.a. – nadal sprawy nie załatwiono; 2. art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez odrzucenie skargi, która nie była obarczona żadnym brakiem formalnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wg norm przepisanych powiększonych o podatek VAT. Pełnomocnik oświadczył, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Sprawa tego rodzaju może być przekazana do rozpoznania na rozprawie, jeżeli Sąd dojdzie do przekonania, że ma to znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł takiej potrzeby, stąd też wniosek skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie nie został uwzględniony. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei przepis art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Złożenie ponaglenia jest warunkiem dopuszczalności skargi. Przesłanką bowiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., a w przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – uprzednie wniesienie ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b P.p.s.a.). Jeżeli więc okazuje się, że w aktach administracyjnych przekazanych do sądu brak jest wcześniej skutecznie złożonego do organu ponaglenia, obowiązkiem sądu jest wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał wniesienia do organu ponaglenia w trybie art. 37 K.p.a., przed wniesieniem skargi złożonej w dniu 23 października 2023 r. Ponaglenie złożone na wezwanie Sądu zostało wniesione do organu już po wniesieniu skargi. Świadczy to zatem o niewyczerpaniu środków zaskarżenia, które służyły skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę. Można zauważyć, że odrzucenie skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii nie zamyka skarżącemu drogi do wniesienia kolejnej skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, o ile tylko zostanie ona poprzedzona ponagleniem, wniesionym do organu. Podkreślić jednak należy, że ewentualne spełnienie przez skarżącego wymogów formalnych w odniesieniu do kolejnej skargi nie oznacza, że zostanie ona uwzględniona. Zasadność merytoryczna jest przecież innym zagadnieniem, niż spełnienie warunków formalnych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej świadczonej z urzędu, ponieważ wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.