II OSK 3190/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski /spr./ Sędzia WSA del. Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 659/14 w sprawie ze skargi E. S.- J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 659/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi E. S.-J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]; 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej E. S.-J. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] kwietnia 2014 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144, art. 58 § 1, art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej kpa), po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] lutego 2014 r.) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie umorzenia kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za 2009 r., zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2010 r.). W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że przedmiotem rozpatrzenia w niniejszej sprawie jest kwestia przywrócenia E. S.-J. (dalej skarżąca) terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145a § 1 kpa. Z dokumentów zawartych w aktach sprawy wynikało niewątpliwie, że skarżąca złożyła skargę o wznowienie postępowania dnia 4 stycznia 2014r. (data nadania pisma w placówce Poczty Polskiej SA), a zatem już po upływie miesięcznego terminu od daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2013 r., w sprawie sygn. akt P 26/11, na który powołuje się w żądaniu wznowienia postępowania. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (w postaci elektronicznej na stronie internetowej http://dziennikustaw.gov.pl) w dniu 3 grudnia 2013 r., czyli wszedł w życie w tej właśnie dacie, co oznacza, że ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145a § [1] kpa był dzień 3 stycznia 2014 r. (przy uwzględnieniu art. 57 § 3 kpa, który stanowi, że terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca). Kolegium podniosło, że termin, o którym mowa w art. 145a § 2 kpa, ma charakter procesowy, a zatem może zostać przywrócony na zasadach określonych w art. 58-60 kpa. Przywrócenie terminu wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) zaistnienia sytuacji uchybienia terminu; 2) złożenia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3) wniesienia tej prośby w nieprzywracalnym (art. 58 § 3 kpa) terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 4) jednoczesnego z wniesieniem tej prośby dopełnienia czynności, dla której określony był termin; 5) uprawdopodobnienia przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Odnosząc się do kwestii winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania, organ podkreślił, że okolicznością wskazywaną jako przyczyna uchybienia terminu jest brak wiedzy o wejściu w życie (opublikowaniu) wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2013 r., P 26/11, mimo podejmowanych starań mających na celu dowiedzenie się o tym zdarzeniu. W ocenie Kolegium, skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, bowiem od osoby właściwie dbającej o swoje interesy można wymagać, by wiedząc o wydaniu wzmiankowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a w szczególności po uzyskaniu wiarygodnej i precyzyjnej informacji m.in. o treści art. 145a § 2 kpa oraz o miejscu i formie publikacji tego wyroku (w postanowieniu z [...] grudnia 2013 r. nr SKO.4141.112.2013, dalej postanowienie z [...] grudnia 2013 r.), zweryfikowała datę jego wejścia w życia i dochowała ustawowego terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania. Wyrok z 15 października 2013 r. został opublikowany na stronie http://dziennikustaw.gov.pl w dniu 3 grudnia 2013 r., tak więc – wbrew twierdzeniu skarżącej, jego sentencja była zamieszczona na tej stronie i możliwa do odnalezienia w dniu 13 grudnia 2013 r., w którym doręczono jej ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, jak również w późniejszym okresie, w którym otwarty był jeszcze termin do żądania wznowienia postępowania w oparciu o art. 145a § 1 kpa (do dnia 3 stycznia 2014 r.). Informacja o publikacji wyroku została podana do wiadomości publicznej na stronach internetowych Trybunału Konstytucyjnego (http://trybunal.gov.pl) i Sejmu (http://isap.sejm.gov.pl.). W świetle przedstawionych okoliczności Kolegium stwierdziło brak podstaw do przywrócenia stronie uchybionego terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2010 r. Na ostateczne postanowienie z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] skargę do sądu administracyjnego złożyła E. S.-J., wnosząc o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem z [...] lutego 2014 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wymierzeniem kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za 2009 r., a także o uchylenie poprzedzającej zaskarżone rozstrzygnięcie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] listopada 2010 r. nr [...]. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 kpa z zw. z art. 145a § 1 i 2 kpa w zakresie oceny prawnej przyczyn nie złożenia przeze nią wniosku o wznowienie postępowania, w wymaganym przez prawo terminie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie ulega wątpliwości, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie tylko wtedy, kiedy do doszło do uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. W realiach niniejszej sprawy przedmiotem rozpoznania przez sąd była także skarga E. S.-J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. nr "[...] " [winno być "[...]"] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie umorzenia kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za 2009 r., zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] listopada 2010 r. nr [...]. W wyniku rozpoznania tej skargi sąd uchylił ww. postanowienia, jak również postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2013 r. nr [...]. W motywach rozstrzygnięcia [II SA/Łd 660/14] Sąd wskazał, że skarżąca nie uchybiła terminowi do złożenia skargi o wznowienie postępowania bowiem jej pierwszy wniosek, złożony dnia 6 listopada 2013 r. był skuteczny i wywoływał określone skutki procesowe. W związku z powyższym organ administracji nie był uprawniony do orzekania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Taki stan rzeczy powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia Kolegium z [...] lutego 2014 r. nr SKO. [...] . Skargę kasacyjną od wyroku II SA/Łd 659/14 wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, reprezentowane przez r. pr. J. P., zaskarżając ów wyrok w całości. Wyrokowi Kolegium zarzuciło naruszenie przepisów postępowania: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c [ppsa] w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa oraz art. 141 § 4 ppsa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez uchylenie zaskarżonego postanowienia z [...] kwietnia 2014 r. i poprzedzającego go postanowienia z [...] lutego 2014 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, bez stwierdzenia naruszenia prawa przy jego wydawaniu, a z uwagi na bezzasadnie stwierdzone naruszenia prawa przy wydawaniu postanowień w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania; b. art. 168 § 1 i art. 170 w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na nieprawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 660/14 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, bez zawieszenia przedmiotowego postępowania, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. W oparciu o te zarzuty Kolegium wniosło o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; zasądzenie od skarżącej na rzecz Kolegium niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wg norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1, dalej uchwała I OPS 10/09). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Mimo że autor skargi kasacyjnej przywołał "art. 174 pkt 1 i pkt 2 ppsa" (s. 1 skargi kasacyjnej), w istocie oparł oba zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa). Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c [ppsa] w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa oraz art. 141 § 4 ppsa okazał się niezasadny. Nietrafnie autor skargi kasacyjnej podnosi, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie przywrócenia terminu, w oparciu o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowień z tych samych dat w przedmiocie odnowy wznowienia postępowania, nie stwierdziwszy naruszenia jakiegokolwiek przepisu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 58 kpa. Pogląd skarżącego kasacyjnie jest nietrafny – Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, że "Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin... nie ulega wątpliwości, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wtedy, kiedy doszło do uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej... W motywach rozstrzygnięcia [wyrokiem II SA/Łd 660/14] sąd wskazał, że skarżąca nie uchybiła terminowi do złożenia skargi o wznowienie postępowania bowiem jej pierwszy wniosek, złożony w dniu 6 listopada 2013 r. był skuteczny i wywoływał określone skutki procesowe. W związku z powyższym organ administracji nie był uprawniony do orzekania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienia postępowania". Tym samym Sąd I instancji wyrokiem II SA/Łd 659/14 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa trafnie stwierdził, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające, naruszały art. 58 § 1 kpa. Słusznie Wojewódzki Sąd w uzasadnieniu wyroku II SA/Łd 659/14 (s. 5) stwierdził, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie tylko wtedy, gdy w ogóle doszło do uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Podstawą tego stwierdzenia Sądu I instancji jest użycie przez ustawodawcę sformułowania "W razie uchybienia terminu" (art. 58 § 1 in princ. kpa). Brak uchybienia terminu wyklucza orzekanie przez organ administracji publicznej w przedmiocie przywrócenia terminu. Zdawało sobie z tego sprawę Kolegium, wskazując: "W świetle zacytowanych przepisów przywrócenie terminu wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) zaistnienia sytuacji uchybienia terminu;..." (s. 3 postanowienia z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] ), jednakże błędnie uznało, że w przedmiotowej sprawie w ogóle doszło do uchybienia terminu. Wbrew poglądowi skarżącego kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi miał obowiązek w obu kontrolowanych przez siebie sprawach zbadać (II SA/Łd 659/14 i II SA/Łd 660/14), czy w istocie doszło do uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2010 r. Ustaleń w tej materii Sąd I instancji dokonał samodzielnie w sprawie II SA/Łd 659/14. Brak było jakichkolwiek podstaw, by w sprawach II SA/Łd 659/14 i II SA/Łd 660/14 Wojewódzki Sąd dokonał odmiennych ustaleń w tej materii. Odwołanie się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku II SA/Łd 659/14 do faktu uchylenia postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z: [...] kwietnia 2014 r. nr [...], utrzymującego w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. nr "[...] " [winno być "[...]"] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] listopada 2010 r., jak również postanowienia z [...] grudnia 2013 r., nie stanowiło "oparcia się na nieprawomocnym wyroku" z 28 sierpnia 2014 r., II SA/Łd 660/14 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, a jedynie stanowiło przywołanie istotnych faktów procesowych, znanych Sądowi I instancji z urzędu (art. 106 § 4 ppsa). Przywołanie to miało na celu wzmocnienie argumentów, przemawiających za trafnością ustaleń poczynionych przez Sąd w sprawie II SA/Łd 659/14 i zgodne było z metodyką pracy sędziego. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, wyrok II SA/Łd 659/14 nie narusza art. 168 § 1 i art. 170 w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, bowiem Sąd I instancji nie uznał się za związany nieprawomocnym wyrokiem II SA/Łd 660/14 a z nieprawomocności wyroku II SA/Łd 660/14 Wojewódzki Sąd w sprawie II SA/Łd 659/14 w pełni zdawał sobie sprawę. W sprawie II SA/Łd 659/14 nie zachodziły przesłanki zawieszenia postępowania (art. 125 § 1 pkt 1 ppsa), bowiem rozstrzygnięcie sprawy II SA/Łd 659/14 nie zależało od wyniku sprawy II SA/Łd 660/14. Powołane w zarzucie skargi kasacyjnej wzorce kontroli nie były relewantne. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji.