II OSK 2833/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.A. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych A.D. i R.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1545/24 o odrzuceniu skargi K.A. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych A.D. i R.A. na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w Islamabadzie z dnia 16 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy krajowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 września 2024 r., IV SA/Wa 1545/24, odrzucił skargę K.A., reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych A.D. i R.A. na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w Islamabadzie z 16 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy krajowej. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca, obywatelka Pakistanu, złożyła wniosek o wydanie wizy krajowej w celu wizyty u rodziny, tj. u dziadków, którzy również są obywatelami Pakistanu, ale przebywają w Polsce. Konsul odmówił skarżącej wydania wizy krajowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarga na decyzję Konsula jest niedopuszczalna, albowiem sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego w oparciu o art. 5 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej: p.p.s.a. Skargę kasacyjną od tego postanowienia złożyła K.A., podnosząc zarzut naruszenia art. 2 pkt 2–5 rozporządzenia PE i Rady (UE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L 243 z 15.09.2009 r., s. 1, ze zm.) w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 4 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wadliwe uznanie, że sprawa nie należy do kognicji sądu administracyjnego, podczas gdy sądy administracyjne są właściwe w sprawach, o których mowa w art. 2 pkt 2–5 Wspólnotowego Kodeksu Wizowego, a zatem gdy planowany pobyt na terytorium państw członkowskich nie przekracza 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu, a skarżąca we wniosku do Konsula o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniła, że czas trwania jej planowanego pobytu w Polsce wynosi 68 dni i wystarczająca jest dla niej wiza na okres nieprzekraczający 90 dni, czego jednak Konsul nie uwzględnił. Zarzucono także naruszenie art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP poprzez udzielenie błędnego pouczenia o możliwości zaskarżenia decyzji Konsula do sądu administracyjnego. Na podstawie tych zarzutów wniesiono o uchylenie postanowienia i zwrot kosztów postępowania. Zwrócono się o przeprowadzenie rozprawy. W uzasadnieniu zakwestionowano prawidłowość decyzji Konsula, wskazując, że nie było podstaw do odmowy wydania skarżącej wizy krajowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarga K.A. do sądu administracyjnego na odmowę wydania jej wizy krajowej nie jest dopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 5 pkt 4 tej ustawy. 3. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 2 pkt 2–5 Wspólnotowego Kodeksu Wizowego w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 4 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, albowiem w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z odmową wydania wizy krajowej, a nie wizy Schengen. Wyjaśnić należy, że wydawanie wiz krajowych przewiduje art. 18 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. Urz. UE L z 2000 r., Nr 239, s. 19), zgodnie z którym wizami na pobyt przekraczający 90 dni ("wizami długoterminowymi") są wizy krajowe wydane przez jedno z państw członkowskich zgodnie z jego prawem krajowym lub prawem unijnym. Wskazać należy, że na szczeblu unijnym nie przyjęto żadnego aktu regulującego tryb i warunki wydawania takich wiz, zagadnienia te są objęte wyłącznie prawem krajowym. Nie mają do nich zastosowania w szczególności przepisy Wspólnotowego Kodeksu Wizowego. Stosownie do art. 58 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.) cudzoziemcowi można wydać wizę Schengen lub wizę krajową. Wiza krajowa i wiza Schengen są to odrębne instytucje prawne, uregulowane w różnych aktach prawnych. W myśl art. 66 ust. 3 tej ustawy, wizę krajową wydaje się na wniosek cudzoziemca, składany przez niego na formularzu. W rozpoznawanej sprawie małoletnia cudzoziemka, reprezentowana przez przedstawicieli ustawowych, złożyła na takim formularzu wniosek o wydanie jej wizy krajowej w celu odwiedzin u rodziny, zatem to w tym przedmiocie toczyło się postępowanie. Nie zmienia tego okoliczność, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podała, że "wystarczy jej" wiza wydana na krótszy okres (68 dni zamiast 91 dni podanych we wniosku o wizę). Nie złożyła wniosku o inną wizę, lecz wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej przyznania jej wizy krajowej. Przepis art. 5 pkt 1–5 p.p.s.a. zawiera wyliczenie kategorii spraw, w stosunku do których wyłączona jest możliwość zaskarżania ich do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 5 pkt 4 tej ustawy, sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wiz wydawanych przez ministra właściwego do spraw zagranicznych lub konsulów, z wyjątkiem wiz: a) o których mowa w art. 2 pkt 2–5 rozporządzenia PE i Rady (WE) nr 810/2009 z 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L 243 z 15.09.2009, s. 1, z późn. zm.), tj. wizy Schengen; b) wydawanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego UE, państwa członkowskiego EFTA - strony umowy o EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2021 r. poz. 1697). Z przepisu tego wynika, że, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 5 pkt 4 lit. b) p.p.s.a., związanych z łączeniem rodziny obywatela UE, skarga do sądu na odmowę wydania wizy krajowej nie przysługuje. W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, albowiem skarżąca wskazuje, że zwracała się o wizę w celu wizyty u dziadków, którzy są (tak jak ona) obywatelami Pakistanu, a w Polsce przebywają na podstawie zezwoleń na pobyt czasowy. Obowiązek udzielenia ochrony sądowej w pozostałych przypadkach odmowy wydania wizy krajowej może powstać jedynie w sytuacji, gdy wniosek o wydanie takiej wizy realizuje uprawnienia przewidziane w prawie UE. Taka sytuacja także nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że w skardze kasacyjnej nie powołano się na takie uprawnienie ani nie wskazano na żadne przepisy prawa UE w tym zakresie. 4. Nie jest zasadny także zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP, albowiem w decyzji nie zawarto pouczenia o możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego. W przypisie dolnym zawarto jedynie informację, że: "W przypadku utrzymania w mocy decyzji o odmowie wydania wizy Schengen podać pouczenie o następującej treści: "Od niniejszej decyzji przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 50 w zw. z art. 5 5 pkt 4 lit. a oraz art. 13 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...)". Ze względu na to, że decyzja dotyczyła innego rodzaju wizy, pouczenie to nie zostało umieszczone w treści decyzji. 5. Nie mogą również odnieść zamierzonego skutku argumenty zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestionujące trafność decyzji organu. Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie o odrzuceniu skargi, zatem nie badał legalności decyzji organu o odmowie wydania wizy krajowej. 6. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. 7. Odnosząc się do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że z art. 182 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Należy zauważyć, że w tym przepisie ustawodawca używa zwrotu "może rozpoznać", co świadczy o tym, że w przypadku postanowień rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zależy od oceny Sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiot sprawy nie uzasadnia przeprowadzenia rozprawy. Wystarczające będzie rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.