II OSK 2472/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 1095/19 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1095/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę [...] Sp. z o. o. w S. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2019 r., nr: [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako: p.p.s.a.), zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organów administracji, które zostały wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego będącego podstawą wydania decyzji, a zwłaszcza zaniechanie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącą, pozwalających jednoznacznie wykazać pozazawodową etiologię choroby, a także lakoniczne i niewyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia, nadto zawierające wewnętrzne sprzeczności w jego treści, tym samym zaaprobowanie przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych organów administracji dokonanych w oderwaniu od prawdy obiektywnej, przy braku wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organów administracji, które zostały wydane z naruszeniem art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w przedmiocie ustalenia czy schorzenie M. G. ma charakter choroby zawodowej, a także poprzez zaaprobowanie zaniechania przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącą, w postaci dowodu z przesłuchania świadków, pozwalających jednoznacznie wykazać pozazawodową etiologię choroby oraz zaaprobowanie nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego; - naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, przez Sąd I instancji w ramach oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organy administracji, art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy ("k.p.") do ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego nie wynika, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem występującym u M. G., a wykonywaną przez nią pracą zawodową gdyż obecność wyrobów gumowych w środowisku pracy nie przesądza o obecności alergenów w postaci: tiuram i NoNox, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania wyżej wskazanego przepisu pomimo braku spełnienia przesłanek jego zastosowania. W oparciu o wyżej wskazane podstawy skargi kasacyjnej i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz zasądzenie na rzecz [...] spółki z o.o. z siedzibą w S. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Spór prawny jaki zaistniał w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2019 r. uznał, że prawidłowe było wydanie decyzji na podstawie przepisów art. 235¹ k.p. oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), dalej także: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie RM". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe, a zarzuty kasacyjne nieusprawiedliwione. W pierwszej kolejności rozważyć należy, co do zasady, zarzuty proceduralne. Pamiętać jednak trzeba, że zakres postępowania wyjaśniającego uwarunkowany jest przesłankami materialnoprawnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, w którym spółka żąda uchylenia wyroku WSA z powołaniem się na naruszenie art. 2351 k.p., które ma polegać na jego niewłaściwym zastosowaniu. Zarzut ten jest chybiony już z racji tego, że w całości bazuje na założeniu o bezzasadnym przyjęciu przez Sąd I instancji i organy istnienia choroby zawodowej u pracownicy, gdy w ocenie Spółki brak było podstaw pozwalających stwierdzić bezspornie lub przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba, która wystąpiła, ma w istocie swoje źródło (etiologię) w czynnikach szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania. Zgodnie z art. 235¹ k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w sposób konkretny i szczegółowy określają kompetencje organów inspekcji sanitarnej oraz tryb postępowania w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia RM, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W myśl § 8 ust. 2 rozporządzenia RM, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia RM, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Nie znajduje również potwierdzenia zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art.7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i 2, art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na niezakwestionowaniu przez Sąd prawidłowości oceny dokonanej przez MPWIS w K. poprzez błędne uznanie, a to przyjęcie za organem odwoławczym, że w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeprowadzone czynności z zakresu postępowania wyjaśniającego oraz treść orzeczeń lekarskich, a także pism stanowiących uzupełnienie materiału dowodowego, o których mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia RM, wskazują na wywiązanie się organów inspekcji sanitarnej z obowiązków z zakresu postępowania dowodowego. Dotyczy to zarówno norm ogólnej procedury administracyjnej (art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a.), jak i szczególnych norm procesowych zawartych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (§ 4-8 rozporządzenia). Kluczowym argumentem w sprawie jest Karta oceny narażenia zawodowego z dnia 13 listopada 2018 r., z której wynika wprost, że "(...) warunki pracy mogły stwarzać ryzyko powstania choroby zawodowej". Karta sporządzona została z udziałem koordynatora ds. BHP skarżącej spółki. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., w którym stwierdzono, że "(...) biorąc pod uwagę analizę narażenia zawodowego (narażenie na czynniki o działaniu alergizującym na skórę), dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, analizę dostarczonej dokumentacji medycznej, w tym analizę wyników alergologicznej (wykazane uczulenie na tiuram – stosowany przy wulkanizacji gumy naturalnej i sztucznej, NoNox – składnik produktów gumowych – istnieją podstawy do rozpoznania, z wysokim prawdopodobieństwem, alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego". Podkreślić należy również – w kontekście zarzutu nieprawidłowo zebranego materiału dowodowego – że przed rozpoznaniem odwołania, organ II instancji zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycy Pracy w K. o odniesienie się do zawartych w odwołaniu uwag. W odpowiedzi w piśmie z dnia 19 sierpnia 2019 r. WOMP podtrzymując dotychczasowe stanowisko dodatkowo wyjaśnił, że "(...) stosowanie w pracy rękawic ochronnych, stanowiących barierę ochronną przed substancjami mogącymi działać drażniąco lub alergizująco na skórę jest prawidłowym postępowaniem profilaktyki chorób skóry, jednakże może nie być pewnym zabezpieczeniem w przypadku osób wykazujących szczególną nadwrażliwość". W konsekwencji uznać należy, że ocena o zaistnieniu związku przyczynowego między narażeniem oraz wystąpieniem choroby nie nosi znamion dowolności. Mieści się w granicach domniemania, o którym mowa w art. 2351 k.p., którego to domniemania skarżąca spółka nie obaliła. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.