II OSK 2583/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.), Sędzia NSA (del.) Anna Żak, Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1547/19 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie nr 754/2019 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 2 października 2019 r. znak: WOB.7722.10.2019.KKAD/MULE w przedmiocie uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadniony oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1547/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. M. (dalej również: "skarżący", "zobowiązany") na postanowienie nr 754/2019 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej: "MWINB", z dnia 2 października 2019 r., znak WOB.7722.10.2019.KKAD/MULE, w przedmiocie uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadniony. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. M.. Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, iż istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia albowiem zaskarżone do Sądu pierwszej instancji postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., a zatem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji (orzeczenie co do istoty sprawy), podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wydania orzeczenia na mocy art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a., tj. o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania administracyjnego egzekucyjnego; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej: "u.p.e.a." poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie zarzutów podczas, gdy w przedmiotowej sprawie istniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ze wzglądu wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazanych poniżej; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na mylnym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 32 i art. 40 w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na mylnym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie dokonanie doręczenia niezgodnie w/w przepisami; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie nie występuje brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu którym mowa w art. 15 § 1 ustawy; 6) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez mylne uznanie, iż działanie organu pierwszej instancji nie naruszyło zasady prawdy obiektywnej i praworządności także, iż nie stanowiło działania w sposób podważający zaufanie obywateli do władzy publicznej. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w dacie wydania zaskarżonego postanowienia: Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", poprzez błędną wykładnię i zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie nie występuje brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Tak samo, bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na mylnym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oba zarzuty opierają się na tezie, według której, wskazane dokumenty, tj. upomnienie i tytuł wykonawczy, powinny być, zgodnie z art. 23 i art. 40 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego. Nie jest natomiast kwestionowany fakt doręczenia upomnienia oraz tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu: upomnienie doręczono w dniu 17 maja 2018 r., a tytuł wykonawczy w dniu 20 sierpnia 2018 r. Jest także bezsporne, że skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika w czynnościach kontrolnych poprzedzających wystosowanie upomnienia, tj. w oględzinach obiektu budowlanego w dniu 9 maja 2018 r. Nie oznacza to jednak, że upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu z uchybieniem art. 32 i art. 40 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie utożsamia swoje stanowisko z poglądem, według którego, ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego dopuszczalne jest po wszczęciu administracyjnego postępowania egzekucyjnego, a dokładniej jego stadium w postaci egzekucji administracyjnej (patrz: A. Skoczylas [w:] red. R. Hauser, A. Skoczylas, "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa 2018, s. 121-123 oraz powołane tam orzecznictwo). Zarówno z art. 15 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do upomnienia, jak i z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. w stosunku do odpisu tytułu wykonawczego wynika, że dokumenty te powinny zostać doręczone zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi. To zobowiązany ma mieć pełną świadomość negatywnych konsekwencji, jakie łączą się z zainicjowanym w stosunku do niego postępowaniem egzekucyjnym. Nie ma przeszkód ku temu, aby podmiot ten ustanowił pełnomocnika po doręczeniu jemu odpisu tytułu wykonawczego, w oparciu o stosowane odpowiednio na gruncie egzekucyjnym przepisy K.p.a. Do tego momentu ustanowienie pełnomocnika pozostaje niedopuszczalne także z tego względu, że w sprawie nie toczy się żadne postępowanie (patrz: wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 688/20). Dopiero po doręczeniu tytułu wykonawczego dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika zobowiązanego, zgodnie z art. 40 § 2 K.p.a. mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a., o ile pełnomocnik zostanie ustanowiony w sprawie (patrz: wyrok NSA z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3077/19). W konsekwencji bezpodstawne są także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.