II OSK 2673/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. H. i B. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1861/21 w sprawie ze skargi J. H. i B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 14 września 2020 r., nr SKO.4000-1314/2020 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną

1. Wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1861/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę J. H. i B. H. (dalej: "skarżące", "skarżące kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium", "SKO") z 14 września 2020 r., nr SKO.4000-1314/2020. Decyzją tą umorzono postępowanie odwoławcze z odwołania B. H. od decyzji Wójta Gminy [...] z 9 czerwca 2020 r., nr BGK.6730.1.2020 ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie [...] zlokalizowanej na działkach o nr ew.: [...], [...], [...] w obrębie [...], gmina [...]. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyły J. H. i B. H., zaskarżając go w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.: - naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż ani B. H. ani J. H. nie posiadają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w toku postępowania administracyjnego w sytuacji gdy są właścicielami nieruchomości sąsiedniej (działka nr [...] w obrębie [...]), której dotyczyło postępowanie, a które to naruszenie skutkowało brakiem uwzględnienia skargi; - naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż wydane rozstrzygnięcie administracyjne odpowiada prawu i w konsekwencji nie uchylenie tegoż pomimo, iż organ administracji zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku ze śmiercią W. H. zobowiązany był zawiesić postępowanie administracyjne do czasu ustalenia następców. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym wg norm przypisanych, wobec braku ich pokrycia przez skarżących ani w całości ani w części. Pismem z 25 sierpnia 2022 r. zrzeczono się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. 3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). 3.4. Dalej trzeba zauważyć, że zaskarżona decyzja Kolegium z 14 września 2020 r. nie dotyczyła legitymacji J. H., a wyłącznie uprawnienia do wniesienia odwołania przez B. H. Stąd też podnoszona w skardze kwestia interesu prawnego J. H. do udziału w postępowaniu administracyjnym, jako współwłaścicielki nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w obrębie [...] (zob. wypis z ewidencji gruntów – k. 25 akt administracyjnych), nie mogła mieć znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji Kolegium z 14 września 2020 r. Sądowi jest wiadome z urzędu, że w odniesieniu do odwołania wniesionego przez J. H. zostało wydane postanowienie Kolegium z 14 września 2020 r. znak: SKO.4000-1031/2020 stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które zostało uchylone prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 22 listopada 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1860/21, CBOSA. 3.5. Zarzuty skargi kasacyjnej, zarówno te dotyczące naruszenia art. 28 k.p.a., jak i naruszenia art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., oparte są na twierdzeniu, że B. H., jako [...] zmarłego W. H., jest współwłaścicielem działki nr [...] w obrębie [...]. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu już z tego powodu, że skarżąca, pomimo wezwania jej do wykazania interesu prawnego przez Kolegium (zob. pismo Kolegium z 25 sierpnia 2020 r.), jak i przez WSA w Warszawie (zob. zarządzenie z 17 sierpnia 2021 r. – k. 53) nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów, z których mogłoby wynikać, że jest współwłaścicielką działki nr [...] w obrębie [...]. Należy przypomnieć, że w sytuacji, w której strona domaga się podjęcia przez organ administracji publicznej określonych działań wywodząc swój interes prawny z własności nieruchomości nabytej w drodze dziedziczenia, co do której to nieruchomości fakt jej nabycia w drodze dziedziczenia nie został jeszcze ujawniony w księdze wieczystej, strona taka winna, co do zasady, przedłożyć prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 w zw. z art. 1025 § 2 k.c.; por. np. wyrok NSA z 16 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1421/00, ONSA 2003/2/64 oraz wyrok NSA z 15 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1645/21 – CBOSA). W orzecznictwie, w pewnych wyjątkowych przypadkach, mając na uwadze zasadę szybkości postępowania oraz ochronę interesów strony, dopuszcza się również ustalenie następstwa prawnego bez oczekiwania na wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzenie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, ale może to mieć miejsce tylko wówczas, gdy następstwo prawne jest, w realiach danej sprawy, niewątpliwe (zob. np. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2504/19, CBOSA). Taka wyjątkowa sytuacja w realiach niniejszej sprawy jednak nie zachodzi. 3.6. Należy zauważyć, że skarżąca nie przedstawiła prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po W. H. Co więcej, do akt nie złożono nawet aktu zgonu tej osoby, jak również aktu urodzenia skarżącej, która twierdzi, że jest [...] W. H. W takim stanie sprawy zarówno Kolegium, jak i WSA w Warszawie, nie mogły uznać, że skarżąca B. H. legitymuje się interesem prawnym do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z 9 czerwca 2020 r., wywodzonym z prawa współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w obrębie [...]. Uzupełniająco w tym kontekście należy zauważyć, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Skoro w tych aktach brak jest aktu zgonu W. H., podobnie jak aktu urodzenia B. H., to WSA w Warszawie nie mógł w ogóle rozważać potrzeby zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, o co wnosiła adwokat reprezentująca B. H. w piśmie z 2 września 2021 r. (k. 64). Takie okoliczności, jak zgon oraz pochodzenie [...], mogą być dowodzone tylko odpowiednimi aktami stanu cywilnego (zob. art. 3 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1378). 3.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. 3.8. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżących o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy wskazać, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwy do orzekania w takiej sprawie jest Sąd pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2335/21, CBOSA). Pełnomocnik skarżących powinien zatem wystąpić z odrębnym wnioskiem do WSA w Warszawie, powołując się na niniejszy wyrok, kończący postępowanie kasacyjne.