Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 2447/22

II OSK 2447/22 - Wyrok NSA z 2025-05-13

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
13 maja 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant starszy sekretarzy sądowy Katarzyna Zychora po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. oraz A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 43/22 w sprawie ze skargi T. B. i R. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 25 października 2021 r. znak WI-I.7840.7.58.2021.AN w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza solidarnie od T. B. i R. B. na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 627 (sześćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zasądza solidarnie od T. B. i R. B. na rzecz A. P. kwotę 627 (sześćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 43/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi T. B. i R. B. , uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia 25 października 2021 r., znak Wl-1.7840.7.58.2021.AN, którą umorzono wywołane odwołaniem skarżących postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty Krakowskiego (zwanego dalej "Starostą") z dnia 21 maja 2021 r., nr AB.IV.1.519.2021. Drugą z wymienionych tu decyzji organ architektoniczno-budowlany, na wniosek inwestora A. P. , zatwierdził projekt budowalny i udzielił jej pozwolenia na budowę i rozbiórkę obejmującego inwestycję pn.: "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami (segment A i B) i garażem podziemnym, zagospodarowaniem terenu: drogami wewnętrznymi, miejscami postojowymi, chodnikami, ogrodzeniami, miejscami gromadzenia odpadów stałych, obiektami małej architektury, złączami elektroenergetycznymi i wewnętrznymi liniami zasilającymi, wewnętrznymi liniami gazowymi, instalacjami: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, stacją ładowania samochodów osobowych z zasilaniem, oświetlenia zewnętrznego, kanalizacji kablowej teletechnicznej, wewnętrznymi instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, elektryczną, teletechniczną, gazową, ogrzewania, wentylacji mechanicznej, rozbiórka instalacji wodociągowych, kanalizacyjnych, elektroenergetycznych, gazowych, ciepłowniczych, telekomunikacyjnych" na działce nr [...] w miejscowości K. , gmina K. (ETAP IV). Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach. Starosta decyzją z dnia 21 maja 2021 r., na wniosek A. P., zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił pozwolenia na budowę i rozbiórkę obejmującą IV etap inwestycji polegającej na realizacji wielosegmentowego budynku mieszkalnego z usługami i garażem podziemnym na fragmencie działki nr [...] w K. Inwestycja jest częścią szerszego zamierzenia przewidującego docelowo osiem pięciokondygnacyjnych obiektów. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli T. B. i R. B. , zarzucając organowi pierwszej instancji, że nie zostali włączeni do kręgu stron, co narusza art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 [do projektu zamierzenia stosowano to brzmienie ustawy z uwagi na przepisy przejściowe]; dalej "P.b.") w zw. z art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."); ponadto wskazali na naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 i art. 35 ust. 5 P.b., ponieważ inwestycja może ograniczyć ich prawo do dalszego prowadzenia działalności ogrodniczej na sąsiednich działkach nr [...] i [...]. Wojewoda decyzją z dnia 25 października 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze. Wyjaśnił, że dla określenia obszaru oddziaływania inwestycji właściwa jest definicja obowiązująca przed nowelizacją z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm., dalej "zm.P.b.), ponieważ inwestor skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 26 zm.P.b. Wojewoda zaznaczył, że inwestycja obejmuje jedynie powierzchnię 4421 m² w północno-zachodnim narożniku działki nr [...] i nie graniczy bezpośrednio z nieruchomościami skarżących. W konsekwencji działki nr [...] i [...] nie pozostają, według organu, w obszarze oddziaływania obiektu, zwłaszcza że znajdują się w terenie U5 planu miejscowego miasta K. , przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 23 listopada 2017 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2017 r. [...], dalej "plan miejscowy"). Organ podkreślił, że wymogi dotyczące nasłonecznienia, przesłaniania i bezpieczeństwa pożarowego, określone w § 13, § 57, § 60 oraz § 271 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm., dalej: "r.w.t."), nie znajdują tu zastosowania. Wojewoda uznał zarazem, że przebiegający przez dawną działkę inwestycyjną gazociąg został wyłączony z eksploatacji, a cywilnoprawna umowa z dnia 31 grudnia 2013 r. nie ustanowiła wobec osób trzecich skutecznej służebności przesyłu, co wyklucza ingerencję inwestycji w interes prawny skarżących. Kwestie hałasu, światła, wzmożonego ruchu pojazdów i odprowadzania wód opadowych Wojewoda zakwalifikował jedynie jako interes faktyczny. T. B. i R. B. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podnosząc, że umorzenie postępowania narusza art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, a także art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez błędne umorzenie postępowania z uwagi na nieuznanie ich za strony postępowania. Wskazali, iż organ błędnie zastosował art. 28 ust. 2 P.b. w powiązaniu z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., albowiem obszar oddziaływania powinien być określany w kontekście całej, ośmiobudynkowej inwestycji. Podnieśli, że projektowane obiekty mogą istotnie ograniczyć dostęp światła naturalnego do szklarni oraz narażać przyszłych mieszkańców na intensywne oświetlenie sztuczne wykorzystywane nocą w uprawie pomidorów, co implikuje wzajemne immisje świetlne. Zarówno zacienienie, jak i emisja światła sztucznego, stanowią – według skarżących – ograniczenia w zagospodarowaniu terenu przewidziane w przepisach odrębnych, w tym w art. 144 K.c., dlatego przesądzają o istnieniu ich interesu prawnego. Skarżący zaznaczyli również, że wyłączenie gazociągu miało charakter przejściowy, czemu przeczy protokół szczelności instalacji z dnia 17 marca 2021 r., a planowana rozbiórka i nowe układy drenarskie mogą zaburzyć istniejące stosunki wodne. Powołali się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2021 r., sygn. akt II OSK 1880/21, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał R. B. za uprawnionego do kwestionowania zmian w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi T. B. i R. B. , uchylił decyzję Wojewody. Przywołując orzecznictwo dotyczące pojęcia "obszar oddziaływania obiektu" z art. 3 pkt 20 P.b. Sąd wyjaśnił, że obszar ten należy rozumieć jako teren wyznaczony na podstawie wszelkich powszechnie obowiązujących przepisów prawa, które wprowadzają związane z danym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu lub korzystaniu z terenu. Zalicza się do nich nie tylko przepisy techniczno-budowlane, ale również te z zakresu ochrony środowiska, planowania przestrzennego, a nawet prawa cywilnego w obszarze ochrony własności i prawa sąsiedzkiego. Sąd podkreślił, że dla przyznania statusu strony nie jest konieczne stwierdzenie faktycznego naruszenia interesu prawnego, lecz wystarczające jest samo istnienie przepisów, które nakładają na inwestora określone obowiązki lub ograniczenia względem nieruchomości sąsiedniej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ odwoławczy nie uwzględnił rzeczywistego i całościowy charakter zamierzenia inwestycyjnego. Jak wynikało bowiem z projektu budowlanego, inwestycja nie ograniczała się do dwóch budynków objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę, lecz docelowo obejmowała budowę całego zespołu ośmiu pięciokondygnacyjnych budynków wielorodzinnych. Sąd, odwołując się do art. 33 ust. 1 P.b. oraz orzecznictwa, argumentował, że w przypadku etapowania inwestycji, ocena jej oddziaływania – a co za tym idzie, ustalenie kręgu stron postępowania – musi być dokonywana w kontekście całego zamierzenia budowlanego, a nie wyłącznie jego wyodrębnionego etapu. Wojewoda zaniechał zbadania, czy działki skarżących znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji rozumianej jako całość, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczył także, że Wojewoda nie przeanalizował w pełni potencjalnych ograniczeń, zwracając uwagę, że plan miejscowy na terenie U5 dopuszcza lokalizację miejsc postojowych i garaży. W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że Wojewoda wadliwie ustalił podmiotowy zakres postępowania, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Sąd polecił, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokonał weryfikacji kręgu stron, w szczególności w odniesieniu do skarżących, uwzględniając oddziaływanie całego, złożonego z ośmiu budynków, zamierzenia inwestycyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły [...] sp. z o.o. oraz A. P. Pierwsza ze skarżących kasacyjnie zarzuciła naruszenie: 1. art. 33 § 1 P.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącej możności obrony jej praw, to jest niezawiadomienie jej – jako następcy prawnego A. P. po przeniesieniu na nią decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 21 maja 2021 r., nr AB.IV.1.519.2021 – o toczącym się postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, co zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. powoduje nieważność postępowania; 2. art. 170 P.p.s.a. w zw. art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 4 P.b. poprzez nieuwzględnienie prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Kr 1250/21, i z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. II SA/Kr 1254/21, które przesądziły, że nieruchomości T. B. i R. B. nie leżą w obszarze oddziaływania etapowanej inwestycji, czego skutkiem było niezasadne uchylenie decyzji i nakazanie organowi ponownego badania uprzednio rozstrzygniętych okoliczności; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 8 § 2 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ powinien ponownie wyjaśniać oddziaływanie całości inwestycji (w tym etapu I), pomimo iż zagadnienie to zostało prawomocnie rozstrzygnięte decyzjami administracyjnymi i wyrokami sądowoadministracyjnymi, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji zamiast oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.; 4. art. 33 ust. 1 P.b. w zw. art. 34 ust. 3 pkt 1 oraz art. 28 ust. 2 w zw. art. 3 pkt 20 P.b. poprzez przyjęcie, że na kolejnych etapach (tu: etapie IV) tego samego zamierzenia inwestycyjnego sądy i organy administracyjne mogą ponownie badać projekt zagospodarowania terenu i ustalać obszar oddziaływania całej inwestycji, podczas gdy prawidłowa wykładnia nakazuje ocenić te okoliczności wyłącznie w postępowaniu dotyczącym etapu pierwszego. W drugiej skardze kasacyjnej A. P. przedstawiła analogiczne zarzuty z tym, że w odniesieniu do art. 33 § 1 P.p.s.a. zarzuciła odpowiednio pozbawienie spółki [...] sp. z o.o. możności obrony jej praw, to jest niezawiadomienie tej spółki – następcy prawnego A. P. po przeniesieniu na nią decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 21 maja 2021 r. – o toczącym się postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, co zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. powoduje nieważność postępowania. Wskazując na powyższe zarzuty obie skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi T. B. i R. B. na podstawie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie – na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. – o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Skarżące kasacyjnie wystąpiły też o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. B. i R. B. wnieśli o oddalenie skarg kasacyjnych A. P. i [...] sp. z o.o. zaznaczając, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odpowiada prawu, a wskazane w skargach kasacyjnych zarzuty stanowią gołosłowną polemikę z prawidłowym stanowiskiem Sądu. Przy piśmie procesowym z dnia 29 listopada 2024 r. A. P. przedstawiła udzieloną [...] sp. z o.o. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr 72/U/2024, którą udzielono dla spornej inwestycji pozwolenia na użytkowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne zawierają usprawiedliwione podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 P.p.s.a., podniesionego w obu skargach kasacyjnych, z którym skarżące kasacyjnie wiążą najdalej idące twierdzenie o nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Zarzut ten sprowadza się do uznania, że [...] sp. z o.o. została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, gdyż jako następca prawny A. P. (na tę spółkę przeniesiono pozwolenie na budowę z dnia 21 maja 2021 r.) nie została zawiadomiona o toczącym się postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie i nie brała w nim udziału. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 P.p.s.a., a w konsekwencji nie jest zasadny zarzut nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.). Jak słusznie wskazują skarżące kasacyjnie, pismem procesowym z dnia 29 marca 2022 r. A. P. rzeczywiście poinformowała Sąd pierwszej instancji, że decyzją Starosty z dnia 23 listopada 2021 r., nr AB.IV.2.167.2021, pozwolenie na budowę z dnia 21 maja 2021 r. zostało przeniesione na [...] sp. z o.o. (k. 72-83 akt sądowych). Kluczowe znaczenie ma jednak fakt, że przeniesienie tego pozwolenia nastąpiło już po wydaniu przez Wojewodę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji z dnia 25 października 2021 r. umarzającej postępowanie odwoławcze zainicjowane przez T. B. i R. B. . Oznacza to, że spółka [...] sp. z o.o. nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją i nie brała w nim udziału. Wobec tego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym tej decyzji, status prawny spółki należało oceniać nie na podstawie art. 33 § 1 P.p.s.a., który dotyczy stron postępowania administracyjnego i ich następców prawnych w toku postępowania sądowego, lecz na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. [...] sp. z o.o., jako podmiot, na który przeniesiono pozwolenie na budowę po zakończeniu postępowania administracyjnego, miała interes prawny w wyniku postępowania sądowego, ale jej udział wymagał zgłoszenia w trybie art. 33 § 2 P.p.s.a. Taki status spółka uzyskała dopiero na etapie postępowania międzyinstancyjnego – na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2022 r. (k. 205 akt sądowych), co umożliwiło jej wniesienie skargi kasacyjnej. W piśmie z dnia 24 maja 2022 r. spółka sama wskazywała na konieczność uwzględnienia jej interesu prawnego. Skoro spółka nie była stroną postępowania administracyjnego, a jej udział w postępowaniu sądowym był możliwy na zasadach określonych w art. 33 § 2 P.p.s.a., to brak jej udziału w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (przed wydaniem postanowienia z dnia 2 sierpnia 2022 r.) nie stanowił pozbawienia jej możności obrony praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. i nie skutkował nieważnością postępowania. Przechodząc do oceny zarzutów merytorycznych, podniesionych w obu skargach kasacyjnych, należy stwierdzić, że koncentrują się one wokół kluczowej dla sprawy kwestii, a mianowicie oceny, czy T. B. i R. B. przysługuje status strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę dla IV etapu inwestycji, realizowanej pierwotnie przez A. P., a obecnie przez [...] sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym wyroku uznał, że Wojewoda, umarzając postępowanie odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2021 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., wadliwie przyjął brak legitymacji odwoławczej T. B. i R. B. . Sąd pierwszej instancji wskazał, że ocena obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. powinna uwzględniać całe zamierzenie inwestycyjne, składające się z ośmiu budynków, a nie tylko segmenty A i B objęte IV etapem, zwłaszcza że teren całej inwestycji sąsiaduje z działkami skarżących (w szczególności z działką nr [...]). Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzuty skarg kasacyjnych kwestionujące to stanowisko. Skarżące kasacyjnie podniosły zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 33 ust. 1 P.b. w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 1 P.b. oraz art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. poprzez ich błędną wykładnię, oraz zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 170 P.p.s.a. w zw. z ww. przepisami P.b., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 4 K.p.a. oraz art. 8 § 2 K.p.a. Istota tych zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji błędnie nakazał ponowne badanie oddziaływania całego zamierzenia inwestycyjnego (w tym jego etapów I i II) w kontekście ustalania stron postępowania dla etapu IV, pomimo że kwestia ta, w tym ocena projektu zagospodarowania terenu dla całej inwestycji, powinna być badana i została już zbadana na etapie postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę dla etapu I. Skarżące kasacyjnie podnosiły, że ocena ta została potwierdzona prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Kr 1250/21, i z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. II SA/Kr 1254/21, oddalającymi skargi T. B. i R. B. na decyzje Wojewody umarzające postępowania odwoławcze dotyczące etapów I i II inwestycji. W wyrokach tych Sąd uznał, że nieruchomości T. B. i R. B. nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji (w szczególności jej etapów I i II), a tym samym nie przysługuje im przymiot strony. Skarżące kasacyjnie argumentowały, że ocena prawna wyrażona w tych prawomocnych wyrokach, zwłaszcza w wyroku dotyczącym etapu I, gdzie zatwierdzono projekt zagospodarowania terenu dla całości inwestycji, wiąże Sąd i organy w niniejszej sprawie (art. 170 P.p.s.a.), a ponowne badanie tych samych okoliczności i odmienne rozstrzygnięcie naruszałoby także zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 § 2 K.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny uznaje te zarzuty za trafne co do zasady, aczkolwiek z pewnymi zastrzeżeniami wynikającymi z całokształtu okoliczności sprawy. Słusznie skarżące kasacyjnie podnoszą, że zgodnie z art. 33 ust. 1 P.b., w przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, pod warunkiem przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu dla całego zamierzenia budowlanego. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie przywołanym także przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku, ocena zgodności z prawem całego zamierzenia, w tym jego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie w kontekście ustalenia stron postępowania (art. 28 ust. 2 P.b.), powinna być dokonywana na podstawie projektu zagospodarowania terenu dla całości zamierzenia, co zasadniczo ma miejsce na etapie wydawania pozwolenia na budowę dla pierwszego etapu inwestycji. Pozwala to zapewnić spójność i legalność całego przedsięwzięcia oraz stabilność sytuacji prawnej inwestora i właścicieli nieruchomości sąsiednich. Wielokrotne badanie tych samych zagadnień, zwłaszcza projektu zagospodarowania terenu, na kolejnych etapach jest co do zasady niecelowe i mogłoby prowadzić do sprzecznych rozstrzygnięć oraz naruszenia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w odniesieniu do decyzji zatwierdzającej projekt budowlany dla pierwszego etapu. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt i twierdzeń skarżących kasacyjnie, projekt zagospodarowania terenu dla całości inwestycji był elementem projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty dotyczącą etapu I. Decyzja Wojewody z dnia 8 września 2021 r. umarzająca postępowanie odwoławcze zainicjowane przez T. B. i R. B. od decyzji dla etapu I, została zaaprobowana na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Kr 1250/21. Podobnie stało się w odniesieniu do etapu II (wyrok z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. II SA/Kr 1254/21). Zatem Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, nakazując ponowne badanie wpływu całokształtu zabudowy (w tym etapów I i II) w kontekście ustalenia stron dla etapu IV, zdaje się ignorować wcześniejsze, prawomocne rozstrzygnięcia dotyczące tego samego zamierzenia inwestycyjnego. Należy jednak zauważyć, na co Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę z urzędu, że sytuacja prawna nie jest w pełni jednoznaczna. Jak wynika z informacji dostępnych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, w odniesieniu do etapu III tej samej inwestycji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 45/22, który również stał się prawomocny, uchylił decyzję Wojewody umarzającą postępowanie odwoławcze T. B. i R. B., uznając konieczność zbadania ich statusu jako stron. Powstaje zatem sytuacja, w której istnieją odmienne prawomocne rozstrzygnięcia sądowe dotyczące statusu tych samych osób jako stron w odniesieniu do różnych etapów tego samego zamierzenia inwestycyjnego. Ta okoliczność osłabia argumentację skarżących kasacyjnie opartą na art. 170 P.p.s.a. i art. 8 § 2 K.p.a., choć nie niweczy jej całkowicie, gdyż wyrok dotyczący etapu I, gdzie oceniano projekt zagospodarowania terenu dla całości zamierzenia, ma szczególne znaczenie. Wobec tych trudności w jednoznacznym zastosowaniu zasady związania prawomocnym wyrokiem, zasadnicze staje się rozstrzygnięcie, czy w odniesieniu do konkretnych obiektów budowlanych realizowanych w ramach etapu IV, istnieją jakiekolwiek przesłanki do uznania, że nieruchomości T. B. i R. B. (działki nr [...] i [...]) znajdują się w obszarze oddziaływania tych obiektów w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.b. Przepis ten definiuje obszar oddziaływania jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym ograniczenia zabudowy tego terenu (przytoczono tu brzmienie art. 3 pkt 20 P.b. w brzmieniu określonym utrwalonym w tekście jednolitym P.b. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ale sprzed zm.P.b., gdyż takie jego brzmienie znalazło zastosowanie do analizowanego zamierzenia mocą art. 26 zm.P.b.). Analiza zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że Sąd ten nie wykazał w sposób przekonujący istnienia takich ograniczeń. Sąd poprzestał na ogólnym stwierdzeniu, że organ odwoławczy powinien był zbadać wpływ całego zamierzenia inwestycyjnego, składającego się z ośmiu budynków, na działki skarżących, zwłaszcza działkę nr [...], która sąsiaduje z terenem inwestycji. Sąd nie wskazał jednak żadnych konkretnych przepisów odrębnych (techniczno-budowlanych, dotyczących ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego czy prawa cywilnego), które w związku z realizacją segmentów A i B (etap IV) wprowadzałyby ograniczenia w zagospodarowaniu działek nr [...] lub [...]. Stwierdzenia o możliwości budowy miejsc postojowych lub garaży jako dopuszczalnym przeznaczeniu na terenie U5 (gdzie leżą działki skarżących) nie jest wystarczające do wykazania istnienia konkretnych ograniczeń wynikających z realizacji etapu IV. Tymczasem Wojewoda w uzasadnieniu decyzji z dnia 25 października 2021 r. przeprowadził szczegółową analizę potencjalnego oddziaływania obiektów etapu IV (segmentów A i B) na nieruchomości T. B. i R. B. . Wojewoda słusznie wskazał, że działki te nie sąsiadują bezpośrednio z terenem objętym etapem IV. Działkę nr [...] (która znajduje się poza zakresem projektu zagospodarowania terenu) oddzielają od budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami (segment A i B) działki nr [...] i [...]. Nieruchomość nr [...] znajduje się wprawdzie stosunkowo blisko, ale jednak drugiej stronie działki drogowej nr [...] i nie w sposób równoległy do objętego projektem budowlanym terenu tej inwestycji. Sama działka inwestycyjna o powierzchni 2,2493 ha wyłącznie narożnikiem jest usytuowana przeciwlegle do działki nr [...]. Wojewoda przekonująco wykazał, że ze względu na tę lokalizację oraz fakt, że nieruchomości skarżących T. B. i R. B. zlokalizowane są w terenie U5 – zabudowy usługowej (zgodnie z § 28 ust. 1 planu miejscowego), gdzie nie mają zastosowania przepisy dotyczące przesłaniania i nasłoneczniania dla budynków mieszkalnych (§ 13, § 57 i § 60 r.w.t), nie dochodzi do ograniczeń w tym zakresie. Nawet gdyby przyjąć (co podnosili skarżący w odwołaniu i skardze do Sądu pierwszej instancji), że istnieje wzajemne oddziaływanie projektowanej zabudowy i istniejącego na działce nr [...] gospodarstwa ogrodniczego (szklarni), to odległość projektowanych budynków (segment A i B) od szklarni, wynosząca ponad 20 metrów, jest większa niż wysokość planowanego budynku (15,55 m do krawędzi attyki), co wyklucza możliwość przesłaniania szklarni na działce nr [...]. Wojewoda odniósł się także do innych podnoszonych w skardze kwestii. Co do zarzutu nieuwzględnienia służebności przesyłu gazu, Wojewoda ustalił, że [...] Sp. z o.o. pismem z dnia 24 września 2021 r. poinformowała o braku zasilania działki nr [...] w paliwo gazowe ze stacji redukcyjno-pomiarowej na działce nr [...] z uwagi na jej wyłączenie. Stwierdził również, że porozumienie z dnia 31 grudnia 2013 r. zawarte między T. B. a poprzednim właścicielem działki inwestycyjnej nie ustanowiło służebności przesyłu w rozumieniu art. 3051-3054 K.c., gdyż wymagałoby to formy aktu notarialnego (art. 245 § 1 w zw. z art. 158 K.c.), a ponadto teren inwestycji etapu IV nie obejmuje trasy, na której znajduje się ta nieczynna instalacja gazowa. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia stosunków wodnych, wzmożonego ruchu, hałasu czy immisji pośrednich (np. światła), Wojewoda uznał, że albo stanowią one interes faktyczny, a nie prawny (np. użytkowanie drogi gminnej), albo są to uciążliwości krótkotrwałe (hałas budowlany), albo sam charakter inwestycji nie daje podstaw do uznania, że będą one ograniczać sposób zagospodarowania i zabudowy działek skarżących, zwłaszcza że miejsca postojowe przewidziano głównie w garażach podziemnych, a eksploatacja budynków nie będzie powodować ponadnormatywnego oddziaływania na powietrze. Wojewoda słusznie też zauważył, że fakt immisji pośrednich (hałas, zapach, światło) nie uzasadnia sam w sobie przyznania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 P.b. Zatem zarzuty skargi T. B. i R. B., dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego, czy art. 28 K.p.a., okazały się niezasadne w świetle prawidłowo ustalonego przez Wojewodę braku podstaw do przyznania im statusu strony w postępowaniu dotyczącym etapu IV inwestycji. Argumentacja Wojewody, oparta na konkretnych ustaleniach faktycznych i prawnych dotyczących etapu IV, nie została skutecznie podważona przez Sąd pierwszej instancji. Również zarzut pominięcia art. 170 P.p.s.a. w kontekście postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2021 r., sygn. akt II OSK 1880/21, które dotyczyło legitymacji do zaskarżenia Studium, nie miał wpływu na ocenę statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, które to postępowanie rządzi się odrębnymi przesłankami określonymi w art. 28 ust. 2 P.b. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza przeprowadzona przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji jest wyczerpująca i przekonująca. Wojewoda prawidłowo ocenił, że w odniesieniu do etapu IV inwestycji, nie było podstaw do stwierdzenia, iż nieruchomości T. B. i R. B. znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanych obiektów (segmentów A i B). Sąd pierwszej instancji, uchylając decyzję Wojewody, nie podważył skutecznie tej oceny, opierając swoje rozstrzygnięcie na ogólnikowym i niepopartym konkretnymi przepisami odrębnymi stwierdzeniu o konieczności badania wpływu całego zamierzenia. Nawet jeśli można mieć zastrzeżenia do pewnej niekonsekwencji w orzecznictwie sądowym dotyczącym poszczególnych etapów tej inwestycji, to w odniesieniu do etapu IV brak jest wystarczających podstaw do kwestionowania stanowiska Wojewody o braku statusu strony T. B. i R. B. . Zatem zarzuty skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia art. 28 ust. 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. przez Sąd pierwszej instancji, a dalej powiązane z tym naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez niezasadne uchylenie prawidłowej decyzji Wojewody, należy uznać za usprawiedliwione. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł o uchyleniu ze skarżonego wyroku i o oddaleniu skargi T. B. i R. B. na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punktach 2 i 3 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2, 205 § 2 oraz 209 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się odpowiednio: – kwoty wpisów od skarg kasacyjnych wynoszące 250 zł, ustalone na podstawie § 2 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 3 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 535) (wpłaty na k. 128 i 175 akt sądowych), – wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym przysługujące w kwotach kwocie 360 zł, dotyczące odrębnie każdego ze skarżących kasacyjnie, odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c i ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.) oraz – opłaty skarbowe od pełnomocnictwa wynoszące 17 zł (potwierdzenie wpłat na k. 64 i 149 akt sądowych).

Informacje o sprawie

Data wpływu
9 listopada 2022
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/ Jerzy Stankowski Wojciech Mazur /przewodniczący/

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny