II OSK 2892/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 599/24 w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lutego 2024 r. nr 72/2024 znak WOB.7721.398.2022.PWOL/GTWO w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 599/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę I.S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 20 lutego 2024 r., nr 72/2024 utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Myślenicach z dnia 28 czerwca 2022 r., znak SB.5160.13.2020.EF nakazującą skarżącemu rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, posadowionego na działce nr [...] w P., wykonanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł I.S., zarzucając naruszenie: 1. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "P.p.s.a.") poprzez niedokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie przyjęcia, iż decyzja Starosty Myślenickiego z dnia 4 czerwca 2019 r. w przedmiocie uchylenia wcześniejszego pozwolenia na budowę była ostateczna, gdyż organ administracji tak ustalił; 2. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 39 (w brzmieniu z 2019 r.), art. 41 § 1 i 2, art. 42 § 1, art. 44 § 4 oraz 16 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie istoty zarzutu skargi i przyjęcie, że decyzja Starosty Myślenickiego z dnia 4 czerwca 2019 r., będąca podstawą zainicjowania postępowania, zakończonego zaskarżoną decyzją, jest ostateczna i była prawidłowo doręczana skarżącemu w oderwaniu od obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego; 3. art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez dowolne przyjęcie, iż zgłoszone dowody w skardze nie mają znaczenia dla przedmiotu sprawy. I.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Jednocześnie wystąpił o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., dlatego należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości orzeczenia nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zrealizowanego na działce nr [...] w P.. Kluczowym zagadnieniem poddanym pod osąd jest kwestia, czy obiekt ten został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej, czy też – jak utrzymuje I.S. – na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która w jego ocenie nadal pozostaje w obrocie prawnym. Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, oparł się na ustaleniu, że budynek powstał przed uzyskaniem pozwolenia, a argumentacja o rzekomym wcześniejszym obiekcie tymczasowym jest niewiarygodna, co czyni zarzuty dotyczące późniejszego uchylenia pozwolenia bezprzedmiotowymi dla bytu samowoli. Przechodząc do oceny pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia art. 3 § 1 i 2 pkt 1 P.p.s.a., należy uznać go za niezasadny. I.S. upatruje wadliwości zaskarżonego wyroku w niedokonaniu przez Sąd pierwszej instancji oceny weryfikacji ostateczności decyzji Starosty Myślenickiego z dnia 4 czerwca 2019 r., uchylającej pozwolenie na budowę uzyskane wcześniej przez skarżącego. Twierdzenie to jest chybione, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraźnie odniósł się do tej kwestii, wskazując, że organ odwoławczy dysponował materiałem dowodowym potwierdzającym przymiot ostateczności tego aktu. Co jednak istotniejsze, a co umyka uwadze skarżącego, argumentacja ta pomija kluczowe ustalenia faktyczne leżące u podstaw rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji nie dał wiary twierdzeniom o istnieniu w 2018 r. jedynie tymczasowego obiektu służącego do przechowywania materiałów, uznając je za gołosłowne. Skarżący w skardze kasacyjnej nie podważył skutecznie ustalenia, że sporny budynek mieszkalny istniał już w 2018 r., co potwierdzają zdjęcia fotogrametryczne. Skoro obiekt powstał przed wydaniem pozwolenia na budowę z dnia 21 marca 2019 r., to nie mógł być realizowany na jego podstawie. W konsekwencji kwestia skuteczności uchylenia tego pozwolenia decyzją z dnia 4 czerwca 2019 r. ma charakter drugorzędny dla stwierdzenia samowoli budowlanej. Nawet gdyby hipotetycznie przyjąć argumentację skarżącego za trafną, nie zmieniłoby to faktu, że budynek został wzniesiony przed uzyskaniem wymaganej zgody, co wyczerpuje znamiona naruszenia art. 28 ust. 1 P.b. Nieusprawiedliwiony jest również zarzut drugi, w ramach którego skarżący wskazuje na naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz przepisów K.p.a. dotyczących doręczeń (art. 39, art. 41 § 1 i 2, art. 42 § 1, art. 44 § 4 K.p.a.). I.S. koncentruje swoją argumentację na wykazaniu wadliwości doręczenia decyzji Starosty Myślenickiego z dnia 4 czerwca 2019 r., podnosząc kwestię zmiany adresu i braku podstaw do zastosowania doręczenia zastępczego. Zarzut ten, podobnie jak poprzedni, nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ abstrahuje od istoty stwierdzonego naruszenia prawa budowlanego. Dążenie skarżącego do wykazania, że pozwolenie na budowę z dnia 21 marca 2019 r. nie zostało skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, nie podważa ustaleń Sądu pierwszej instancji co do momentu powstania obiektu. Skoro Sąd ustalił, w oparciu o zgromadzony materiał (w tym zdjęcia lotnicze), że budynek istniał w 2018 r., to pozwolenie wydane w marcu 2019 r. nie mogło legalizować robót wykonanych wcześniej. Argumentacja skarżącego o "tymczasowym obiekcie", który miałby zostać rozebrany przed budową docelowego domu, została przez Sąd pierwszej instancji jednoznacznie odrzucona jako niewiarygodna. W skardze kasacyjnej brak jest zarzutów, które skutecznie podważałyby tę ocenę materiału dowodowego. Tym samym dywagacje na temat prawidłowości doręczeń w postępowaniu prowadzonym przez Starostę nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonego nakazu rozbiórki, wydanego w związku z samowolą budowlaną powstałą niezależnie od późniejszych losów pozwolenia na budowę. W konsekwencji niezasadny okazał się także zarzut trzeci, dotyczący naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych w skardze. Skarżący dążył do wykazania za pomocą tych dowodów faktu niezamieszkiwania pod adresem, na który doręczano korespondencję w postępowaniu przed Starostą. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał te okoliczności za niemające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. W sytuacji, gdy kluczowym dla sprawy ustaleniem było wzniesienie budynku przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, kwestia prawidłowości doręczeń w innym, późniejszym postępowaniu administracyjnym nie miała wpływu na wynik kontroli sądowoadministracyjnej decyzji nakazującej rozbiórkę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.